Księga Ozeasza 4:1 – znaczenie i zastosowanie

Oto scena sądowa. Bóg wzywa do uważnego słuchania i poważnego potraktowania Jego słów: „Słuchajcie słowa Pana, synowie Izraela”, bo stawia wam zarzut, niezależnie od tego, czy zechcecie Go słuchać. Kogo Bóg mógłby oczekiwać, że wysłucha Go rzetelnie i potraktuje Jego ostrzeżenie poważniej niż synów Izraela, którzy wyznają, że należą do Niego? Chętnie słuchają, gdy mówi o pocieszeniu. Czy będą Go słuchać również wtedy, gdy występuje przeciwko nim?

Tak, muszą Go słuchać, gdy mówi przeciwko nim i stawia im zarzuty. Pan ma sprawę przeciwko mieszkańcom tej ziemi, ziemi świętej. Grzech sieje wielkie spustoszenie, bo oddziela Boga od Jego ludu. Bóg widzi grzech pośród swoich, dlatego ma przeciwko nim sprawę. Szczególnie obraża Go, gdy łamią przymierze z Nim, przynoszą hańbę Jego imieniu i odpowiadają niewdzięcznością na Jego dobroć.

Bóg najpierw przedstawi swoje zarzuty przez ostrzeżenia zawarte w Jego Słowie, a dopiero potem przez sądy. W ten sposób pokazuje, że we wszystkim, co czyni, ma rację i że nie cieszy Go śmierć grzeszników. Trzeba zważać na Jego ostrzeżenia, bo prędzej czy później zostaną usłyszane.

Teraz zostaje odczytany akt oskarżenia. Cały naród zostaje obciążony bardzo poważnymi grzechami, które mocno obrażają Boga. Po pierwsze, zarzuca mu się zaniedbanie najważniejszych obowiązków. Brakuje prawdy i miłosierdzia, sprawiedliwości i życzliwości, czyli tych ważniejszych spraw Bożego prawa, jak nazywa je nasz Pan: sprawiedliwości, miłosierdzia i wiary (Ewangelia Mateusza 23:23). Większość ludzi zdaje się nie mieć prawdziwego poczucia uczciwości. Nie uważają, że powinni mówić i postępować zgodnie z prawdą, nawet gdy ich słowa i czyny krzywdzą innych. Jeszcze mniej mają w sobie miłosierdzia i poczucia obowiązku troski o ubogich.

Nie dziwi to, skoro w kraju nie ma poznania Boga. Czego dobrego można się spodziewać tam, gdzie ludzie nie znają Boga? Izrael cieszył się kiedyś wielkim przywilejem: w tym kraju Bóg dawał się poznać, a Jego imię było czczone. Ich grzech był tym większy, że nie poznali Go tak, jak powinni (Księga Psalmów 76:1).

Stąd bierze się wina całego narodu, związana z najstraszniejszymi grzechami przeciwko Bogu i ludziom, przeciwko pierwszej i drugiej tablicy prawa. W rzeczywistości nie szanowali żadnej z nich. Przeklinanie, kłamstwo, zabójstwa, kradzieże i cudzołóstwo — grzechy przeciwko trzeciemu, dziewiątemu, szóstemu, ósmemu i siódmemu przykazaniu — szerzyły się w całym kraju i we wszystkich warstwach społecznych (Księga Ozeasza 4:2). Zepsucie ogarnęło wszystkich. Nieliczni dobrzy ludzie albo zginęli, albo pozostawali w ukryciu, albo sami się ukrywali.

Przez te grzechy ludzie wyłamują się spod wszelkich ograniczeń, przekraczając granice wyznaczone przez rozsądek, sumienie i prawo Boże. Posunęli się w niegodziwości zbyt daleko (Księga Hioba 36:9). Pozwalają, by ich grzeszne pragnienia wymknęły się spod kontroli. Przełamują wszystko, co powinno ich powstrzymywać, niczym woda wylewająca się poza brzeg. Grzech jest gwałtowny, a jego moc ogromna. Co może powstrzymać ludzi, którzy całym sercem trwają w złu (Księga Koheleta 8:11; Księga Rodzaju 11:6)?

