Księga Rodzaju 33:5 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu rozmowę dwóch braci podczas spotkania. Była swobodna i serdeczna, bez żadnej wzmianki o dawnym sporze. Tak właśnie najlepiej było postąpić. Najpierw rozmawiali o rodzinie Jakuba (Księga Rodzaju 33:5–7). Tuż za Jakubem szło jedenaścioro lub dwanaścioro małych dzieci, z których najstarsze nie miało więcej niż czternaście lat. Ezaw zapytał, kim są. Jakub wspomniał już o tym, jak powiększyła się jego rodzina (Księga Rodzaju 32:5), ale nie mówił o dzieciach. Być może nie chciał narażać ich na niebezpieczeństwo, gdyby Ezaw wciąż zamierzał wyrządzić mu krzywdę. A może chciał sprawić Ezawowi niespodziankę, jeśli ten przybył jako przyjaciel.

Jakub odpowiada na zwyczajne pytanie w poważny i stosowny sposób: „To dzieci, którymi Bóg łaskawie obdarzył Twojego sługę”. Wystarczyłoby powiedzieć: „To moje dzieci”. Taka odpowiedź zadowoliłaby Ezawa, ale nie pasowałaby do Jakuba, który zawsze zwracał się ku Panu. Powinniśmy nie tylko postępować w pobożny sposób w codziennych sprawach, lecz także mówić o nich w pobożny sposób (Trzeci List Jana 1:6). Jakub mówi o dzieciach jako o darach od Boga, i to szczególnych darach. Są błogosławieństwem od Pana (Księga Psalmów 128:3; Księga Psalmów 112:9; Księga Psalmów 107:41). Choć było ich wiele, były dla niego źródłem troski, a ich byt nie był jeszcze dobrze zabezpieczony, uważał je za wielkie błogosławieństwo.

Potem jego żony i dzieci podeszły po kolei i okazały Ezawowi szacunek, tak jak wcześniej zrobił to Jakub (Księga Rodzaju 33:6–7). Wypada, by rodzina okazywała szacunek temu, kogo szanuje jej głowa.

Rozmawiali też o darze, który Jakub wcześniej wysłał. Ezaw życzliwie odmówił jego przyjęcia, ponieważ miał dość i niczego nie potrzebował (Księga Rodzaju 33:9). Ci, którzy chcą uchodzić za ludzi honorowych, nie powinni sprawiać wrażenia chciwych w przyjaźni. Niezależnie od tego, jak dar Jakuba wpłynął na pojednanie z Ezawem, Ezaw nie chciał, by sądzono, że uległ pod wpływem pieniędzy, dlatego odmówił. Powiedział, że ma dość, czyli że ma pod dostatkiem. Uczy nas to, że wielu ludziom, którym brakuje duchowych błogosławieństw i którzy są poza przymierzem z Bogiem, nie brakuje dóbr tego świata. Ezaw otrzymał to, co mu obiecano: urodzajność ziemi i życie zdobywane mieczem. Dobrze jest wiedzieć, że mamy dość, nawet jeśli nie mamy tyle, co inni. Nawet Ezaw mógł powiedzieć: „Mam dość”. Ci, którzy są zadowoleni z tego, co mają, powinni okazywać to, nie pożądając tego, co należy do innych.

Ezaw mówił, że nie potrzebuje daru ani po to, by zaspokoić swoje potrzeby, bo jest bogaty, ani po to, by się udobruchać, bo już się pojednał z Jakubem. Powinniśmy uważać, by nasza chciwość nie wykorzystywała czyjejś życzliwości.

Jakub nalegał, by Ezaw przyjął dar, i w końcu go przekonał (Księga Rodzaju 33:10–11). Wcześniej wysłał go ze strachu (Księga Rodzaju 32:20), ale teraz strach minął. Nalega więc z miłości, by pokazać, że zależy mu na przyjaźni brata, a nie tylko na własnym bezpieczeństwie. Podaje dwa powody. Po pierwsze, jest wdzięczny za życzliwość brata. Mówi, że zobaczył jego twarz tak, jakby zobaczył twarz Boga. To znaczy: zobaczył, że Ezaw się z nim pojednał i żyje z nim w pokoju, co sprawia mu wielką radość. Możliwe też, że w życzliwości Ezawa dostrzegł przychylność Boga. Był to dobry znak, że Bóg wysłuchał jego modlitw. Doczesne pociechy są prawdziwą pociechą, gdy przychodzą jako odpowiedź na modlitwę i świadczą o tym, że Bóg nas przyjął. Wielką radością jest również odzyskanie przyjaźni przez ludzi, którzy byli ze sobą skłóceni.

