Księga Rodzaju 21:9 – znaczenie i zastosowanie

Teraz rozważana jest sprawa wypędzenia Ismaela i zostaje rozstrzygnięta. Ismael sam dał ku temu powód swoim zachowaniem wobec młodszego brata, Izaaka. Niektórzy sądzą, że stało się to w dniu, w którym Abraham wydał ucztę z okazji odstawienia Izaaka od piersi. Pisarze żydowscy podają, że Izaak miał wtedy trzy lata, inni zaś — że pięć. Sara na własne oczy zobaczyła złe zachowanie syna Egipcjanki, który szydził z Izaaka (Księga Rodzaju 21:9). Niewątpliwie właśnie z niego drwił, bo w Liście do Galatów czytamy, że ten, który urodził się według ciała, prześladował tego, który urodził się według Ducha (List do Galatów 4:29).

Ismael został nazwany synem Egipcjanki, ponieważ jego matka, Hagar, była Egipcjanką. Niektórzy sądzą też, że właśnie wtedy rozpoczęło się czterysta lat ucisku, którego potomstwo Abrahama miało zaznać w Egipcie, zgodnie z zapowiedzią w Księdze Rodzaju 15:13. Septuaginta podaje, że Ismael bawił się z Izaakiem, a podczas zabawy zaczął z niego drwić. Ismael był od Izaaka starszy o czternaście lat, powinien więc otaczać młodsze dziecko troską i łagodnością. Zamiast tego okazał podły i okrutny charakter wobec dziecka, które nie potrafiło się bronić.

Przypomina nam to, że Bóg dostrzega, co dzieci mówią i robią nawet podczas zabawy, i pociągnie je do odpowiedzialności za zło, także wtedy, gdy rodzice go nie widzą. Drwiny są poważnym grzechem i głęboko obrażają Boga. W potomstwie węża wciąż trwa nienawiść do potomstwa niewiasty, dlatego dzieci obietnicy muszą liczyć się z drwinami. Taka część prześladowań może spotkać pobożnych ludzi i powinni być gotowi ją znosić. Bóg nikogo nie odrzuca i nie wypędza, jeśli ten wcześniej na to nie zasłużył. Ismael pozostał w domu Abrahama, dopóki nie stał się jego utrapieniem, źródłem smutku i hańby.

Sara zażądała potem: „Wypędź tę niewolnicę” (Księga Rodzaju 21:10). Być może powiedziała to pod wpływem silnych emocji, ale List do Galatów przytacza te słowa tak, jakby miały prorocze znaczenie (List do Galatów 4:30). Są one wyrokiem na wszystkich obłudników i ludzi światowych, choćby mieli miejsce i imię w widzialnym Kościele. Wszyscy, którzy narodzili się jedynie z ciała, a nie narodzili się na nowo, pokładają ufność w prawie i odrzucają obietnicę Ewangelii, z pewnością zostaną wypędzeni.

Wskazuje to również w szczególny sposób na odrzucenie niewierzących Żydów. Choć byli potomkami Abrahama, mieli zostać odcięci od przymierza, ponieważ nie podporządkowali się Ewangelii. Najbardziej rozgniewało Boga to, że szydzili z Kościoła Ewangelii i go prześladowali — z Bożego Izaaka w jego początkach (Pierwszy List do Tesaloniczan 2:16). Wielu ludzi żyje na tym świecie blisko dzieci Bożych, ale nie będzie miało udziału w ich dziedzictwie. Ismael mógł być towarzyszem zabaw i nauki Izaaka, lecz nie był jego współdziedzicem.

Abraham był tym bardzo zmartwiony. Sprawa ta głęboko go bolała (Księga Rodzaju 21:11). Po pierwsze, smuciło go, że Ismael tak źle postąpił. Dzieci powinny pamiętać, że im bardziej kochają je rodzice, tym bardziej rani ich złe postępowanie dzieci, zwłaszcza kłótnie między rodzeństwem. Po drugie, bolało go, że Sara domagała się tak surowej kary. Być może zastanawiał się, czy wystarczyłoby skarcenie Ismaela i czy wypędzenie go było naprawdę konieczne.

Nawet konieczne karcenie upartych i niegodziwych dzieci sprawia czułym rodzicom wielki ból. Nie zadają im cierpienia z radością. Bóg rozstrzygnął tę sprawę w Księdze Rodzaju 21:12–13. Można sobie wyobrazić, że Abraham był rozdarty: nie chciał sprawić przykrości Sarze, a zarazem nie chciał wypędzać Ismaela. W tej trudnej sytuacji Bóg objawił mu swoją wolę i wtedy Abraham się z nią pogodził. Dobry człowiek w trudnych sprawach pragnie jedynie poznać swój obowiązek i dowiedzieć się, czego chce od niego Bóg. Gdy staje się to jasne, powinien odzyskać pokój.

Aby uspokoić Abrahama, Bóg pomógł mu spojrzeć na tę sprawę we właściwym świetle. Po pierwsze, wypędzenie Ismaela było konieczne, by Izaak mógł w pełni otrzymać prawa i błogosławieństwa przymierza: „W Izaaku będzie nazwane twoje potomstwo”. Zarówno Chrystus, jak i Kościół mieli wyjść od Abrahama za pośrednictwem Izaaka. To Izaakowi przypadła wyznaczona linia obietnicy. Paweł przywołuje te słowa w Liście do Rzymian 9:7, aby wykazać, że nie każdy potomek Abrahama był dziedzicem przymierza. Izaak, syn obietnicy, miał zostać ojcem potomstwa obietnicy. Ismael musiał więc odejść, aby nie sprowadził Izaaka na złą drogę ani nie próbował zająć jego miejsca. Usunięcie rywala lepiej zabezpieczało Izaaka.

Lud przymierza Abrahama od samego początku miał być odrębnym ludem, oddzielonym od tych, którzy pozostawali poza przymierzem. Z tego powodu Ismael musiał zostać oddzielony. Abraham został powołany jako jedyny, więc również Izaak miał zostać wyodrębniony (Księga Izajasza 51:2). Sara prawdopodobnie nie rozumiała wtedy całego znaczenia tej sprawy, ale Bóg sprawił, że jej słowa nabrały mocy wyroczni, podobnie jak później w Księdze Rodzaju 27:10.

Po drugie, wypędzenie Ismaela nie oznaczało jego zguby (Księga Rodzaju 21:13). Miał stać się narodem, ponieważ był potomkiem Abrahama. Nie możemy mieć pewności, że oznaczało to jego wieczną zgubę. Zuchwałością byłoby twierdzić, że wszyscy pozbawieni zewnętrznych przywilejów ludu Bożego w ogóle nie dostępują Bożego miłosierdzia. Niektórzy mogą zostać zbawieni, choć nie otrzymali takiego wyróżnienia. Możemy jednak być pewni, że nie oznaczało to jego doczesnej zguby. Został wypędzony z Kościoła, ale nie ze świata. „Uczynię z niego naród”.

Uczy nas to, że narody powołuje Bóg. To On je zakłada, kształtuje i umacnia. Widać też, że wielu ludzi korzysta z darów Bożej opatrzności, choć pozostaje obcych błogosławieństwom Jego przymierza. Często także pod względem zewnętrznym dzieci tego świata mają się lepiej, ponieważ są związane z dziećmi Bożymi.