Księga Rodzaju 11:1 – znaczenie i zastosowanie

Koniec poprzedniego rozdziału mówi, że po potopie narody rozdzieliły się na ziemi. Oznacza to, że potomkowie Noego podzielili się na różne plemiona lub osiedla. Ziemi mogło być dla nich za mało, więc Noe prawdopodobnie ustalił, a może też uzgodnili to wspólnie, w którą stronę wyruszy każda grupa. Zaczęli od pobliskich krain i planowali rozchodzić się dalej w miarę, jak ich rodziny będą się powiększać.

Ludzie nie chcieli jednak rozproszyć się po odległych miejscach. Uznali, że lepiej i bezpieczniej będzie pozostać blisko siebie. Dlatego zwlekali z objęciem w posiadanie ziemi, którą dał im Pan, Bóg ich ojców (Księga Jozuego 18:3). Postępowali tak, jakby byli mądrzejsi od Boga albo Noego.

Ich planowi sprzyjały dwie rzeczy. Po pierwsze, wszyscy mówili tym samym językiem (Księga Rodzaju 11:1). Jeśli przed potopem istniały inne języki, wydaje się, że język Noego, prawdopodobnie ten sam, którym posługiwał się Adam, przetrwał potop. Gdy ludzie mogą się porozumieć, łatwiej im trzymać się razem, pomagać sobie i nie rozdzielać się.

Po drugie, znaleźli bardzo dobre miejsce do osiedlenia się: równinę w kraju Szinear (Księga Rodzaju 11:2). Była na tyle rozległa, by pomieścić ich wszystkich, i na tyle żyzna, by przez pewien czas zapewniać im utrzymanie. Nie zastanawiali się jednak, ile więcej miejsca będą potrzebować w przyszłości. Wygodne warunki, które służą nam dziś, często stają się pokusą, by zaniedbać obowiązki i przyszłe potrzeby.

Aby pozostać razem, postanowili zbudować miasto i wieżę. Zamiast rozproszyć się pod opieką Boga, chcieli umocnić własną pozycję. Ich wspólny plan miał być niejako obroną przed samym Niebem. Warto zauważyć, że pierwszymi budowniczymi miast, zarówno przed potopem, jak i po nim, nie byli ludzie o najlepszym charakterze. Lud Boży mieszkał w namiotach, natomiast miasta jako pierwsi budowali ci, którzy buntowali się przeciwko Bogu.

Zachęcali się nawzajem powtarzanymi wezwaniami: żeby zrobić cegły i zbudować sobie miasto (Księga Rodzaju 11:3–4). Wzajemna zachęta dodawała im odwagi i determinacji. Zgodne działanie wielu ludzi, którzy nawzajem zagrzewają się do pracy, może przynieść wielkie rezultaty. Warto wykorzystać tę zasadę dla dobra: pobudzać się nawzajem do miłości i dobrych uczynków, zamiast zachęcać się do zła, jak czynią grzesznicy (Księga Psalmów 122:1; Księga Izajasza 2:3, 5; Księga Jeremiasza 50:5).

Wykorzystali też dostępne materiały. Na równinie nie było kamienia ani zaprawy, ale ich to nie powstrzymało. Zamiast kamienia użyli cegieł, a zamiast zaprawy – smoły. Pokazuje to, jak zaradni potrafią być ludzie, gdy są zdeterminowani. Gdybyśmy z takim zapałem zabierali się do dobrych rzeczy, z jakim ludzie realizują złe plany, nie rezygnowalibyśmy tak często tylko dlatego, że brakuje nam wygody. Widać tu również, jak wielka jest różnica między budowlami ludzkimi a tym, co buduje Bóg. Gdy ludzie wznoszą swój Babel, najlepsze, na co ich stać, to cegły i smoła. Bóg zaś, budując swoją Jerozolimę, kładzie nawet jej fundamenty z szafirów, a granice wyznacza drogocennymi kamieniami (Księga Izajasza 54:11–12; Apokalipsa św. Jana 21:19).

Niektórzy sądzą, że ludzie ci chcieli zabezpieczyć się przed kolejnym potopem. Bóg obiecał, że już nigdy nie zatopi całego świata, oni jednak bardziej ufali własnej wieży niż Bożej obietnicy czy arce, którą Bóg ustanowił jako środek ocalenia. Gdyby to był ich główny cel, rozsądniej byłoby zbudować wieżę na górze, a nie na równinie. Wygląda jednak na to, że kierowały nimi głębsze pobudki.

Po pierwsze, ich działanie było zniewagą wobec Boga. Chcieli wznieść wieżę sięgającą nieba, co wskazuje na bunt, a przynajmniej rywalizację z Nim. Pragnęli być jak Najwyższy, nie pod względem świętości, lecz wzrostu. Zapomnieli o swoim miejscu i próbowali dotrzeć do nieba własną drogą, a nie drogą wyznaczoną przez Boga.

Po drugie, chcieli wyrobić sobie imię. Mieli nadzieję dokonać czegoś sławnego, co sprawi, że następne pokolenia będą o nich pamiętać. Nie chcieli umrzeć bez śladu, lecz pozostawić pomnik własnej dumy i ambicji. Ludzie często garną się do trudnych i imponujących przedsięwzięć, bo pragną zaszczytów i sławy, a to pragnienie często prowadzi ich do zła. Bóg słusznie grzebie w prochu imiona, które grzech próbuje wywyższyć. Budowniczowie włożyli wiele wysiłku w to, by zdobyć sławę, ale historia nie zachowała nawet jednego z ich imion. Filon z Aleksandrii twierdził, że każdy z nich wyrył swoje imię na cegle jako trwałą pamiątkę, ale i to nie przetrwało.

Po trzecie, chcieli nie dopuścić do rozproszenia się po ziemi. Jak mówi ich plan, obawiali się, że zostaną rozproszeni po całej ziemi. Józef Flawiusz uważał, że było to jawne nieposłuszeństwo wobec polecenia z Księgi Rodzaju 9:1, gdzie Bóg nakazał im napełnić ziemię. Bóg powiedział, żeby się rozproszyli, a oni postanowili, że tego nie zrobią. Zamierzali żyć i umrzeć razem. Aby zapewnić sobie taki sposób życia, połączyli siły w tym wielkim przedsięwzięciu, a miasto i wieża miały stać się ośrodkiem ich jedności i stolicą ich królestwa.

Prawdopodobnie głównym inspiratorem tych działań był Nimrod. Nie zadowalało go rządzenie jedną osadą. Dążył do władzy nad wszystkimi, a pod pozorem troski o wspólne bezpieczeństwo zapewne trzymał ludzi razem, by mieć ich pod kontrolą. Ich grzech był zuchwałym sprzeciwem wobec Boga, który zapowiedział, że zostaną rozproszeni. Oni zaś odpowiedzieli w istocie, że do tego nie dopuszczą. Biada temu, kto spiera się ze swoim Stwórcą.

Tylko Bóg jest powszechnym Królem, Panem wszystkich i Królem nad królami. Każdy, kto dąży do takiej władzy, próbuje zająć Boży tron. Bóg nie odda swojej chwały nikomu innemu.