Księga Rodzaju 9:1 – znaczenie i zastosowanie

Pod koniec poprzedniego rozdziału widzieliśmy, jakie dobre myśli Bóg żywił wobec nielicznej grupy ludzi, od której świat miał zacząć się na nowo. Teraz wypowiada te dobre zamiary bezpośrednio do nich. Bóg ogólnie błogosławi Noego i jego synów (Księga Rodzaju 9:1), zapewniając ich o swojej przychylności i dobrych planach wobec nich. Wszystkie Boże obietnice dobra wypływają z Jego miłości i mądrego zamysłu (List do Efezjan 1:11; List do Efezjan 3:11; Księga Jeremiasza 29:11).

Noe właśnie oddał Bogu cześć, budując ołtarz i składając ofiarę (Księga Rodzaju 8:20). Teraz Bóg błogosławi Noego. Ci, którzy szczerze czczą Boga i dobrze o Nim mówią, mogą oczekiwać, że On będzie im wyświadczał dobro. Szczera wdzięczność za otrzymane już miłosierdzie jest najpewniejszą drogą do tego, by Bóg nadal okazywał miłosierdzie i je umacniał.

Możemy uznać te słowa za wielką kartę założycielską nowego świata ludzkiego życia, zawierającą nadzwyczaj hojne dary dla ludzi. Po pierwsze, Bóg daje im rozległe miejsce do życia i obiecuje, że ludzi będzie przybywać, aż je zapełnią. Ponownie wypowiada błogosławieństwo: mają wydawać potomstwo, rozmnażać się i napełniać ziemię (Księga Rodzaju 9:1; zob. także Księga Rodzaju 9:7), ponieważ ludzkość w pewnym sensie zaczynała od nowa.

Bóg stawia przed nimi całą ziemię i mówi, że należy do nich i do ich potomków, dopóki będzie istnieć. Ziemia została dana ludziom jako dom i własność (Księga Psalmów 115:16). Nie jest rajem i bardziej przypomina pustkowie niż ogród, ale i tak jest lepsza, niż na nią zasługujemy. Niech Bóg będzie błogosławiony: to nie piekło.

Bóg błogosławi ludzi także po to, by przybywało ich i by przetrwali na ziemi. Z czasem wszystkie nadające się do zamieszkania miejsca miały zostać zaludnione. Jedno pokolenie miało odchodzić, a po nim miało przychodzić następne, tak długo, jak trwałby świat. Ludzka rodzina miała iść naprzód wraz z upływem czasu, aż w końcu obie te rzeczywistości — ludzkość i świat — miały przeminąć, wchodząc w wieczność. Śmierć nadal miała panować, a Bóg nadal miał objawiać się przez sąd, lecz ziemia już nigdy nie miała zostać wyludniona tak jak po potopie. Miała pozostać zamieszkana (Dzieje Apostolskie 17:24–26).

Po drugie, Bóg daje ludziom władzę nad stworzeniami, które są od nich niżej (Księga Rodzaju 9:2). Przyznaje im prawo do korzystania z nich dla własnego pożytku i daje im nad nimi władzę. Bez tej władzy samo prawo niewiele by znaczyło. Każde zwierzę miało odtąd odczuwać przed człowiekiem lęk i trwogę. To odnowienie daru, który Bóg dał wcześniej, w Księdze Rodzaju 1:28, ale z istotną różnicą: w stanie niewinności człowiek panował dzięki miłości, a po upadku panuje dzięki lękowi.

To błogosławieństwo nadal obowiązuje i wciąż w pewnej mierze z niego korzystamy. Pożyteczne dla nas stworzenia zostają poddane naszej kontroli, dzięki czemu możemy używać ich do pracy, służby lub jako pożywienia. Konie i woły poddają się wędzidłu i jarzmu, a owce spokojnie znoszą strzyżenie i ubój, bo odczuwają przed człowiekiem lęk. Powściągane są również stworzenia, które mogą nam zagrażać. Od czasu do czasu ranią ludzi, ale nie łączą się w otwarty bunt przeciwko ludzkości. Bóg mógłby posłużyć się nimi, by zniszczyć świat równie skutecznie, jak uczynił to kiedyś przez potop; takie wydarzenia należą do Jego surowych sądów (Księga Ezechiela 14:21). Co sprawia, że wilki nie wchodzą do naszych miast, a lwy nie przechadzają się po ulicach, lecz pozostają na wolności? Czyż nie ten lęk i trwoga? Niektóre stworzenia zostały nawet oswojone (List Jakuba 3:7).

