Księga Ezechiela 28:11 – znaczenie i zastosowanie

Tak jak zagładę Tyru zapowiedziano w 26. rozdziale, a następnie opłakiwano ją w 27. rozdziale, tak teraz zapowiedziana zostaje zagłada króla Tyru, po której następuje lament nad nim. Zazwyczaj uważa się, że chodzi tu o władcę panującego wówczas w Tyrze, do którego skierowano słowa w Księdze Ezechiela 28:2. Nazywał się prawdopodobnie Etbaal, czyli Ittobal, jak określa go Diodor Sycylijski. Był królem Tyru w czasie, gdy Nabuchodonozor zniszczył miasto. Z pozoru wydawał się człowiekiem utalentowanym i sławnym, lecz jego grzech doprowadził go do upadku.

Wielu interpretatorów uważa, że ten lament ma również głębsze znaczenie. Widzą w nim obraz upadku aniołów, którzy zgrzeszyli i sami doprowadzili się do zguby przez pychę. W podobnych fragmentach niektóre wersety zdają się odnosić przede wszystkim do króla Tyru, a inne wskazują na aniołów, jak choćby wzmianka o przebywaniu na świętej górze Boga. Jeśli jednak kryje się tu głębsze, symboliczne znaczenie, może ono wskazywać także na upadek Adama. Zdają się o tym mówić słowa z Księgi Ezechiela 28:13: „Byłeś w Edenie, ogrodzie Boga”, a także wzmianka o „dniu, w którym zostałeś stworzony”.

Niektórzy sądzą, że król Tyru uosabia cały ród królewski, w tym wcześniejszych królów, sięgający wstecz aż do Hirama, króla Tyru. Władcę wspomnianego w Księdze Ezechiela 28:2 nazwano księciem, natomiast tego, nad którym opłakuje się los w tym fragmencie, nazwano królem. Dwór królewski Tyru cieszył się sławą przez wiele lat, lecz grzech doprowadził go do upadku. Możemy tu dostrzec dwie rzeczy: wielkość króla i jego zgubę.

Najpierw widzimy króla Tyru u szczytu splendoru. W Księdze Ezechiela 28:12–15 opisano go jako człowieka o wysokiej pozycji i wielkiej władzy, który za swoich czasów robił ogromne wrażenie. Górował nad zwykłymi ludźmi. Hiram i inni królowie Tyru byli w swoich czasach postaciami wyjątkowymi, a ten władca być może nie ustępował żadnemu z nich. Słowa „pieczętowałeś doskonałość, pełen mądrości i doskonały pięknością” oznaczają, że zdawał się osiągać wszystko, na co pozwalały ludzkie zdolności i ziemskie powodzenie. W nim mądrość i zewnętrzny dobrobyt zdawały się sięgać pełni. Sprawiał wrażenie człowieka kompletnego, doskonałego w swoim rodzaju.

Wydawał się także mądry i szczęśliwy jak Adam przed upadkiem, o czym mówi Księga Ezechiela 28:13: „Byłeś w Edenie, ogrodzie Boga”. Żył, jakby przebywał w raju, otoczony wszelkim dobrem i mając pełną władzę nad tym, co go otaczało, podobnie jak Adam. O jego przepychu świadczyło między innymi bogactwo klejnotów. Miał więcej drogocennych kamieni niż inni władcy, bo ci, którzy handlują na dalekich szlakach, często gromadzą najwięcej takich bogactw. „Każdy drogocenny kamień był twoim okryciem”. Kamieni było tak wiele, że zdobiły nie tylko jego skarbiec i koronę, lecz także jego szaty. Zdawały się go okrywać.

W Księdze Ezechiela 28:14 czytamy, że chodził pośród „ognistych kamieni”, czyli lśniących klejnotów, które migotały niczym płomienie. Jego komnaty niemal otaczały klejnoty, więc chodził wśród nich jakby otoczony chwałą. Być może wyobrażał sobie, że jest równie wspaniały jak Bóg, otoczony aniołami, których porównuje się do płomieni ognia. Jeśli tak cenił klejnoty, że widział w ich blasku podobieństwo do aniołów, nic dziwnego, że cenił samego siebie tak bardzo, iż uważał się za równego Bogu.

