Księga Wyjścia 32:30 – znaczenie i zastosowanie

Mojżesz wymierzył już sprawiedliwość głównym sprawcom, a teraz zwraca się zarówno do ludu, jak i do Boga. Najpierw przemawia do ludu, by doprowadzić go do upamiętania (Księga Wyjścia 32:30). Gdy część ludzi poniosła śmierć, pozostali mogli uznać, że są bezpieczni, a więc niewinni. Mojżesz od razu rozwiewa to przekonanie: „Popełniliście ciężki grzech”. Jeśli jednak nie okażą skruchy, także zginą.

Chce, by zrozumieli zarówno ciężar swojego grzechu, jak i własną winę. Nazywa go ciężkim, aby nie traktowali go lekko. Mówi, że wszyscy zgrzeszyli, więc nikt nie może się usprawiedliwiać, wskazując na większą winę innych. Do zadań sług Bożych należy pokazywanie ludziom ich grzechów i powagi tych grzechów. Grzech prowadzi do zguby, jeśli nie zostanie przebaczony, a bez Zbawiciela jesteśmy na zawsze zgubieni.

Mojżesz pokazuje też, jak trudno będzie załagodzić spór z Bogiem wywołany tym grzechem. Nie stanie się to, jeśli nie wejdzie na górę do Pana i nie pozostanie tam, modląc się długo i żarliwie, tak jak wtedy, gdy otrzymywał Prawo. Nawet wówczas jedynie „może” zdoła uzyskać przebłaganie za lud. Pokazuje to, jak zły jest grzech: nawet orędownik musi z wielkim trudem zabiegać o przebaczenie. Cena przebaczenia ukazuje głębię szkód, jakie wyrządza grzech.

Mimo to słowa Mojżesza przyniosły ludowi pewną pociechę. Usłyszeli, że ciężko zgrzeszyli, ale także, że Mojżesz, cieszący się wielką przychylnością Boga i szczerze ich kochający, wstąpi do Pana, by uzyskać przebłaganie. Uświadamianiu ludziom grzechu powinna towarzyszyć pociecha. Najpierw trzeba pokazać ludziom, jak wielki jest ich grzech, a następnie mówić o przebłaganiu i dawać nadzieję na miłosierdzie. Mojżesz miał wstąpić do Pana, choć nie miał pewności, czy zdoła uzyskać przebłaganie.

Chrystus, wielki Pośrednik, przyszedł z o wiele większą pewnością, ponieważ był u Ojca i znał wszystkie Jego zamysły. Jednak nawet pełna nadziei myśl, że „może” zostanie nam okazane miłosierdzie, wystarczy, by zachęcić nas do modlitwy o potrzebną łaskę (Księga Sofoniasza 2:3). „Może zostaniecie osłonięci”. Gdy modlimy się za innych, powinniśmy gorliwie i pokornie prosić Boga, by doprowadził ich do upamiętania, choć nie możemy tego żądać (2 List do Tymoteusza 2:25).

Następnie Mojżesz wstawia się u Boga, prosząc o miłosierdzie. Jego słowa są pełne bólu. Wraca do Pana nie po dalsze wskazówki dotyczące przybytku, bo rozmowy o nim na razie się skończyły. Grzech i głupota często przerywają pracę, którą cenią przyjaciele i słudzy Boży, i pozostawiają im bolesne zadania.

W modlitwie Mojżesz najpierw wyraża głęboką odrazę do grzechu ludu (Księga Wyjścia 32:31). Mówi, jak ktoś wstrząśnięty tym, co się stało: „Ach, lud ten popełnił ciężki grzech”. Bóg już mu o tym powiedział (Księga Wyjścia 32:7), a teraz Mojżesz powtarza to Bogu w żałobie. Nie nazywa ich ludem Boga, bo okazali się niegodni tego miana. Mówi „ten lud” — lud wiarołomny i niewdzięczny, który zrobił sobie bogów ze złota. Wielkim grzechem jest uczynienie złota swoim bogiem, a tak właśnie postępują ludzie, którzy mu ufają i przywiązują do niego serce.