Gdy w ten sposób przekraczają wszelkie granice, „krew styka się z krwią”. Oznacza to, że morderstwa zdarzają się wszędzie, jedno po drugim, niemal bez przerwy. Kolejne zabójstwa następują po sobie. Krew leje się po całym kraju, nawet królewska. W tamtym czasie wiele krwi przelano w walkach o tron. Szallum zabił Zachariasza, Menachem zabił Szalluma, Pekach zabił Pekachiasza, a Ozeasz zabił Pekacha. Podobnie krwawe walki prawdopodobnie toczyli też inni rywale. Ziemia została więc splamiona krwią (Księga Psalmów 106:38), napełniona nią od jednego krańca do drugiego (Druga Księga Królewska 21:16).

Potem zapada wyrok na tę winną i splamioną ziemię (Księga Ozeasza 4:3): zostanie całkowicie zniszczona i spustoszona. Skoro grzech zatruł cały kraj, cały kraj będzie pogrążony w żałobie pod ciężarem surowych sądów Boga. Będzie trwał w smutku, ogołocony z bogactwa i piękna. Doliny bywają przedstawiane jako wołające z radości, gdy panują obfitość i pokój. Tutaj mają opłakiwać spustoszenie, które przyniosą wojna i głód.

Cały kraj stanie się niczym ziemia pełna siarki i soli, wypalona ogniem, jak ostrzegało prawo (Księga Powtórzonego Prawa 29:23). Izraelici złamali wszystkie przykazania Boga, a teraz On grozi, że odbierze im wszelkie pociechy. Ziemia pogrąża się w żałobie, gdy nie ma trawy dla bydła ani ziół dla ludzi. Wszyscy jej mieszkańcy będą marnieć z braku dobrego pożywienia i słabnąć, pozbawieni zwykłych, obfitych posiłków. Osłabną nawet zwierzęta polne (Księga Jeremiasza 14:5–6).

Zniszczenie plonów będzie tak wielkie, że zabraknie pożywienia nawet dla ptaków. One również ucierpią wraz z ludźmi, a ich śmierć lub wyniszczenie stanie się sądem nad tymi, którzy niegdyś zastawiali stoły dzikim ptactwem. Znikną także ryby morskie albo, gromadząc się w ławice, odpłyną ku innym brzegom, tak że połów przestanie się opłacać. Pod tym względem spustoszenie będzie pełniejsze niż podczas potopu za czasów Noego, bo tamten potop nie dotknął ryb morskich, a to nieszczęście ich nie oszczędzi. Odebranie ryb było też jedną z plag, które dotknęły Egipt (Księga Psalmów 105:29). Gdy wysychają wody, giną ryby (Księga Izajasza 50:2; Księga Sofoniasza 1:2–3).

Gdy ludzie nie są posłuszni Bogu, słuszne jest, że niższe stworzenia przestają im służyć. Jak wiele mamy powodów, by podziwiać cierpliwość i miłosierdzie Boga wobec naszego kraju! Mimo tak licznych przekleństw, kłamstw, zabójstw, kradzieży i cudzołóstwa na naszych stołach wciąż nie brakuje mięsa, ryb ani drobiu.

Potem zapada sądowy nakaz, by zaniechać dalszych prób doprowadzenia skazanych do nawrócenia, a wraz z nim zostaje podany powód tej decyzji. Sam nakaz brzmi: „Niech nikt nie spiera się z drugim ani go nie upomina” (Księga Ozeasza 4:4). Nie należy już podejmować żadnych dalszych działań, by ich zawrócić ze złej drogi ani skorygować ich postępowania. Niech ci, którzy ich leczą, uznają ich za przypadki beznadziejne, niepoddające się leczeniu.