Wymieniono tu dziewięć rodzajów drogocennych kamieni, które znajdowały się również na efodzie arcykapłana, specjalnej szacie noszonej podczas służby w świątyni. Być może zostały wymienione dlatego, że pyszny król lubił opowiadać o każdym z nich z osobna, popisując się ich wartością i rzekomą mocą. Złoto wymieniono na końcu, jakby było mniej cenne od kamieni, i król zapewne mówił o nim z podobną dumą. O tym, że jego pałac przypominał raj, świadczyła również piękna muzyka: bębny i piszczałki, instrumenty strunowe i dęte. Wykonano je z wielkim kunsztem i przygotowano specjalnie dla niego. Sformułowanie „zostały przygotowane w tobie” ma rodzaj żeński i zapewne odnosi się do samego Tyru. Możliwe też, że podkreśla miękkie, pobłażliwe upodobanie króla do takich przyjemności. Instrumenty czekały na niego od dnia jego stworzenia, co oznacza albo dzień jego narodzin, albo dzień objęcia tronu. Był z nich bardzo dumny i chciał, by zauważał je każdy, kto odwiedzał jego pałac.

Sprawiał też wrażenie anioła w ludzkiej postaci. W Księdze Ezechiela 28:14 czytamy: „Jesteś namaszczonym cherubem, który osłania”. Oznacza to, że widział siebie jako anioła strzegącego swego ludu: jaśniejącego, potężnego i wiernego powierzonemu mu zadaniu. Królowie rzeczywiście namaszczeni przez Boga powinni być dla swego ludu jak cheruby, osłaniając go i chroniąc swoją władzą. Gdy dobrze pełnią tę rolę, Bóg aprobuje ich rządy. Ich pozycja pochodziła od Niego, bo mówi: „Ja cię ustanowiłem”. Niektórzy sądzą, że wzmianka o Edenie nawiązuje do cheruba umieszczonego na wschód od ogrodu, by go strzegł (Księga Rodzaju 3:24). W takim razie król wyobrażał sobie, że potrafi równie skutecznie bronić swego miasta przed wrogami, jak tamten anioł strzegł powierzonego mu miejsca. Inni uważają, że chodzi o cheruby w Miejscu Najświętszym, których skrzydła osłaniały Arkę. Wówczas myśl jest taka, że król uważał się za równie jaśniejącego i wspaniałego jak jeden z nich.

Wydawał się też równie okazały jak arcykapłan ubrany w szaty „dla chwały i ozdoby”. Sprawiał wrażenie, jakby stał na świętej górze Boga, niczym główna postać świątyni zbudowanej na tej górze. Wyglądał na równie wielkiego, majestatycznego i władczego jak arcykapłan, który przechadzał się po świątyni zdobionej drogocennymi kamieniami (Druga Księga Kronik 3:6) i nosił szaty ozdobione kamieniami na piersi i ramionach. W takim otoczeniu zdawał się chodzić pośród ognistych kamieni. Tak wspaniale wyglądał król Tyru — a przynajmniej tak wspaniały sam sobie się wydawał.

Teraz przechodzimy do jego upadku, który splamił całą jego chwałę i obrócił jego honor w proch, jak mówi Księga Ezechiela 28:15. „Byłeś doskonały w swoich drogach” oznacza, że powodziło mu się we wszystkim, czym się zajmował, i wszystko zdawało się układać po jego myśli. Cieszył się nie tylko dobrą sławą, ale wręcz świetną reputacją — od dnia, w którym został stworzony, to znaczy od dnia, gdy wstąpił na tron — aż do chwili, gdy odkryto w nim nieprawość. To był punkt zwrotny i wszystko zrujnował. Słowa te mogą również nawiązywać do bolesnego upadku aniołów i naszych pierwszych rodziców, którzy byli doskonali w swoich drogach, dopóki nie odkryto w nich nieprawości.

Gdy po raz pierwszy pojawił się w nim grzech, nie przestał się rozwijać. Król stawał się coraz gorszy, jak pokazuje Księga Ezechiela 28:18: „Zbezcześciłeś swoje świątynie. Utraciłeś dobro, które uważałeś za święte, i miejsce, w którym szukałeś bezpieczeństwa. Skalałeś je licznymi grzechami”. Zwróćmy najpierw uwagę na to, jaki grzech doprowadził króla Tyru do zguby.

