Księga Ezechiela 18:10 – znaczenie i zastosowanie

Bóg przez proroka przedstawił już ogólną zasadę sądu: daje życie wieczne tym, którzy wytrwale czynią dobro, a gniew i zapalczywość tym, którzy odrzucają prawdę i postępują niegodziwie (List do Rzymian 2:7, List do Rzymian 2:8). Tutaj pokazuje, że pochodzenie z określonej rodziny nie zmienia tego sądu ani na lepsze, ani na gorsze.

Zasada ta działa w obie strony. Tak jak zdarzało się w królewskim rodzie królów Judy, tak bywa też w zwykłych rodzinach: pobożni rodzice mogą mieć niegodziwe dzieci, a niegodziwi rodzice — pobożne. Najpierw prorok pokazuje więc, że niegodziwy człowiek z pewnością umrze z powodu swojego grzechu, nawet jeśli jest synem wiernego ojca.

Nie jest to przypadek rzadki ani błahy, lecz bolesny. Dziecko bardzo pobożnego ojca może stać się jawnie niegodziwe, mimo otrzymanych pouczeń, dobrego przykładu, ostrzeżeń, stawianych mu granic, starań rodziców i modlitw, które zanosili w jego intencji. Może stać się źródłem bólu dla ojca, hańbą dla rodziny i utrapieniem dla swojego pokolenia.

Taki człowiek postępuje wbrew wszystkiemu, czego dobry ojciec się obawiał i czego sam unikał. Odrzuca obowiązki, które ojciec cenił i wypełniał z radością. Zostaje opisany jako rozbójnik i morderca, bałwochwalca, który jadał na górach i wznosił oczy ku bożkom (Księga Ezechiela 18:11), a potem posunął się nawet do składania im ofiar. Grzech prowadzi coraz dalej, krok po kroku.

Jest też cudzołożnikiem, który zhańbił żonę bliźniego. Uciska nawet ubogich i potrzebujących. Okrada bezbronnych, gnębi tych, którzy nie potrafią się bronić, i czerpie przyjemność z krzywdzenia słabych oraz pogłębiania ubóstwa biednych. Zabiera to, co powinien dawać, stosuje przemoc, pożycza na procent, by czerpać zysk z umowy, i zatrzymuje zastaw nawet po spłacie długu.

Pobożni rodzice, których dzieci postępują niegodziwie, nie powinni uważać, że tylko ich spotkało coś takiego. Bóg właśnie taki przypadek nam przedstawia. Pokazuje on, że łaska nie przechodzi z pokolenia na pokolenie i nie zawsze towarzyszy dobremu wychowaniu. „Nie zawsze zwycięża najszybszy ani najsilniejszy w bitwie”, bo gdyby tak było, dobrze wychowane dzieci zawsze postępowałyby właściwie. Bóg pokazuje jednak, że Jego łaska należy wyłącznie do Niego, a Jego Duch działa swobodnie. Naszym obowiązkiem jest dobrze wychowywać dzieci, ale Bóg nie ma obowiązku pobłogosławić naszych starań. W tym, bardziej niż w wielu innych sprawach, widzimy siłę grzechu pierworodnego i potrzebę szczególnej łaski, czyli zbawczej pomocy Boga udzielanej tym, którzy na nią nie zasługują.

Mamy też pewność, że ten niegodziwy człowiek zginie na zawsze z powodu swojego grzechu, choć jest synem dobrego ojca. Przez jakiś czas może mu się dobrze powodzić na tym świecie ze względu na pobożność przodków, ale jeśli popełniał te grzechy i nigdy się od nich nie odwrócił, nie będzie naprawdę żył. Nie będzie się cieszył przychylnością Boga. Może uniknąć kary ze strony ludzi, ale nie uniknie Bożego przekleństwa. Z pewnością umrze, czyli na zawsze pozostanie w nieszczęściu. Sam poniesie odpowiedzialność za swoją krew. Nie może obwiniać nikogo innego, bo sam sprowadza na siebie zgubę.

Pokrewieństwo z dobrym ojcem mu nie pomoże. Przeciwnie, zwiększy ciężar jego grzechu i sądu. Jego grzech był poważniejszy, bo miał lepszy przykład i otrzymał lepsze pouczenie. Ostatecznie stał się też bardziej zepsuty, a to jeszcze dotkliwiej pogłębi jego przyszłe cierpienie.

Drugi przypadek jest odwrotny: sprawiedliwy człowiek z pewnością będzie szczęśliwy, nawet jeśli jest synem niegodziwego ojca. Choć ojciec jadł kwaśne winogrona, dzieci nie poniosą z tego powodu szkody, jeśli same w tym nie uczestniczą. Zdarza się, że syn bezbożnego ojca staje się pobożny. Widzi, jak niebezpieczne były grzechy ojca, wyciąga z tego ostrzeżenie i odmawia pójścia w jego ślady (Księga Ezechiela 18:14).

