Księga Rodzaju 48:16 – znaczenie i zastosowanie

Jakub mówi te słowa, siadając z wysiłkiem na łóżku, i w tym geście słychać, jak wiele dla niego znaczy spotkanie z wnukami. Nie wspomina o swoich zasługach. Wraca myślą do ochrony, którą przeżył przez całe życie: „Anioł, który bronił mnie przed wszelkim złem, niech błogosławi tym oto chłopcom” (Księga Rodzaju 48:16). Wdzięczność za opiekę zmienia się tu w pragnienie, by to dobro nie zakończyło się wraz z nim. Starzec prosi też, by jego imię i imię przodków, Abrahama i Izaaka, przetrwały w chłopcach. Dziedzictwo nie jest tu przede wszystkim majątkiem, lecz pamięcią o wierności, która przechodzi z pokolenia na pokolenie. To jednak życzenie, a nie obietnica, że młodzi nie będą doświadczać trudności. Jakub nie gwarantuje spokojnej drogi, lecz wyraża nadzieję, że w nich zostanie to, co sam otrzymał. W tym fragmencie wiara nie kończy się wraz z człowiekiem. Jakub patrzy wstecz z wdzięcznością i jednocześnie oddaje przyszłość tym, których już nie będzie oglądał.

W Księdze Rodzaju 48:16 Jakub prosi, by błogosławieństwo objęło obu synów Józefa: Manassesa i Efraima. Odwołuje się przy tym do Boga, który go bronił, i do obietnicy, że chłopcy będą kontynuować rodzinne imię oraz staną się liczni. Nie jest to obietnica łatwego życia ani osobistego sukcesu dla każdego potomka. Chodzi o przyszłość rodziny i jej miejsce w historii ludu Izraela. Wersety sąsiednie pokazują, że błogosławieństwo nie oznacza jednakowego losu. Jakub świadomie kładzie prawą rękę na młodszym Efraimie, a Józef uważa to za niewłaściwe. Ojciec potwierdza, że Manasses także będzie liczny, lecz Efraim otrzyma pierwszeństwo. Sam werset 16 nie wyjaśnia tej decyzji; ukazuje natomiast, że błogosławieństwo obu chłopców mieści się w szerszym planie, którego Jakub nie sprowadza do zwyczajowego porządku dziedziczenia. Istotne jest też połączenie pamięci i przyszłości: Jakub wspomina własne doświadczenie Bożej opieki, a zarazem mówi o Abrahamie i Izaaku. Przekazywana wiara nie jest więc tylko dziedziczonym imieniem. To także świadectwo o Bogu, który prowadził poprzednie pokolenia i pozostaje odniesieniem dla następnych.

Jakub błogosławi synów Józefa w chwili, gdy jego własne siły już słabną. Najpierw wspomina Boga, który troszczył się o niego przez całe życie (Księga Rodzaju 48:15). Dopiero potem wypowiada słowa z wersetu 16: „Anioł, który bronił mnie przed wszelkim złem, niech błogosławi tym oto chłopcom.” Jakub nie przekazuje tu majątku ani wysokiej pozycji. Ma za to historię, w której doświadczył opieki Bożej. To właśnie przekazuje dalej: pamięć o tym, jak Bóg prowadził poprzednie pokolenie. Prosi, aby jego imię i imiona Abrahama i Izaaka przetrwały w tych chłopcach. Dziedzictwo rodziny okazuje się więc wiernością, która przechodzi z rąk do rąk. Szczególnie poruszające jest to, że Jakub kładzie prawą rękę na głowie młodszego Efraima, mimo sprzeciwu Józefa. Tekst nie podaje szczegółowego uzasadnienia. Stwierdza, że ojciec wiedział, co czyni, i że Efraim będzie większy od Manassesa (Księga Rodzaju 48:19). Błogosławieństwo nie idzie więc według kolejności urodzenia ani według oczekiwań rodziny. Wers 16 kończy się prośbą, aby synowie szeroko rozmnożyli się na ziemi. Wielkość tego potomstwa zostaje powierzona Bogu, a nie zależy od zasług czy zaradności ludzi.

W Księdze Rodzaju 48:16 Jakub błogosławi synów Józefa, stojąc u kresu życia. Mówi o Aniele, który go strzegł przed złem, i prosi, by ten sam stróż błogosławił Efraimowi i Manassesowi. Nie jest to obietnica, że chłopców ominie każde cierpienie. To świadectwo człowieka, który rozpoznaje Bożą opiekę w całej swojej drodze i powierza jej także przyszłość potomków. W słowach Jakuba spotykają się pamięć i nadzieja. Imiona Abrahama, Izaaka i samego Jakuba mają przetrwać w chłopcach, a ich potomstwo ma się rozmnożyć. Błogosławieństwo nie zatrzymuje się więc na jednej rodzinnej chwili: niesie dalej historię przymierza, której Jakub nie będzie już oglądał. Są przy nim dwaj wnukowie, a jednak Jakub układa dłonie inaczej, niż oczekuje Józef, i daje pierwszeństwo młodszemu Efraimowi. W tym rozdziale błogosławieństwo nie jest mechanicznym przekazaniem należnego miejsca. Ostateczny kształt przyszłości nie należy wyłącznie do rodzinnych oczekiwań. Jakub odchodzi, lecz jego słowa powierzają następne pokolenie Bogu, który prowadził go aż do tego dnia.