Głównym grzechem był grzech związany z handlem, o którym mówi Księga Ezechiela 28:18. Obejmował on zarówno jego własne występki, jak i grzechy jego ludu, bo to na niego spada za nie odpowiedzialność. Pozwalał na nie i dawał zły przykład, jak mówi Księga Ezechiela 28:16: „Przez obfitość twoich dóbr napełnili twoje wnętrze przemocą i zgrzeszyłeś”. Tak bardzo pochłaniał go handel i tak bardzo skupiał się na zysku, że nie dbał o sprawiedliwość. Nie chronił słabych ani nie naprawiał wyrządzonych im krzywd.

W pośpiechu związanym z prowadzeniem interesów wielu ludzi krzywdzono przez niedbalstwo. W swoich działaniach król wykorzystywał też władzę, by odbierać innym ich prawa. Ci, którzy mają wiele spraw do załatwienia na tym świecie, są naprawdę narażeni na popełnianie licznych niesprawiedliwości. Trudno zajmować się wieloma ludźmi, nie krzywdząc przy tym niektórych. Handel często nazywa się tajemnicą, ale zbyt wielu ludzi czyni z niego tajemnicę grzechu.

Innym wielkim grzechem króla była pycha i wywyższanie samego siebie, o czym mówi Księga Ezechiela 28:17: „Uniosło się twoje serce z powodu twojej piękności”. Był zakochany w sobie i we własnym wizerunku. „Zgubiłeś swoją mądrość przez swój blask” oznacza, że splendor i wystawność jego życia zaćmiły jego osąd. Tak bardzo wpatrywał się we własną wielkość, że przestał jasno widzieć. Pycha tak go nadęła, że stracił zarówno mądrość, jak i szacunek, który się z nią wiązał. Przez chełpliwość naprawdę stał się głupcem.

Ludzie dokonują złej wymiany, gdy rezygnują z mądrości, by zaspokoić próżność. Dla płytkiego pragnienia tracą coś prawdziwego i cennego. To bardzo kosztowna zamiana.

Zwróćmy teraz uwagę na to, do jakiej zguby doprowadził go ten grzech. Król został pozbawiony swojej pozycji i wypędzony z pałacu, który uważał zarazem za raj i świątynię. W Księdze Ezechiela 28:16 czytamy: „Wypędzę cię jako zbezczeszczonego z góry Boga”. Jego królewska władza przypominała górę, wznoszącą się ponad innymi. Nazwano ją górą Boga, ponieważ każda władza pochodzi z Bożego ustanowienia i ma w sobie coś świętego. Król jednak nadużywał tej władzy, uznano go więc za zbezczeszczonego i usunięto.

Znieważył koronę, którą nosił, i przez to ją utracił. Miał zostać zniszczony pośród ognistych kamieni, drogocennych klejnotów zdobiących jego pałac niczym świątynię. Te kamienie go nie ochronią.

Został też upokorzony i okryty hańbą, a jego sąsiedzi deptali go. Zostanie strącony na ziemię i rzucony między kamienie bruku, pośród drogocennych kamieni (Księga Ezechiela 28:17). Stanie się przestrogą dla królów, aby patrząc na jego los, nauczyli się wystrzegać pychy i okrucieństwa.

On sam i jego miasto zostaną doszczętnie zniszczeni. Ogień wyjdzie spośród niego (Księga Ezechiela 28:18). Zdobywcy ograbią miasto z jego bogactw, a potem podpalą je, zwłaszcza pałac, i obrócą w popiół. Możliwe też, że chodzi tu szerzej o ogień Bożych sądów, który zniszczy zarówno władcę, jak i lud, a ich chwałę obróci w proch. Ogień ten wyjdzie z jego wnętrza. Boże sądy nad grzesznikami często wyrastają z ich własnych grzechów: trawi ich ogień, który sami pomogli rozniecić.

W ten sposób stał się przerażającym przykładem Bożego sądu. Wszyscy, którzy go znają, będą zdumieni (Księga Ezechiela 28:18). Będą się zastanawiać, jak ktoś, kto zajmował tak wysoką pozycję, mógł upaść tak nisko. Pałac króla Tyru, podobnie jak świątynia w Jerozolimie, stanie się wstrząsającym widokiem i przedmiotem szyderstwa (Druga Księga Kronik 7:20-21). Tak upadł król Tyru.