Po trzecie, Bóg daje ludziom pokarm i środki do życia. Pozwala im żywić się wszystkimi żywymi stworzeniami, które się poruszają (Księga Rodzaju 9:3). Większość uważa, że wcześniej ludziom wolno było jeść tylko płody ziemi: zioła, korzenie, zboże, owoce i mleko, zgodnie z pierwszym darem (Księga Rodzaju 1:29). Potop mógł jednak wypłukać z ziemi wiele jej życiodajnej mocy, sprawiając, że jej plony stały się mniej pożywne i mniej smaczne. Dlatego Bóg rozszerzył ten dar i pozwolił ludziom jeść mięso. Człowiek mógł sam nie wpaść na taki pomysł, dopóki Bóg go do tego nie skierował, podobnie jak owca nigdy sama z siebie nie pomyślałaby o piciu krwi jak wilk.

Odtąd ludzie mogli jeść mięso tak swobodnie i bezpiecznie jak zielone rośliny. Widzimy tu, że Bóg jest dobrym panem: zapewnia nie tylko to, co niezbędne do przetrwania, lecz także to, co czyni życie wygodniejszym, gdy Mu służymy. Pokazuje również, że każde stworzenie, które uczynił, jest dobre i niczego nie należy odrzucać, jeśli przyjmuje się to z wdzięcznością (Pierwszy List do Tymoteusza 4:4). Później prawo obrzędowe zakazywało spożywania niektórych pokarmów, które same w sobie nadawały się do jedzenia. Od początku tak jednak nie było, podobnie jak nie jest tak pod rządami Ewangelii.

Nakazy i ograniczenia związane z tą kartą założycielską są równie życzliwe i świadczą o tej samej trosce o ludzi. Nauczyciele żydowscy często mówili o siedmiu prawach danych Noemu lub jego potomkom, których, jak uważali, powinny przestrzegać wszystkie narody. Wymieniali zakaz oddawania czci bożkom, bluźnierstwa, morderstwa, kazirodztwa i wszelkiej nieczystości, kradzieży i rabunku, a także nakaz wymierzania sprawiedliwości oraz zakaz jedzenia mięsa z krwią. Niezależnie od tego, czy cały ten wykaz jest trafny, zawarte tutaj nakazy z pewnością dotyczą ludzkiego życia.

Po pierwsze, ludzie nie mogą szkodzić własnemu życiu, jedząc pokarm niebezpieczny dla zdrowia (Księga Rodzaju 9:4). Chodzi o surowe mięso albo mięso pełne krwi, którego nie wolno jeść tak, jak robią to dzikie zwierzęta. To ograniczenie musiało towarzyszyć pozwoleniu na jedzenie mięsa, aby ludzie nie zamienili tego daru w źródło szkody i nie zniszczyli nim własnego ciała. Bóg pokazuje tu kilka rzeczy. Choć ludzie panują nad stworzeniami, sami podlegają Stwórcy i są związani Jego prawem. Nie powinni być chciwi ani lekkomyślni w jedzeniu, lecz poczekać, aż pokarm zostanie przygotowany, zamiast rzucać się na niego jak żołnierze Saula (Pierwsza Księga Samuela 14:32) albo nierozważni obżartuchy wspomniani w Księdze Przysłów 23:20. Bóg pokazuje też, że ludzie nie powinni okrutnie traktować niższych od siebie stworzeń. Mogą zabijać je dla pożytku, lecz nie wolno im dręczyć ich dla zabawy ani odrywać kawałka od żywego stworzenia i go zjadać.

Bóg pokazuje również, że dopóki obowiązywało prawo dotyczące ofiar, krwi nie należało traktować jak czegoś zwyczajnego. Przy składaniu ofiar krew dokonywała przebłagania za życie (Księga Kapłańska 17:11), co oznaczało, że życie ofiary przyjmowano w miejsce życia grzesznika. Dlatego krew należało wylać przed Panem, na Jego ołtarzu albo na Jego ziemi (Druga Księga Samuela 23:16), a nie traktować jej jak czegoś pospolitego.

