Księga Rodzaju 9:20 – znaczenie i zastosowanie

Po potopie świat zaczyna się od nowa, a Księga Rodzaju 9:20 pokazuje ten początek w bardzo zwyczajnym obrazie: „Noe był rolnikiem i on to pierwszy zasadził winnicę”. Tekst nie opisuje uroczystości ani wielkich słów. Mówi o pracy na ziemi, która po długiej wodzie musiała znów zacząć dawać plony. Warto zauważyć, że to zdanie stoi tuż po obietnicy, którą Bóg złożył w Księdze Rodzaju 9:16-17. Łuk na obłokach jest znakiem wiecznego przymierza z wszelką istotą żyjącą, więc zanim pojawia się winnica, Bóg już zobowiązał się wobec świata. Codzienna praca Noego rozgrywa się w ramach tej obietnicy. Słowa o pierwszym zasadzeniu winnicy są spokojne i pozbawione oceny. Nie mówią, co Noe czuł ani czego oczekiwał, i właśnie dlatego widać w nich, jak zwyczajnie wygląda nowy początek: ktoś bierze się za ziemię i czeka, aż coś wzejdzie. Dalsze wersety opowiadają jednak o tym, że Noe napił się wina, i ta prosta scena staje się równocześnie bardzo ludzka, bo pokazuje, że nawet po ocaleniu człowiek nosi w sobie słabość.

„Noe był rolnikiem i on to pierwszy zasadził winnicę” — krótkie zdanie otwiera nowy obraz po potopie. Noe nie tylko ocalał z katastrofy: wraz z rodziną należy do początku odnowionego życia na ziemi. Wcześniej Bóg błogosławi jego synów i powierza ludziom ziemię oraz jej żywe stworzenia. Uprawa winorośli wpisuje się więc w codzienną pracę człowieka w świecie, który ma ponownie zostać zaludniony. Warto odróżnić samo założenie winnicy od tego, co wydarzy się zaraz potem. Werset nie przedstawia uprawy ani wina jako zła. Dopiero następne zdanie mówi, że Noe pije, odurza się i leży nagi. Tekst nie podaje szczegółów jego motywów ani nie wyjaśnia, dlaczego zasadził właśnie winorośl; nie należy dopisywać ich do opowieści. Ta bliskość pracy i późniejszego upojenia pokazuje złożoność postaci Noego. Człowiek, przez którego potomków zaludnia się ziemia, pozostaje podatny na upadek i nie staje się bezbłędny po ocaleniu. Werset mówi więc o początku uprawy, ale jego miejsce w opowieści przygotowuje także napięcie: odnowione życie nie oznacza, że ludzka kruchość zniknęła.

Po potopie, po błogosławieństwie i przymierzu, Biblia wraca do ziemi i do pracy rąk. „Noe był rolnikiem i on to pierwszy zasadził winnicę”. Człowiek, który wyszedł z arki, sięga po zajęcie znane mu od dawna. Kontekst ma tu znaczenie. Bóg wcześniej błogosławi Noego i jego synów, mówiąc, by byli płodni i zaludnili ziemię (Księga Rodzaju 9:1). Obiecuje też wieczne przymierze, którego znakiem jest łuk na obłokach (Księga Rodzaju 9:16-17). Na tym tle pojawia się zwykła praca: uprawa, sadzenie, czekanie na plon. Odnowione życie zaczyna się więc od powtarzalnej troski o to, co rośnie, a nie od wielkich gestów. Sam wers nie ocenia tego zasadzenia. Mówi o nim spokojnie, jako o fakcie. Zaraz potem jednak opowieść prowadzi do wina i upadku, o czym mówi Księga Rodzaju 9:21. Tekst pokazuje, że dobra praca na ziemi nie zwalnia człowieka z czujności. Odnowiony początek wymaga pokory, bo słabość może wrócić nawet tam, gdzie wszystko zaczęło się dobrze.

Po potopie życie nie wraca od razu do dawnego kształtu. Noe, nazwany rolnikiem, sadzi winnicę. W krótkim zdaniu z Księgi Rodzaju 9:20 pojawia się zwyczajna praca: ziemia zostaje uprawiona, a przyszłość powierzona temu, co potrzebuje czasu, by wyrosnąć. Bóg wcześniej błogosławi Noemu i jego synom oraz daje im ziemię i jej plony. Winnica mieści się w tej opowieści o życiu, które znów ma się rozwijać. Ten początek nie jest jednak opowieścią o nieskazitelnym bohaterze. Zaraz potem Noe pije wino, upija się i leży nagi w namiocie. Biblia nie ukrywa jego kruchości ani nie pozwala, by udane dzieło przekreśliło ludzką słabość. Winnica przyniesie owoc, lecz sam owoc może stać się także źródłem zagrożenia. W tym napięciu jest coś prawdziwego o doczesnym życiu: Boże błogosławieństwo nie usuwa ludzkiej odpowiedzialności ani podatności na upadek. Ziemia może dawać pokarm i radość, ale żadne stworzone dobro nie staje się niewinne przez sam fakt, że jest darem. Noe pozostaje zarazem człowiekiem, który zaczyna uprawiać ziemię na nowo, i człowiekiem, którego historia odsłania kruchość.