Księga Rodzaju 35:1 – znaczenie i zastosowanie

Bóg przypomina tu Jakubowi o ślubowaniu, które złożył w Betel, i posyła go tam, by je wypełnił (Księga Rodzaju 35:1). Jakub powiedział w trudnym położeniu, że jeśli Bóg bezpiecznie sprowadzi go z powrotem, kamień, który postawił, stanie się domem Boga (Księga Rodzaju 28:22). Bóg już dotrzymał swojej części, a Jakub miał aż nadto pożywienia i odzieży. Stał się zamożnym człowiekiem, a miał dwa duże orszaki. Wygląda jednak na to, że zapomniał o ślubowaniu albo zbyt długo zwlekał z jego wypełnieniem.

Od powrotu Jakuba do Kanaanu minęło siedem lub osiem lat. Kupił tam ziemię i zbudował ołtarz, by upamiętnić ostatnie objawienie Boga, który nadał mu imię Izrael (Księga Rodzaju 33:19–20). Mimo to Betel wciąż pozostawało zaniedbane. Upływ czasu łatwo sprawia, że zapominamy o dobroci Boga i słabną uczucia, które Jego dobroć kiedyś w nas wzbudziła, choć tak nie powinno być.

Bóg już wcześniej doświadczył Jakuba przez bardzo bolesne wydarzenie w jego rodzinie (Księga Rodzaju 34), licząc na to, że przypomni mu ono o ślubowaniu. Tak się jednak nie stało. Bóg przyszedł więc bezpośrednio do Jakuba i powiedział mu: „Wstań, idź do Betelu”. Tak Bóg postępuje wobec tych, których kocha: przypomina im o powinnościach, które odkładają, czasem przez sumienie, a czasem przez wydarzenia życiowe.

Gdy składamy Bogu ślubowanie, najlepiej nie zwlekać z jego wypełnieniem (Księga Koheleta 5:4). Lepiej jednak zrobić to późno niż wcale. Bóg polecił Jakubowi, by poszedł do Betelu i tam zamieszkał. Miał więc udać się tam osobiście i zabrać ze sobą rodzinę, aby wspólnie uczestniczyć w oddawaniu czci Bogu. Betel, dom Boga, powinno być miejscem, w którym chcemy mieszkać (Księga Psalmów 27:4). Powinno być naszym domem, a nie tylko miejscem, które odwiedzamy.

Bóg nie powtarza tu ślubowania Jakuba, lecz odsyła go myślą do czasu, gdy uciekał przed gniewem Ezawa. Wspomnienie dawnych trudności powinno przywoływać także uczucia, które towarzyszyły nam w tamtych chwilach (Księga Psalmów 66:13–14).

Jakub polecił całej swojej rodzinie przygotować się do tej uroczystej podróży i do oddawania czci Bogu, które miało się tam odbyć (Księga Rodzaju 35:2–3). Poważne akty oddawania czci Bogu wymagają starannego przygotowania. Właściwa kolejność to: „Obmyjcie się, oczyśćcie, a potem przyjdźcie” (Księga Izajasza 1:16–18). Głowy rodzin powinny wykorzystywać swój autorytet, by wspierać życie religijne w domu. Służyć Panu powinni nie tylko oni sami, lecz także ich domownicy (Księga Jozuego 24:15).

Jakub wydał swojej rodzinie podobne polecenie do tego, które Abraham dał kiedyś swoim domownikom (Księga Rodzaju 18:19). Najpierw mieli pozbyć się obcych bogów. Obecność obcych bogów w rodzinie Jakuba była czymś wstrząsającym, zwłaszcza wśród ludzi, którzy znali prawdziwego Boga. Sam Jakub więcej niż raz doświadczył Bożego objawienia, a jednak zaniedbał tę sprawę. Nawet dobrzy ludzie nie zawsze potrafią dopilnować, by osoby wokół nich były wierne tak, jak powinny.

