List do Hebrajczyków 13:24 – znaczenie i zastosowanie

Na pierwszy rzut oka to zwykłe zdanie na zakończenie listu, pełne krótkich próśb o pozdrowienia. Jednak w Liście do Hebrajczyków 13:24 słychać coś więcej niż formalność. Nadawca prosi, by pozdrowić wszystkich przełożonych i wszystkich świętych, a bracia z Italii przekazują pozdrowienia. Pokazują tym, że wiara nie kończy się na najbliższym zgromadzeniu, lecz łączy ludzi, którzy być może nigdy nie spotkają się przy jednym stole. Ten gest ma też wymiar uczuciowy. Pozdrowienie przekazane z daleka przypomina, że ktoś o nas pamięta, nawet gdy nie widzi naszych trudów. Ten sam list w trzynastym rozdziale prosi o pamiętanie o uwięzionych i o tych, którzy cierpią, jakby ich cierpienie było własnym. Słowo pozdrowienia staje się więc małym znakiem bliskości, który przekracza odległość. Warto zauważyć, że wspólnota nie jest tu abstrakcją. Ma swoich przełożonych, swoich świętych i swoich braci, których można pozdrowić po imieniu lub po nazwie ich zadania. Bliskość w Chrystusie nie wymaga wspólnej przestrzeni, a jednak zostawia po sobie realny ślad w sercu. Takie jedno zdanie mówi o wspólnocie wiary więcej, niż mogłoby się wydawać.

Końcowe pozdrowienie w Liście do Hebrajczyków 13:24 łączy dwie grupy: miejscowych przełożonych i „wszystkich świętych”. W języku Nowego Testamentu „święci” to wierzący należący do Boga, nie tylko osoby wyjątkowo zasłużone. Werset nie zaciera różnicy między odpowiedzialnymi za wspólnotę a pozostałymi jej członkami; obejmuje pozdrowieniem jednych i drugich. W ten sposób więź wspólnoty nie ogranicza się do jej przywódców. To pozdrowienie wybrzmiewa po napomnieniach o miłości braterskiej, gościnności i pamięci o uwięzionych. Nie dowodzi samo w sobie, jak dokładnie wyglądała sytuacja adresatów, ale wpisuje te relacje w szerszy obraz troski o innych. Wspólnota nie jest jedynie grupą osób zgromadzonych w jednym miejscu; należy do niej także więź z wierzącymi, którzy są daleko. „Pozdrawiają was bracia z Italii” nadaje tej więzi konkretny wymiar geograficzny. List nie wyjaśnia, kim byli ci bracia ani gdzie przebywali, więc nie należy dopowiadać szczegółów. Wystarczy dostrzec, że pamiętają o adresatach. Po modlitwie o Boże uzdolnienie do dobra i wzmiance o Tymoteuszu zakończenie ukazuje wiarę jako życie zakorzenione w Bożym działaniu, a zarazem podtrzymywane przez więzi między ludźmi.

Ten krótki fragment z Listu do Hebrajczyków 13:24 łatwo przeoczyć. Nadawca prosi, by pozdrowić przełożonych i wszystkich świętych, a potem sam przekazuje pozdrowienia od braci z Italii. Dla praktycznej wiary to konkretny obraz. Wspólnota trzyma się na zwykłych gestach, które docierają do adresata: na pozdrowieniu, przekazanym imieniu, pamięci o kimś z daleka. Warto zauważyć, że list nie podaje nazwisk. Mówi o przełożonych i o świętych jako o grupie, o której trzeba pamiętać. Tekst nie opisuje szczegółowej struktury wspólnoty, więc nie należy z niego wyciągać więcej, niż mówi. Widać natomiast troskę, która przechodzi z rąk do rąk, od jednej wspólnoty do drugiej. W codziennym życiu taka praktyka wygląda prosto. Ktoś zapamiętuje, że trzeba napisać do współpracownika, który ostatnio stracił pracę, albo przekazać pozdrowienia od rodziny mieszkającej za granicą. Mały gest zostaje w pamięci dłużej niż ogólnik. Ten werset kończy list pełen poważnych napomnień, ale kończy go ciepłem. Wiara potrzebuje konkretnych ludzi i konkretnych słów, nawet jeśli są krótkie.

W Liście do Hebrajczyków 13:24 wiara przybiera prostą, codzienną postać: „Pozdrówcie wszystkich waszych przełożonych i wszystkich świętych!”. Wspólnota nie składa się wyłącznie z tych, którzy nauczają lub przewodzą. Pozdrowienie obejmuje także wszystkich wierzących, nazwanych świętymi — ludzi należących do Boga, żyjących pośród zwyczajnych obowiązków i trosk. Te słowa padają po zachętach do braterskiej miłości, gościnności i pamięci o uwięzionych. W ich świetle pozdrowienie nie jest pustą formułą. Wyraża pamięć o innych i uznanie więzi, która trwa również poza chwilą wspólnego spotkania. Zarazem tekst nie przypisuje temu gestowi szczególnej tajemnicy; pozwala dostrzec, że przynależność do wspólnoty wyraża się także w tym, kogo się pamięta i komu przekazuje się słowa życzliwości. „Pozdrawiają was bracia z Italii” poszerza tę więź poza granice miejsca. Nie znamy ich sytuacji ani powodów, dla których znaleźli się z dala od adresatów. Wiemy tylko, że pamiętają o nich i przesyłają pozdrowienie. Rozdział kończy się więc obrazem wspólnoty nieograniczonej do jednego zgromadzenia: bliskiej w trosce, choć rozproszonej w świecie, podtrzymywanej łaską Boga.