Wynika z tego, że dopóki jest choć cień nadziei, powinniśmy upominać grzeszników z powodu ich grzechów. Powinniśmy nawzajem zarówno udzielać sobie napomnień, jak i je przyjmować. Jedno z praw Mojżeszowych mówi: „Będziesz upominać swojego bliźniego” (Księga Kapłańska 19:17). To wyraz braterskiej miłości. Czasem potrzebne jest stanowcze upomnienie, a nawet usilne nakłanianie do zmiany, bo ludzie nie chcą porzucić swoich grzechów. Gdy jednak Bóg mówi: „Nie upominajcie ich już”, jest to znak, że osoby i narody zostały wydane na zagładę.

To ostrzeżenie oznacza coś więcej niż nakaz, by prorocy przestali się modlić. Zdarzało się, że Bóg wydawał taki nakaz, a mimo to prorocy nadal modlili się za lud. Tutaj chodzi o to, że ludzie tak zatwardzili się w grzechu i tak blisko im do sądu, że mówienie do nich ani wstawianie się za nimi przed Bogiem niewiele by pomogło. To smutny znak, gdy ci, którzy powinni występować przeciwko grzechom swoich czasów, milkną i rezygnują z walki (Druga Księga Kronik 25:16).

Powody tego nakazu są jasne. Ludzie są zdecydowani trwać w grzechu i żadne ostrzeżenie ich nie zmieni. Bóg mówi: „Twój lud jest jak ci, którzy wszczynają spór z kapłanami”. Tak rozzuchwalili się w złu i tak nie potrafią znieść upomnienia, że za najdrobniejszą naganę gotowi byliby zaatakować kapłana. Skoro nie przyjmują upomnienia od sług wyznaczonych przez Boga, tym bardziej nie przyjmą go od zwykłych ludzi.

Może to być nawiązanie do zła, które popełnili Joasz, król Judy, i jego lud, gdy ukamienowali Zachariasza, syna Jojady, za to, że przekazał im słowo Boga (Druga Księga Kronik 24:21). Zachariasz był kapłanem. Sprzeciwili się mu, gdy stał między świątynią a ołtarzem. Doktor Lightfoot uważa, że Ozeasz miał na myśli to wydarzenie, gdy mówił, że „krew styka się z krwią” (Księga Ozeasza 4:2). Krew składającego ofiarę zmieszała się z krwią samej ofiary, co pokazało, jak daleko posunęła się ich niegodziwość. Jezus później użył podobnego wyrażenia, mówiąc o winie, która miała sprowadzić sąd (Ewangelia Mateusza 23:35).

Skoro tak stanowczo odrzucają upomnienie, nie należy oczekiwać, że będą słuchać. Co więcej, Bóg postanowił sprowadzić na nich zagładę. Odrzucają wszelkie ostrzeżenia i rady, więc upadną, a nikt nie zdoła powstrzymać tego, co już się rozpoczęło. Upadnie razem z nimi prorok, który im schlebiał i prowadził ich na manowce. Zarówno lud, jak i jego fałszywy prorok będą nieustannie upadać, dniem i nocą, z jednego nieszczęścia w drugie.

Ciemność nie ukryje ich przed nieszczęściem, a światło nie pomoże im przed nim uciec. Fałszywi prorocy byli ślepymi przewodnikami, a lud ślepo za nimi podążał, dlatego dzień i noc nie robią im różnicy. Upadną w biały dzień, gdy będą czuć się najbezpieczniej, a inni najlepiej zobaczą ich hańbę. Prorok upadnie w nocy, gdy groza tego wydarzenia będzie dla niego największa. Zagłada tych, którzy przyczynili się do zguby innych, będzie szczególnie gorzka i nie do zniesienia.

Być może oczekiwano, że matka przyjdzie z pomocą, gdy groził im upadek, ale ta nadzieja okaże się płonna. Bóg zapowiada: „Zniszczę twoją matkę”, mając na myśli Samarię — miasto-matkę, cały naród i państwo, które było jak matka dla pozostałych. Wszystko umilknie i obróci się w ruinę. Skoro wszyscy ponoszą winę, słusznie można oczekiwać, że wszyscy podzielą los zniszczenia.