W religijnych domach często wciąż wiele jest nie w porządku, a fałszywy kult bywa obecny częściej, niż można by przypuszczać. Rachela, żona Jakuba, zdaje się mieć własne domowe bożki i prawdopodobnie posługiwała się nimi w przesądny sposób. Ludzie z Sychem mogli przynieść ze sobą swoich bogów, a synowie Jakuba mogli zabrać jakieś bożki jako łup. Niezależnie od tego, jak weszli w ich posiadanie, teraz mieli z nich zrezygnować.

Po drugie, mieli się obmyć i zmienić ubrania. Mieli okazać należny szacunek i zadbać o najlepsze możliwe przygotowanie zewnętrzne. Symeon i Lewi, którzy splamili ręce krwią podczas rzezi w Sychem, szczególnie potrzebowali obmycia i zdjęcia ubrań splamionych winą. Te czynności były jedynie znakiem głębszej potrzeby: oczyszczenia i przemiany serca. Czyste i nowe ubrania niewiele znaczą bez czystego i nowego serca.

Niektórzy rozumieli ich obmycie jako przyjęcie przez Jakuba do swojej wiary nawróconych mieszkańców Sychem i Syrii przez chrzest, ponieważ obrzezanie stało się dla nich odpychające. Niezależnie jednak od tego, na czym dokładnie polegał zewnętrzny obrzęd, jego sens jest jasny: mieli starannie przygotować się do oddawania czci Bogu.

Po trzecie, mieli pójść z Jakubem do Betelu (Księga Rodzaju 35:3). Głowy rodzin powinny zabierać swoich domowników ze sobą, gdy udają się do domu Boga.

Następnie rodzina pozbyła się wszystkiego, co wiązało się z bałwochwalstwem lub przesądami (Księga Rodzaju 35:4). Gdyby Jakub wezwał do tego wcześniej, być może domownicy zrezygnowaliby z tych rzeczy już wcześniej, bo ich własne sumienia pokazywały im, jak są bezwartościowe. Czasem wezwanie do zmiany przynosi lepszy skutek, niż się spodziewamy, a ludzie okazują się mniej oporni, niż się obawialiśmy.

Słudzy Jakuba, a nawet osoby związane z jego domem, oddali mu wszystkie obce bóstwa i kolczyki, które nosili jako amulety albo ozdoby ku czci fałszywych bogów. Zrezygnowali z tego wszystkiego. Zmiana nie jest szczera, jeśli nie jest całkowita. Można mieć nadzieję, że oddali te rzeczy dobrowolnie i z radością, jak później uczynił Efraim, mówiąc, że nie chce już mieć nic wspólnego z bożkami (Księga Ozeasza 14:8), albo jak ludzie, którzy powiedzieli swoim bożkom, by odeszły (Księga Izajasza 30:22).

Jakub dopilnował, by bożki zostały zakopane, zapewne w jakimś ukrytym miejscu, gdzie trudno byłoby je znowu odnaleźć. Powinniśmy całkowicie odciąć się od grzechów, jakby były martwe i pogrzebane, poza zasięgiem wzroku. Powinniśmy wyrzucić je jako bezwartościowe rzeczy, nadające się jedynie dla kretów i nietoperzy (Księga Izajasza 2:20).

Jakub wyruszył z Sychem do Betelu i nie został napadnięty (Księga Rodzaju 35:5). Na okoliczne miasta padł strach przed Bogiem. Kananejczycy mieli powód, by gniewać się na synów Jakuba za to, co zrobili mieszkańcom Sychem, ale Bóg ich powstrzymał. Nie mogli wykorzystać tej podróży, by się zemścić.

Droga posłuszeństwa jest drogą bezpieczeństwa. Gdy w domu Jakuba wciąż obecny był grzech, bał się on sąsiadów. Kiedy jednak pozbyli się obcych bogów i wszyscy razem udali się do Betelu, to sąsiedzi zaczęli się go bać. Gdy wykonujemy dzieło Boga, otacza nas Jego szczególna opieka. Bóg jest z nami, gdy my jesteśmy z Nim, a jeśli Bóg jest za nami, nikt nie może wystąpić przeciwko nam. Bóg nadal rządzi światem na sposoby, których często nie dostrzegamy, między innymi wzbudzając w ludzkich umysłach ukryty lęk.