Księga Rodzaju 31:5 – znaczenie i zastosowanie

Jakub mówi najpierw o tym, co zobaczył. Wyraz twarzy ojca stał się dla niego czytelny i zarazem bolesny, bo dawna życzliwość ustąpiła miejsca chłodowi. Nie ma tu oskarżenia ani długiego wywodu, jest tylko zwykłe zdanie kogoś, kto zna tę zmianę od środka i nie udaje, że jej nie zauważył. Zaraz potem, w Księdze Rodzaju 31:5, zdanie zwraca się w inną stronę. Jakub nie kończy na tym, jak zmieniło się spojrzenie w domu Labana, lecz dodaje, że Bóg jego ojca był z nim. Ta obecność nie zależy od tego, jak patrzą inni ani czy relacje są ciepłe. Pocieszeniem nie jest tu nowy wyraz twarzy teścia, lecz przypomnienie, że Bóg towarzyszy również wtedy, gdy bliskość między ludźmi słabnie. Fragment nie obiecuje, że trudność zniknie od razu ani że wszystko wyjaśni się po ludzku. Pokazuje natomiast, że smutek z powodu zmienionych relacji może zostać nazwany wprost, a w tym samym zdaniu może trwać wierność, która nie zaczyna się ani nie kończy wraz z nastrojem w rodzinie. Jakub mógł czuć się w tej chwili obcy we własnym dostatku, a mimo to właśnie tam pojawia się słowo o Bożej obecności.

Jakub mówi do Lei i Racheli w chwili narastającego napięcia. Usłyszał oskarżenia synów Labana i zauważył, że sam Laban odnosi się do niego inaczej niż wcześniej. Jego słowa nie opisują więc jedynie zmiany nastroju: wskazują na kryzys zaufania, który narasta wokół wspólnego życia i pracy. Kluczowe rozróżnienie dotyczy tego, co Jakub widzi, i tego, na czym opiera nadzieję. Widzi niechęć Labana, lecz nie przedstawia jej jako całej prawdy o swojej sytuacji. Dodaje: „lecz Bóg mojego ojca był ze mną”. Werset nie mówi, że Bóg usunął konflikt ani że Jakub nie doświadczył niesprawiedliwości. W sąsiednich słowach Jakub wspomina o zmienianej zapłacie i przypisuje Bogu ochronę przed krzywdą. Już wcześniej otrzymał polecenie powrotu do rodzinnej ziemi z obietnicą Bożej obecności. Wiara Jakuba nie polega tu na zaprzeczaniu temu, co widać na twarzy Labana. Polega na odczytaniu tej sytuacji w szerszym świetle: ludzkie nastawienie się zmieniło, ale Boża obecność nie jest od niego zależna.

Jakub nie udaje, że nie widzi zmiany. Patrzy na twarz Labana i nazywa to, co dostrzega: ojciec Racheli i Lei nie jest już dla niego taki jak dawniej. Ta szczerość jest ważna. Wiara nie wymaga zamykania oczu na trudne relacje. Równie ważne jest to, czym Jakub odpowiada na tę zmianę. Nie opiera swojego bezpieczeństwa na przychylności teścia. Zdanie „lecz Bóg mojego ojca był ze mną” łączy jego sytuację z obietnicą z Księgi Rodzaju 31:3, gdzie Pan mówi: „Ja zaś będę z tobą”. Wcześniej Jakub opowiada o oszukiwaniu i zmienianej zapłacie, a w Księdze Rodzaju 31:7 czytamy, że tylko Bóg go bronił. Werset 5 nie opisuje, jak Laban zmieni zdanie. Pokazuje, na czym Jakub stoi, gdy ludzie się zmieniają. Tekst nie obiecuje, że trudne relacje same się ułożą. Mówi o obecności, która towarzyszy w czasie niepewności. W Księdze Rodzaju 31:9 Jakub odczytuje dalszy ciąg tej historii jako działanie Boga. Najmocniejsze w tym wersecie jest zestawienie dwóch rzeczy: zmieniającej się twarzy człowieka i stałej obecności Boga. Pierwsza bywa bolesna. Druga daje grunt, na którym można ustać.

Jakub nie mówi o abstrakcyjnym zagrożeniu. Widzi zmianę na twarzy Labana i rozpoznaje, że dawna życzliwość zniknęła. Wcześniej usłyszał też oskarżenia synów Labana, a teraz wyjaśnia Racheli i Lei, co dostrzegł. Jego słowa wyrastają z napięcia, które narastało w domu i przy pracy. W samym zdaniu stoją obok siebie dwa świadectwa: Laban nie odnosi się już do Jakuba jak dawniej, lecz Bóg jego ojca pozostaje z nim. Jakub nie zaprzecza temu, co widzi, ani nie nazywa niesprawiedliwości czymś dobrym. Później mówi, że Laban go oszukiwał i zmieniał mu zapłatę, a zarazem wyznaje, że Bóg go bronił. Taka ufność nie usuwa trudnej prawdy o ludzkim postępowaniu. W zdaniu Jakuba wieczność dotyka codziennej pracy: pastwiska, zapłaty, spojrzenia drugiego człowieka. Boża obecność nie oznacza, że każdy układ staje się uczciwy ani że krzywda przestaje boleć. Dla Jakuba jest jednak oparciem pośród zmiennych ludzkich nastrojów i częścią wezwania, by wrócić do ziemi przodków.