Księga Izajasza 2:20 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset opisuje gest bardzo konkretny: człowiek sam wyrzuca to, czemu wcześniej oddawał cześć. Srebro i złoto są cenne w oczach ludzi, a bożki zostały z nich zrobione po to, by ktoś się przed nimi kłaniał i szukał w nich oparcia. Porzucenie czegoś, na czym opierało się serce, rzadko bywa lekkie, nawet gdy rozum wie, że nie udźwignie tego, co się na nim kładzie. Tekst umieszcza ten gest w dniu, o którym mowa w Księdze Izajasza 2:17, kiedy tylko Pan zostaje wywyższony. Nie opisuje jednak uczuć człowieka i nie mówi, czy w tej chwili towarzyszy mu ulga, czy żal. Widzimy jedynie obraz, w którym wyrzucone przedmioty trafiają do kretów i nietoperzy, zwierząt żyjących w mroku i ukryciu, z dala od blasku. Ten fragment zostawia coś łagodnego i zarazem poważnego. Przypomina, że cześć oddawana temu, co nie może dać życia, prowadzi w ciemność, a jednocześnie pokazuje człowieka, który może wreszcie przestać się przed tym kłaniać.

W Księdze Izajasza 2:20 kosztowne bożki trafiają do kretów i nietoperzy. Obraz jest celowo upokarzający: przedmioty wykonane ze srebra i złota, przeznaczone do czci, zostają porzucone w miejscach ciemnych i nieczystych. Nie są już skarbami ani źródłem bezpieczeństwa. W obliczu dnia Pańskiego okazują się bezużyteczne. Werset należy do obrazu sądu nad ludzką pychą. Nieco wcześniej Izajasz mówi, że wyniosłość człowieka zostanie poniżona, a posągi bożków znikną; zaraz potem ludzie szukają schronienia w skalnych kryjówkach. Kontrast jest wyraźny: człowiek, który przypisywał dziełom własnych rąk moc i cześć, nie może oprzeć się majestatowi Boga. Porzucenie bożków nie jest tu spokojną zmianą upodobań, lecz znakiem, że dawne przedmioty czci straciły wszelką wartość. Srebrne i złote podobizny pokazują, że problemem nie jest sam materiał ani bogactwo, lecz ufność skierowana ku temu, co stworzone przez człowieka. Izajasz nie przedstawia bożków jako równorzędnych rywali Boga. Gdy objawia się Pan, ich pozorna wielkość znika; pozostaje tylko prawdziwa miara ludzkiej potęgi i tego, co zasługuje na cześć.

Ten werset opisuje dzień, w którym człowiek pozbywa się tego, co dotąd czcił. Słowa „swoje srebrne bożki i złote bałwany” dotyczą przedmiotów wykonanych ręką ludzką, a ich celem, jak mówi tekst, było to, by „oddawał im cześć”. Bożek nie zaczyna się więc od posągu. Zaczyna się od decyzji, komu lub czemu przypisze się najwyższą wartość. Obraz kretów i nietoperzy zestawia się z ludzkim bogactwem. Srebro i złoto wyglądają na trwałe, a w opisie Izajasza stają się czymś, co można odrzucić. Proroctwo nie mówi, że metal jest zły. Mówi, że nie może zajmować miejsca Boga. Fragment wyrasta z szerszego kontekstu w Księdze Izajasza 2:17-18, gdzie pycha zostaje poniżona, a tylko Pan zostaje wywyższony. Werset 20 pokazuje więc koniec nie tylko bałwanów, lecz także zaufania pokładanego w tym, co wytworzył człowiek. Współczesne bałwany rzadko mają kształt posągu. Mogą nimi być pieniądze, pozycja, opinia innych czy wygoda, które przejmują rolę należną wyłącznie Bogu. Izajasz przypomina, że takie rzeczy nie utrzymają człowieka w dniu, w którym Pan się objawi.

Werset z Księgi Izajasza 2:20 pokazuje chwilę, w której srebro i złoto przestają budzić podziw. Człowiek wyrzuca bożki kretom i nietoperzom: przedmioty wykonane po to, by oddawać im cześć, trafiają w ciemność, między stworzenia, które nie mogą ich czcić. To obraz odwrócenia dawnego porządku. To, co miało być źródłem bezpieczeństwa i czci, okazuje się bez znaczenia wobec majestatu Pana. W pobliżu tego wersetu Izajasz mówi, że ludzkie wyniosłe spojrzenie zostanie poniżone, a posągi bożków znikną. Prorok nie przedstawia więc wyrzucenia bożków jako spokojnego porządkowania domu, lecz jako część dnia, w którym człowiek staje wobec Boga i odkrywa kruchość własnych dzieł. Ten sam rozdział otwiera jednak widzenie narodów przychodzących, by uczyć się dróg Pana. Obok sądu pojawia się zatem obraz świata zwróconego ku Jego słowu. Srebro i złoto nie są tu potępione jako materiały. Ujawnia się raczej granica rzeczy, którym człowiek nadał należną Bogu cześć. Bożek może błyszczeć w dłoni, lecz nie potrafi ocalić. Wobec wieczności trwa tylko Bóg, nie przedmiot, który miał Go zastąpić.