Dzieci zwykle przejmują usposobienie rodziców i naśladują ich przykład. Tutaj jednak syn przygląda się grzechom ojca i zamiast je naśladować, odczuwa przed nimi lęk. Zwykle nie zbiera się winogron z cierni, ale Bóg potrafi uczynić to, czego ludzie się nie spodziewają. Może wziąć gałązkę dzikiej oliwki i wszczepić ją w dobrą. Niegodziwy Achaz, król Judy, zostaje ojcem dobrego Ezechiasza, który widzi wszystkie grzechy popełnione przez ojca. Nie usprawiedliwia ich ani nie rozgłasza ze wstydliwą satysfakcją, jak Cham, gdy ujawnił hańbę swego ojca. Nienawidzi ich, wstydzi się ich i jeszcze mocniej dostrzega zło grzechu, bo przyniósł on hańbę i ruinę jego własnemu ojcu.

Zastanawia się nad tym i nie postępuje tak samo. Widzi, jak niegodne było to postępowanie, jak obrażało Boga i dobrych ludzi, jak wiele szkody i wstydu przyniosło ojcu oraz jakie kłopoty sprowadziło na rodzinę. Dlatego odmawia pójścia w jego ślady. Gdybyśmy naprawdę zastanawiali się nad postępowaniem ludzi niegodziwych, obawialibyśmy się zarówno przebywania w ich towarzystwie, jak i naśladowania ich.

Szczegóły zostają tu ponownie wymienione niemal tymi samymi słowami, co we wcześniejszym opisie sprawiedliwego człowieka (Księga Ezechiela 18:6), aby pokazać, że dobrzy ludzie kierują się tym samym duchem i podążają tą samą drogą. Ten sprawiedliwy człowiek nie tylko unikał grzechów ojca, ale naśladował też cnoty dziadka. Możemy spoglądać wstecz i znajdować przykłady warte naśladowania, a zarazem ostrzeżenia, które warto wziąć sobie do serca.

Może powiedzieć więcej niż tylko: „Nie cudzołożę, nie wymuszam pieniędzy, nie uciskam innych, nie jestem lichwiarzem ani bałwochwalcą”. Dawał też chleb głodnym i okrywał nagich. Nie uciskał ubogich. Gdy widział, że ojciec gnębi ubogich sług, dzierżawców lub sąsiadów, łagodził ich ciężar. Nie mówił: „Będę robić to, co robił ojciec, a jeśli było to złe, to jego wina, nie moja”, jak Roboam, który nie zgodził się zmniejszyć ciężkich podatków nałożonych przez ojca na lud. Przeciwnie, przestał uciskać ubogich i przywrócił im prawa oraz wolność (Księga Ezechiela 18:15–17).

Wypełniał więc Boże nakazy i żył według Jego zasad. Nie spełnił obowiązku tylko raz, lecz wytrwale podążał drogą posłuszeństwa.

Mamy zatem pewność, że niegodziwy ojciec sam umrze z powodu swojego grzechu, a jego pobożny syn nie poniesie z tego powodu szkody.

Jeśli chodzi o ojca (Księga Ezechiela 18:18), to gdy był okrutnym ciemiężycielem i wyrządzał krzywdę, a mimo bogactwa i władzy nie czynił nic dobrego dla swojego ludu, również on, choćby był kimś znaczącym, umrze z powodu własnego grzechu i na zawsze zginie. Człowiek, który pozostał wierny, z pewnością jednak będzie żył. Zazna pokoju i błogosławieństwa, a nie umrze z powodu grzechu ojca. Niegodziwość ojca mogła zaszkodzić majątkowi i pozycji rodziny, ale nie wpłynie na to, czy Bóg go przyjmie, ani na jego wieczne dobro.

Prorok kieruje potem zarzut z powrotem do ludu. W istocie mówi, że sprawa jest jasna, a mimo to ludzie wciąż pytają, czy syn nie ponosi winy ojca. Nie ponosi jej, jeśli sam postępuje zgodnie z prawem i sprawiedliwie (Księga Ezechiela 18:19). Ci jednak, którzy się skarżyli, nie postępowali zgodnie z prawem i sprawiedliwie, słusznie więc cierpieli z powodu własnego grzechu. Nie mieli powodu, by oskarżać Boga o niesprawiedliwość, choć mogli opłakiwać zły przykład pozostawiony przez ojców: „Nasi ojcowie zgrzeszyli i już ich nie ma, a my dźwigamy skutki ich win” (Księga Lamentacji 5:7).

To prawda, że niegodziwe rodziny często przez długi czas pozostają pod przekleństwem, ale prawdą jest też, że pokuta i przemiana mogą przerwać ten schemat. Ci, którzy nie chcą pokutować ani się zmienić, powinni więc winić samych siebie, jeśli go doświadczają. Powtarza się niezmienna zasada sądu: „Dusza, która grzeszy, umrze” (Księga Ezechiela 18:20). Tę samą zasadę Bóg dał ziemskim sędziom: nie mieli karać syna za winę ojca (Księga Powtórzonego Prawa 24:16). Sam Bóg postępuje według tej zasady. Syn nie umrze na zawsze z powodu grzechu ojca, jeśli go nie naśladuje, a ojciec nie umrze z powodu grzechu syna, jeśli wypełnił swój obowiązek i starał się powstrzymać go od zła.

Gdy sprawiedliwy sąd Boga zostanie w pełni objawiony, choć teraz jest częściowo ukryty, sprawiedliwość sprawiedliwych stanie się widoczna dla całego świata. Będzie jak szata i korona, przynosząc wieczne pocieszenie i cześć. Niegodziwość niegodziwych również stanie się jawna: będzie jak łańcuch albo ciężar, jak ołów, który ściąga ich w dół, do bezdennej otchłani.