Księga Rodzaju 44:18 – znaczenie i zastosowanie

Oto bardzo mądra i poruszająca mowa, którą Juda wygłosił do Józefa w obronie Beniamina, prosząc, by uchylono wyrok na niego. Juda mógł być bardziej związany z Beniaminem niż pozostali bracia i być może mocniej zależało mu na tym, by bezpiecznie sprowadzić go do domu. Mógł też czuć szczególną odpowiedzialność, ponieważ obiecał ojcu, że Beniamin wróci cały i zdrowy. Możliwe również, że bracia wybrali Judę na swojego rzecznika, bo miał lepszy osąd, więcej odwagi i większy dar wymowy.

Słowa Judy zapisane przez Mojżesza są tak naturalne i pełne uczuć, że brzmią jak wypowiedziane spontanicznie, w danej chwili. Trudno nie pomyśleć, że Mojżesz zapisał je pod szczególnym Bożym natchnieniem, bo tylko Bóg daje ludziom właściwe słowa.

W tej mowie widać wiele prostego, niewymuszonego kunsztu, a także jasną i szczerą próbę przekonania Józefa. Juda zaczyna od okazania mu głębokiego szacunku. Nazywa go swoim panem, siebie i braci jego sługami, prosi o cierpliwe wysłuchanie i uznaje pełnię jego władzy. W istocie mówi: „Jesteś jak faraon, więc obawiamy się Twojego gniewu i zabiegamy o Twoją przychylność tak jak u faraona”. Prawdziwa pobożność nie czyni ludzi nieuprzejmymi, a wobec tych, których władza może mieć na nas wpływ, mądrze jest zachować szacunek. Okazywanie komuś należnego uznania nie jest pochlebstwem, jeśli ta osoba naprawdę na nie zasługuje.

Juda przedstawia następnie Beniamina jako kogoś, kto powinien wzbudzić w Józefie litość. Był najmłodszy, niedoświadczony i nie zahartowały go jeszcze trudności, bo ojciec zawsze otaczał go troskliwą opieką. Juda mówi też, że Beniamin był jedynym synem swojej matki, który pozostał przy życiu, a jego brat nie żył. Ma na myśli Józefa. Nie zdawał sobie sprawy, jak głęboko te słowa poruszą Józefa. Wiedział, że Józef został sprzedany, miał więc powody, by sądzić, że żyje, a przynajmniej nie mógł być pewien, że nie żyje. Bracia powiedzieli jednak ojcu, że Józef umarł. Powtarzali to kłamstwo tak długo, że sami zaczęli zapominać prawdę i niemal wierzyć własnemu kłamstwu.

Juda podkreśla także, że to sam Józef zażądał, by przyprowadzili Beniamina. Józef poprosił, by go zobaczyć (Księga Rodzaju 44:21), i powiedział, że bracia nie będą mogli ponownie stanąć przed nim, jeśli Beniamin z nimi nie przyjdzie (Księga Rodzaju 44:23; Księga Rodzaju 44:26). Mogło to sugerować, że Józef zamierza okazać mu życzliwość. Dlaczego więc Beniamin, którego sprowadzenie wymagało tak wiele trudu, miałby teraz zostać skazany na dożywotnią niewolę? Przyprowadzili go tylko dlatego, że Józef im to nakazał, więc z pewnością okaże mu miłosierdzie. Niektórzy zwrócili uwagę, że gdy synowie Jakuba rozmawiali z ojcem, powiedzieli: „Nie pójdziemy tam, jeśli Beniamin nie pójdzie z nami” (Księga Rodzaju 43:5). Kiedy Juda opowiada o tym Józefowi, ujmuje sprawę ostrożniej: „Nie możemy tam pójść, licząc na powodzenie”. Słowa wypowiedziane nierozważnie w pośpiechu do kogoś stojącego wyżej od nas warto sprostować, gdy później je powtarzamy.