Po drugie, Jakub wskazuje na dobra, którymi obdarzył go Bóg. Mówi: „Bóg okazał mi łaskę”. Powinniśmy z wdzięcznością dostrzegać, gdy pomnażają się dobra, którymi dysponujemy w tym świecie, i uznawać, że zawdzięczamy je Bogu. To On daje siłę do zdobywania bogactwa (Księga Powtórzonego Prawa 8:18). Jakub dodaje: „Mam dość”, a dosłownie: „Mam wszystko”. Ezaw miał wiele, ale słowa Jakuba wyrażają coś lepszego. Człowiek pobożny może mieć w tym świecie niewiele, a mimo to szczerze powiedzieć: „Mam wszystko”. Ma wszystko, bo ma Boga, do którego należy wszystko; jeśli należy do Chrystusa, wszystko należy także do niego (Pierwszy List do Koryntian 3:22). Ma też pociechę płynącą ze wszystkiego. Jak mówi Paweł: „Mam wszystkiego pod dostatkiem” (List do Filipian 4:18). Kto uważa, że ma wszystko, ten jest pewien, że ma dość. Ma też wszystko w nadziei, bo już wkrótce będzie miał wszystko, gdy dotrze do nieba. Właśnie tymi słowami Jakub zachęcił Ezawa, a ten przyjął dar.

Pięknie jest, gdy wiara sprawia, że ludzie stają się hojni, otwarci i wolni od małostkowości.

Następnie rozmawiali o dalszej drodze. Ezaw zaproponował, że będzie przewodnikiem i towarzyszem Jakuba, jako znak ich prawdziwego pojednania (Księga Rodzaju 33:12). Nie czytamy, by Jakub i Ezaw kiedykolwiek wcześniej byli tak przyjaźni. Dzieło Boga jest pełne: sprawił, że Ezaw nie tylko przestał być wrogiem, ale stał się przyjacielem Jakuba. Złamana kość, która właściwie się zrośnie, staje się mocniejsza niż wcześniej. Ezaw cieszy się teraz towarzystwem Jakuba i zaprasza go do Seiru. Nigdy nie powinniśmy nikogo przekreślać ani tracić zaufania do Boga, który trzyma w swoich rękach każde serce.

Jakub jednak mądrze odrzuca tę propozycję (Księga Rodzaju 33:13–14). Okazuje troskę o rodzinę i trzody, jak dobry pasterz i ojciec. Musi wziąć pod uwagę dzieci i młode zwierzęta, nie może więc poganiać ich zbyt mocno. Taką mądrość i łagodność powinni naśladować ci, którzy troszczą się o młodych w sprawach Bożych. Nie należy od razu obciążać ich trudnymi obowiązkami religijnymi. Trzeba prowadzić ich w miarę ich sił i w miarę możliwości ułatwiać im to, co mają do zrobienia. Tak postępuje również Chrystus, dobry Pasterz (Księga Izajasza 40:11).

Jakub ani nie prosi Ezawa, by zwolnił kroku, ani nie zmusza swojej rodziny do szybszej drogi. Nie zostawia jej też, by zostać z bratem, jak zrobiłoby wielu ludzi, którzy wolą towarzystwo innych od własnej rodziny. Prosi Ezawa, by ruszył przodem, i mówi, że będzie podążał powoli, w tempie, któremu jego domownicy zdołają sprostać. Nie można oczekiwać, że inni będą poruszać się w naszym tempie. Możemy w końcu dotrzeć do tego samego celu, nawet jeśli nie idziemy razem ani w tym samym tempie. Bywa, że nie możemy iść z kimś blisko, a mimo to nie musimy rozstawać się w gniewie. Jakub mówi Ezawowi, że zamierza przybyć do niego do Seiru. Możemy przypuszczać, że zrobił to później, gdy osiedlił swoją rodzinę i uporządkował sprawy gdzie indziej, choć ta wizyta nie została opisana.

Gdy szczęśliwie godzimy się z przyjaciółmi, powinniśmy dbać o pokój i uważać, by nie ustępować im w życzliwości.

Ezaw zaproponował, że część jego ludzi będzie służyć Jakubowi jako straż i eskorta (Księga Rodzaju 33:15). Zauważył, że Jakub ma niewielką grupę, a jego słudzy to głównie hodowcy i pasterze; nie ma paziów ani lokajów. Uznał więc, że Jakub mógłby chcieć podróżować z większą pompą, tak jak Ezaw, gdyby było go na to stać. Chciał pożyczyć mu część swoich ludzi, aby Jakub, jako jego brat, podróżował w bardziej okazały sposób.

Jakub pokornie odmówił, prosząc Ezawa, by nie wziął mu tego za złe: „Po co?”. Nie potrzebował eskorty dla pozoru, bo nie próbował robić wrażenia światową wielkością, obciążając się niepotrzebną świtą. Pusta duma związana z przepychem i wystawnością polega na tym, że wymaga wielu rzeczy, o które można zapytać: „Po co?”.

Jakub nie potrzebował też eskorty dla bezpieczeństwa, bo chronił go Bóg. Kto ma Boga za strażnika, temu taka ochrona wystarczy. Kto każdego ranka czerpie siłę od Boga, nie musi polegać na ludzkiej potędze. Jakub mówi dalej: „Obym tylko znalazł łaskę w oczach mojego pana”. Innymi słowy, jeśli miał przychylność Ezawa, miał wszystko, czego pragnął. Skoro Jakub tak bardzo cenił życzliwość brata, o ileż bardziej mamy powody, by uznać, że mamy dość, gdy cieszymy się przychylnością naszego Boga.