Teraz, gdy została złożona wielka i prawdziwa ofiara, obowiązywanie prawa ustaje wraz z przyczyną, dla której zostało ustanowione. Ludzie nie mogą odbierać sobie życia: Bóg zażąda krwi człowieka, czyli jego życia (Księga Rodzaju 9:5). Nasze życie nie należy do nas tak, byśmy mogli zakończyć je, kiedy zechcemy. Należy do Boga i mamy je oddać w czasie, który On wyznaczy. Jeśli w jakikolwiek sposób przyspieszamy własną śmierć, odpowiadamy za to przed Bogiem.

Nie wolno też pozwolić zwierzętom odbierać ludziom życia. Bóg zażąda życia człowieka od każdego zwierzęcia, które je odbierze. Właśnie po wielkiej utracie ludzkiego życia w potopie Bóg okazał tak wielką troskę o życie człowieka, że nakazał zabić zwierzę, które zabiło człowieka. Później potwierdzono to w prawie Mojżesza (Księga Wyjścia 21:28), a stosowanie tej zasady również dziś nie byłoby niewłaściwe. W ten sposób Bóg pokazał, jak bardzo nienawidzi morderstwa, aby ludzie sami bardziej go nienawidzili i nie tylko je karali, lecz także mu zapobiegali (Księga Hioba 5:23).

Ci, którzy umyślnie mordują, muszą ponieść śmierć. To właśnie ten grzech ma przede wszystkim powstrzymywać opisany tu strach przed karą. Sam Bóg osądzi morderców: zażąda życia człowieka od jego mordercy (Księga Rodzaju 9:5). Oznacza to, że pomści krew zamordowanego na mordercy (Druga Księga Kronik 24:22). Gdy Bóg zażąda życia człowieka, który został bezprawnie zabity, morderca nie może go przywrócić. Musi więc oddać własne życie, bo to jedyna możliwa forma zadośćuczynienia.

Sprawiedliwy Bóg z pewnością zbada każdą zbrodnię morderstwa, nawet jeśli ludzie tego nie zrobią albo nie będą w stanie tego zrobić. W odpowiednim czasie, w tym życiu lub w przyszłym, ujawni tajne morderstwa, których ludzie nie zdołali dostrzec, i ukarze te jawne, usprawiedliwiane zbrodnie, które są zbyt poważne, by ludzkie sądy mogły sobie z nimi poradzić.

Władza publiczna również ma karać morderców (Księga Rodzaju 9:6). Kto przelewa ludzką krew — czy to w nagłym przypływie gniewu, czy po wcześniejszym zaplanowaniu zbrodni — sam ma zginąć z ręki człowieka. Gwałtowny gniew jest morderstwem w sercu, podobnie jak nienawiść zrodzona z namysłu jest rozmyślnym morderstwem (Ewangelia Mateusza 5:21–22). Oznacza to, że karę ma wymierzyć urzędnik sprawujący władzę lub osoba wyznaczona do tego, by pomścić przelaną krew. Bóg ustanowił władców swoimi sługami w tym celu: mają chronić niewinnych i ostrzegać złych, dlatego nie powinni na próżno nosić miecza (List do Rzymian 13:4).

Przed potopem, jak sugeruje historia Kaina, Bóg sam wymierzał karę za morderstwo. Teraz jednak powierzył ludziom wymierzanie tego wyroku: najpierw głowom rodzin, a później władcom narodów, którzy muszą wiernie wywiązywać się z powierzonej im odpowiedzialności. Umyślne zabójstwo zawsze powinno być karane śmiercią. To grzech, którego Pan nie przebaczył królowi (2 Księga Królewska 24:3–4), dlatego król również nie powinien przebaczać go swojemu poddanemu.

Podano uzasadnienie tego prawa: „Człowiek został stworzony na obraz Boga”. Ludzie są cenni dla swojego Stwórcy, dlatego powinni być cenni również dla nas. Bóg obdarzył ich godnością, więc nie wolno nam ich poniżać. Nawet po upadku człowiek nadal nosi w sobie obraz Boga, dlatego każdy, kto niesprawiedliwie odbiera życie drugiemu człowiekowi, znieważa sam obraz Boga. Choć Bóg pozwolił ludziom zabijać zwierzęta, zabronił im zabijać niewolników, ponieważ ludzie mają znacznie większą godność i wartość. Są nie tylko stworzeniami Boga, lecz także noszą Jego obraz (List Jakuba 3:9).

Wszyscy ludzie wciąż noszą w sobie coś z obrazu Boga. Władcy noszą jednak także obraz Jego władzy, a wierzący — obraz Jego świętości. Dlatego ci, którzy przelewają krew książąt lub świętych, zaciągają podwójną winę.