Księga Rodzaju 10:11 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset mówi krótko o wyjściu z jednego kraju i budowie w innym. Z kontekstu wynika, że chodzi o Nimroda, który wcześniej panował w Szinear, a teraz zakłada w Aszszurze Niniwę, Rechobot-Ir i Kalach. Pismo nie opisuje jego uczuć ani wprost nie ocenia motywów, więc nie trzeba ich dopowiadać. Samo zdanie niesie jednak pewien ciężar: ktoś opuszcza znane miejsce i od razu zaczyna budować nowe, miasta, mury, fundamenty życia. Odejście z dawnej ziemi bywa czymś więcej niż zmianą miejsca. Może w nim zostać tęsknota za tym, co zostawiono, a może też pragnienie, by na nowym miejscu coś się udało i by stało się ono domem. Budowanie w obcej ziemi bywa nadzieją, ale bywa też próbą zagospodarowania pustki, która zostaje po stracie. Werset nie rozstrzyga, która z tych dróg była tu prawdziwa, i dobrze, że nie udaje, że wie. Tekst nie chwali tej budowy ani wprost jej nie potępia. Pokazuje człowieka, który wyszedł i zaczął budować, a dalsze losy tej historii zostają w rękach Boga, który widzi głębiej niż kroniki. W tej powściągliwości jest także pewna pociecha, bo dla serca, które dźwiga stratę, nie każdy początek musi od razu zostać oceniony.

W Księdze Rodzaju 10:11 krótka wzmianka o budowaniu miast rozwija portret Nimroda. W poprzednich wersetach nazwano go mocarzem i najsławniejszym myśliwym, a Babel, Erek, Akkad i Kalne przedstawiono jako początek jego panowania w kraju Szinear. Teraz tekst mówi, że wyszedł z tego kraju do Aszszuru i zbudował Niniwę, Rechobot-Ir oraz Kalach. Ważne jest rozróżnienie między tym, co relacja stwierdza, a tym, czego nie wyjaśnia. Wymienia ruch Nimroda i miasta przypisane jego działalności, lecz nie podaje jego motywów ani nie opisuje, jak przebiegała ich budowa. Nie należy więc dopowiadać, że kierowała nim na przykład chęć podboju. W kontekście genealogii i opisu początków królestw wzmianka pokazuje jednak, jak opowieść biblijna łączy osobę władcy z rozwojem ośrodków miejskich. Niniwa i Kalach nie są tu tylko nazwami na mapie: stanowią część obrazu rosnącej władzy Nimroda. Tekst nie każe utożsamiać samej zdolności budowania miast z dobrem ani złem. Pokazuje natomiast, że wpływ władcy może pozostawić ślad trwalszy niż jego osobista sława: w kształcie zamieszkanej ziemi.

Ten werset przenosi nas z Szinear do Aszszuru. Z kontekstu wynika, że chodzi o Nimroda, o którym mowa w Księdze Rodzaju 10:8 i 10:10. Wers opisuje ruch i budowę: „Po wyjściu z tego kraju do Aszszuru zbudował Niniwę, Rechobot-Ir, Kalach”. Tekst nie ocenia tego ruchu wprost. Nie mówi, czy wyjście było dobre, czy złe. Podaje tylko fakty: ktoś opuścił jedno miejsce, osiadł w innym i zaczął budować. Takie zdania łatwo przeoczyć, a właśnie one pokazują, jak dalekosiężne są ludzkie decyzje. Najbardziej uderzające jest to, co zostaje po przeprowadzce. Miasta, mury i nazwy trwają długo po pierwszym wyborze. Nowe miejsce zaczyna się od codziennych decyzji, a nie od wielkich słów. Wers wspomina też o sławie tego budowniczego, ale nie rozstrzyga, czy jego droga była właściwa. Ta powściągliwość jest pouczająca. Zapis genealogii narodów zostawia pytanie o kierunek budowania otwarte, a czytelnik widzi człowieka, który wybiera miejsce i zostawia po sobie miasta.

Po wyjściu z kraju Szinear Nimrod przybywa do Aszszuru i buduje Niniwę, Rechobot-Ir oraz Kalach. Werset należy do opisu jego potomstwa i władzy: wcześniej wymieniono Babel i inne miasta, nad którymi panował. Teraz opowieść śledzi dalszy zasięg jego działalności, choć nie podaje, dlaczego wyruszył ani co nim kierowało. Zostają nazwy miast. Za nimi można dostrzec ludzką zdolność do osiedlania się, organizowania wspólnot i kształtowania ziemi. Miasto jest czymś więcej niż śladem jednostkowej ambicji: przez pokolenia staje się miejscem życia wielu ludzi, także tych, których imion kronika nie zachowuje. Pismo nie rozwija tu ich losów; zapisuje jednak, że historia ludzkości po potopie toczy się dalej w konkretnych miejscach. W perspektywie całego rozdziału genealogia nie jest jedynie szeregiem dawnych nazw. Ukazuje rozrastający się świat narodów i osad, które należą do ludzkiej historii pod Bożym spojrzeniem. Ten krótki zapis nie rozstrzyga, czy budowanie tych miast było dobre czy złe. Przypomina raczej, że nawet rozległa władza i trwałe dzieła pozostają częścią historii, która nie należy wyłącznie do ich budowniczego.