Księga Izajasza 10:9 – znaczenie i zastosowanie

Pytanie „Czyż Kalno nie jest podobne do Karkemisz?” w Księdze Izajasza 10:9 brzmi jak zwykłe porównanie, a jednak wybrzmiewa w nim coś ciężkiego. Mówiący przesuwa wzrokiem po miastach o obcych, dalekich imionach i zestawia je w jednym zdaniu. Kalno, Karkemisz, Chamat, Arpad, Samaria i Damaszek stają się kolejnymi pozycjami na liście zdobyczy. Słychać w tym pewność kogoś, kto mierzy świat wyłącznie własną siłą. Uderza brak miejsca na żal. Te miasta nie są tu domami, rodzinami ani sąsiadami, tylko punktami na mapie. Takie pytanie budzi niepokój, bo pod suchą wyliczanką kryje się przekonanie, że nic nie jest trwałe. Skoro wszystko wygląda w tym widzeniu tak samo, żadne miejsce nie wydaje się bezpieczne. Sama księga nie zostawia jednak tej pewności mówiącemu. Kilka wersetów wcześniej Asyria zostaje nazwana rózgą gniewu Bożego, a jej władca nie ma ostatniego słowa o historii. Pytanie o podobieństwo miast okazuje się więc pytaniem o władzę, która wydaje się bez granic, a jednak mieści się w planie większym niż jej własny rachunek.

Izajasza 10:9 układa nazwy miast w serię retorycznych pytań: „Czyż Kalno nie jest podobne do Karkemisz? Czyż Chamat nie jest podobne do Arpad albo Samaria podobna do Damaszku?”. Nie chodzi o ich geograficzne czy polityczne utożsamienie. Król Asyrii przywołuje podbite miasta jako dowód, że kolejne ośrodki również mogą paść pod jego władzą. Najbliższy kontekst odsłania jego sposób myślenia. W wersecie 8 chlubi się potęgą swoich dowódców, a w wersecie 10 mówi o królestwach i ich bożkach, które dosięgła jego ręka. Pytanie z wersetu 9 należy więc do mowy władcy przekonanego, że dotychczasowe zwycięstwa zapowiadają następne. Samaria i Damaszek są tu częścią katalogu jego triumfów, nie świadectwem, że każde z wymienionych miast miało tę samą historię. Rozdział pokazuje jednak granicę tej pewności. Asyria zostaje przedstawiona jako narzędzie sądu, ale jej król nie rozumie siebie jako narzędzia: przypisuje sukces własnej sile i sprytowi. Werset 9 unaocznia więc nie tylko militarną przewagę, lecz także pychę władzy, która bierze dotychczasowe powodzenie za dowód, że sama ustala granice swojego panowania.

Ten werset jest krótkim ciągiem pytań. Mówca wylicza miasta, które już upadły: Kalno, Karkemisz, Chamat, Arpad, Samarię i Damaszek. Z tej listy wyciąga prosty wniosek: skoro tamte padły, to Jerozolima także padnie. Cała jego pewność opiera się na dotychczasowych zwycięstwach. Sama lista nie jest niczym dziwnym. Kto raz odniósł sukces, łatwo układa z niego gotową odpowiedź na przyszłość. Wtedy przeszłe powodzenie zaczyna wyglądać jak gwarancja, a pycha przestaje dostrzegać granice własnej siły. Izajasz nie kwestionuje faktów. Kwestionuje wniosek. W Księdze Izajasza 10:12 widać, że Pan rozlicza owoc pysznego serca, a nie tylko to, co zdobyto. Liczy się więc również to, w jakim duchu dokonano dzieła. Historia zwycięstw sama w sobie nie dowodzi, że ktoś ma rację. Dla człowieka, który patrzy wyłącznie na swoje osiągnięcia, ten werset staje się ostrzeżeniem. Pokazuje, jak łatwo własna siła zaczyna wydawać się ostatnim słowem. Tymczasem Izajasz umieszcza ostatnie słowo po stronie Boga, który widzi serce.

W Księdze Izajasza 10:9 asyryjski władca przywołuje Kalno i Karkemisz, Chamat i Arpad, Samarię i Damaszek. Pytaniami nie szuka odpowiedzi; układa nazwy zdobytych miast jak znaki na mapie własnego triumfu. Skoro te miejsca upadły, sądzi, Jerozolima także nie zdoła się oprzeć. Zwycięstwo staje się w jego oczach miarą wszystkiego, a jego własna siła — jedynym wyjaśnieniem historii. Werset odsłania pychę, która nie widzi różnicy między możliwością podboju a prawem do panowania. Kilka słów wcześniej król chełpi się potęgą swoich dowódców; kilka wersetów później Bóg zapowiada osąd jego wyniosłości. Asyria ma być narzędziem w Bożym działaniu, lecz jej władca nie rozumie siebie jako narzędzia. Przypisuje sobie pełnię sprawczości. Ta scena nie daje podstaw, by każdą klęskę albo krzywdę odczytywać jako prostą karę od Boga. Pokazuje natomiast granicę ludzkiej potęgi: nawet rozległe podboje nie czynią z niej ostatecznego sędziego. Władca widzi tylko miasta, które może zdobyć. Tekst przypomina, że historia nie należy wyłącznie do tych, którzy na chwilę potrafią ją podporządkować sobie.