Najmocniejszym argumentem Judy jest cierpienie, jakie spotkałoby jego sędziwego ojca, gdyby Beniamin pozostał w niewoli. Juda mówi wprost: „Ojciec go kocha” (Księga Rodzaju 44:20). Bracia używali już tego argumentu w rozmowie z Józefem, gdy ten domagał się przyprowadzenia Beniamina (Księga Rodzaju 44:22). Powiedzieli, że jeśli Beniamin opuści ojca, ten umrze, a teraz zagrożenie byłoby jeszcze większe, gdyby syn nigdy do niego nie wrócił. Sam ojciec błagał ich już wcześniej, by pamiętali, że jeśli Beniamina spotka nieszczęście, sprowadzą jego siwe włosy, jego chlubną koronę, do grobu w żałobie (Księga Rodzaju 44:29). Dlatego Juda z wielką powagą mówi, że życie Jakuba jest związane z życiem chłopca (Księga Rodzaju 44:30). Gdy Jakub zobaczy, że Beniamina z nimi nie ma, natychmiast osłabnie i umrze (Księga Rodzaju 44:31) albo pogrąży się w tak głębokim smutku, że wkrótce odejdzie. Juda dodaje, że nie zniesie widoku tego, co się stanie: „Nie pozwól mi patrzeć na nieszczęście, które spotka mojego ojca” (Księga Rodzaju 44:34). Dzieci powinny bardzo troszczyć się o spokój ducha rodziców i obawiać się wszystkiego, co mogłoby zadać im ból. Miłość, którą rodzice najpierw obdarzyli dzieci, powinna do nich powrócić, a dzieci powinny starać się odwdzięczyć za tę troskę.

Juda okazuje szacunek dla sprawiedliwości Józefa i dowodzi, że mówi szczerze, proponując, by sam został niewolnikiem zamiast Beniamina (Księga Rodzaju 44:33). W ten sposób wyrok zostałby wykonany, Józef niczego by nie stracił, bo Juda prawdopodobnie był silniejszy i lepiej nadawał się do pracy niż Beniamin, a Jakubowi łatwiej byłoby znieść utratę Judy niż Beniamina. Juda nie zazdrości bratu szczególnej miłości ojca. Jest gotów sam zostać niewolnikiem, by Beniamin mógł odejść wolno.

Nawet gdyby Józef był obcy tej rodzinie, takie argumenty poruszyłyby zwykłe ludzkie współczucie. Nic nie mogłoby być czulsze ani bardziej wzruszające. Zmiękczyłyby nawet twarde serce. Józef był jednak rodzonym bratem Beniamina, bliższym mu niż Juda, a w tej chwili odczuwał jeszcze większą miłość do Beniamina i ich sędziwego ojca niż Juda. Te słowa musiały więc głęboko go poruszyć. Jakub i Beniamin nie potrzebowali nikogo, kto wstawiałby się za nimi u Józefa, bo sam Józef ich kochał.

Warto też zauważyć, jak starannie Juda pomija jakąkolwiek wzmiankę o rzekomej winie Beniamina. Gdyby przyznał, że Beniamin jest winny, mógłby podważyć jego uczciwość. Gdyby zaprzeczył oskarżeniu, mógłby zakwestionować sprawiedliwość Józefa i wydany przez niego wyrok. Dlatego omija tę kwestię i odwołuje się do miłosierdzia Józefa. Można to porównać z pokornymi słowami Hioba skierowanymi do Boga: „Nawet gdybym był sprawiedliwy, nie odpowiadałbym, lecz błagałbym mojego Sędziego o miłosierdzie” (Księga Hioba 9:15). Hiob nie chciał bronić swojej sprawy, lecz prosić o łaskę.

Nic dziwnego, że Jakub powiedział później: „Judo, twoi bracia będą cię chwalić” (Księga Rodzaju 49:8). Juda wykazał się większą odwagą, mądrością i elokwencją niż pozostali, a przede wszystkim większą czułością wobec ojca i rodziny. Jego lojalne wsparcie dla Beniamina w tym kryzysie zostało nagrodzone wiele lat później, gdy pokolenie Beniamina mocno stanęło po stronie pokolenia Judy, podczas gdy pozostałe dziesięć pokoleń się od niego odwróciło. Mówiąc o pośrednictwie Chrystusa, czyli o Jego dziele jednania nas z Bogiem, apostoł zauważa, że nasz Zbawiciel pochodził z pokolenia Judy (List do Hebrajczyków 7:14). Jak Juda w tej historii, Chrystus nie tylko wstawiał się za innymi, lecz także stał się ich poręczycielem, tym, który bierze za nich odpowiedzialność. Okazał głęboką troskę zarówno o swojego Ojca, jak i o swoich braci (Księga Rodzaju 44:22).