Księga Rodzaju 44:1 – znaczenie i zastosowanie

Józef obsypuje braci kolejnymi dobrodziejstwami. Napełnia ich worki, odsyła im pieniądze i pozwala im odejść z radością, a jednocześnie poddaje ich kolejnej próbie. Bóg często w ten sposób uniża tych, których kocha, nawet gdy obdarza ich wieloma darami.

Józef polecił zarządcy swojego domu włożyć do worka Beniamina kosztowny srebrny puchar. Prawdopodobnie był to puchar, z którego Józef korzystał przy własnym stole, gdy jadł z braćmi. Miało to sprawiać wrażenie, że Beniamin zabrał go ze stołu i ukrył w swoim worku po otrzymaniu zboża. Gdyby Beniamin naprawdę go ukradł, byłby to podły czyn, świadczący o nieuczciwości i niewdzięczności. Gdyby Józef rzeczywiście chciał go w ten sposób uwięzić, byłoby to okrutne i krzywdzące. Ostatecznie jednak nikt nie doznał prawdziwej krzywdy i żadna ze stron nie zamierzała jej wyrządzić.

Zwróć uwagę, że domniemanych złodziei ścigano i zatrzymano pod zarzutem kradzieży srebrnego pucharu. Zarządca oskarżył ich, że odpłacili złem za dobro. Nazwał ich też nierozważnymi, bo zabrali puchar, którego używano na co dzień i którego brak szybko zostałby zauważony, a wtedy z pewnością rozpoczęto by dokładne poszukiwania. Być może chodziło o pytanie: „Czy to nie puchar, z którego pije mój pan, szczególnie mu drogi, i którego będzie dokładnie szukał?” (Księga Rodzaju 44:5). Możliwe też, że zarządca miał na myśli, iż Józef, zostawiając puchar beztrosko na ich stole, sprawdzał, czy są uczciwi.

Zobaczmy teraz, jak się bronili. Stanowczo zaprotestowali, wyrażając przekonanie o swojej niewinności i oburzenie takim nikczemnym czynem (Księga Rodzaju 44:7). Na dowód swojej uczciwości przypomnieli też zarządcy, że zwrócili pieniądze (Księga Rodzaju 44:8). Następnie zgodzili się na najsurowszą karę, gdyby okazało się, że są winni (Księga Rodzaju 44:9–10).

W końcu oskarżenie padło na Beniamina. Puchar znaleziono w worku tego brata, któremu Józef okazał szczególną życzliwość. Beniamin z pewnością był gotów przysięgać, że go nie zabrał. Zapewne nie wzbudzał większych podejrzeń niż pozostali. Skoro jednak dowody wydawały się tak oczywiste, spór nie miał sensu. Puchar znaleziono przy nim. Nie śmieli podważać sprawiedliwości Józefa ani nawet zasugerować, że ten, kto włożył pieniądze do ich worków, mógł również umieścić tam puchar. Zamiast tego zdali się na miłosierdzie Józefa.

Teraz następuje ich pokorne poddanie się (Księga Rodzaju 44:16). Najpierw uznają sprawiedliwość Boga: „Bóg odkrył winę Twoich sług”. Być może myśleli o krzywdzie, którą niegdyś wyrządzili Józefowi, i wierzyli, że Bóg teraz im ją odpłaca. Nawet gdy wydaje nam się, że ludzie potraktowali nas niesprawiedliwie, musimy uznać, że Bóg jest sprawiedliwy i odkrył naszą winę.

Następnie oddają się Józefowi jako więźniowie: „Jesteśmy sługami mojego pana”. W ten sposób sny Józefa spełniają się w pełni. Ich liczne pokłony mogły wyglądać jedynie na oznakę uprzejmości, jaką okazują sobie nieznajomi. Kiedyś jednak, zazdrośni, przekręcili sens jego snu i rzucili mu wyzywające pytanie: „Czy naprawdę będziesz nad nami panował?” (Księga Rodzaju 37:8). Teraz właśnie to znaczenie się urzeczywistnia. Sami uznają się za jego sługi. Skoro z zazdrości tak właśnie rozumieli ten sen, teraz spełnia się on dla nich w taki sposób.

Józef pozornie sprawiedliwie postanawia, że tylko Beniamin pozostanie w niewoli, a pozostali będą wolni. Dlaczego mieliby cierpieć wszyscy, skoro winny był jeden? Być może chciał sprawdzić usposobienie Beniamina i przekonać się, czy potrafi spokojnie i mądrze znosić trudności, jak przystało na prawego człowieka. Sam Józef został kiedyś fałszywie oskarżony i wiele wycierpiał, a mimo to zachował panowanie nad sobą. Bardziej prawdopodobne jest jednak, że chciał sprawdzić, co jego bracia czują do Beniamina i do swojego ojca. Gdyby odeszli bez niego, Józef zapewne wkrótce uwolniłby Beniamina, okazał mu szacunek i wysłał wiadomość do Jakuba. Pozostali zaś słusznie ponieśliby konsekwencje zatwardziałości swoich serc.

Bracia okazali się jednak wobec Beniamina lepsi, niż obawiał się Józef. Nie możemy oceniać ludzi wyłącznie na podstawie tego, jacy byli kiedyś, ani zakładać, że znów postąpią tak jak poprzednio. Czas i doświadczenie mogą sprawić, że ludzie stają się mądrzejsi i lepsi. Ci, którzy niegdyś sprzedali Józefa, teraz nie porzucą Beniamina. Nawet ludzie, którzy postępowali najgorzej, mogą z czasem się zmienić.