Mojżesz nie próbuje usprawiedliwiać grzechu ani pomniejszać jego powagi. To, co powiedział ludowi, by uświadomić mu winę, teraz wyznaje przed Bogiem. „Popełnili ciężki grzech” — mówi, i nie szuka wymówek, lecz przebłagania. Prosi w istocie: „Panie, przebacz grzech, bo jest wielki” (Księga Psalmów 25:11).

Potem Mojżesz pokazuje, jak bardzo zależy mu na dobru ludu (Księga Wyjścia 32:32). Mówi w istocie, że grzech nie jest zbyt wielki, by nieskończone miłosierdzie nie mogło go przebaczyć, jeśli Bóg zechce okazać przebaczenie. Jego słowa są urywane i naglące: „Jeśli przebaczysz im grzech, o nic więcej nie proszę. Jeśli przebaczysz, przyniesie Ci to chwałę, a mnie da zadowolenie i nagrodę za wstawianie się za nimi”. Przypomina to prośbę ogrodnika z Ewangelii Łukasza 13:9: „Może wyda owoc”. Podobnie słowa z Ewangelii Łukasza 19:42: „Gdybyś i ty poznała” wyrażają myśl: „Ach, gdybyś tylko poznała”.

Jeśli jednak lud musi zginąć, Mojżesz prosi, by zaliczono go razem z nim. Słowa: „Wymaż mnie, proszę, z księgi, którą napisałeś” znaczą: „Jeśli oni mają zostać zgładzeni, niech i ja zginę, i niech nie będzie mi dane wejść do Kanaanu”. Jeśli ma zginąć cały Izrael, Mojżesz gotów jest zginąć razem z nim. Woli nie odziedziczyć Ziemi Obiecanej, niż ocaleć, gdy lud zostanie zgładzony. Podobny zwrot pojawia się w Księdze Ezechiela 13:9, gdzie mowa o tych, którzy nie zostaną zapisani w spisie Izraela ani nie wejdą do tej ziemi.

Bóg powiedział Mojżeszowi, że jeśli ten nie będzie się wstawiał, uczyni z niego wielki naród (Księga Wyjścia 32:10). Mojżesz odrzuca tę propozycję. Nie chce budować własnego domu kosztem zguby Izraela. Woli ponieść stratę razem z ludem. Jeśli nie zdoła powstrzymać jego zagłady, nie chce żyć, by ją oglądać (Księga Liczb 11:15). Nie chce być zaliczony do żyjących, jeśli innych przeznaczono do ocalenia (Księga Izajasza 4:3). Okazuje w ten sposób czułą miłość do ludu i wskazuje na dobrego Pasterza, Jezusa, który oddaje życie za owce (Ewangelia Jana 10:11). Wskazuje też na Tego, który za grzech ludu Bożego miał zostać odcięty od ziemi żyjących (Księga Izajasza 53:8; Księga Daniela 9:26).

Mojżesz daje wymowny przykład wszystkim, a szczególnie osobom pełniącym publiczne funkcje. Dobro wspólnoty powinno być ważniejsze niż prywatne interesy. Nie ma wielkiego znaczenia, co stanie się z nami i naszymi rodzinami na tym świecie, jeśli tylko Kościołowi Bożemu będzie się dobrze powodziło i w Izraelu zapanuje pokój. Mojżesz prosi o przebaczenie i usilnie błaga Boga, ale nie mówi Mu, co ma uczynić. Nie mówi: „Jeśli nie przebaczysz, będziesz niesprawiedliwy i nieżyczliwy”. Daleko mu do tego. Mówi tylko: „Jeśli nie, pozwól mi umrzeć razem z Izraelitami. Niech spełni się wola Pana”.

Bóg nie spełnił prośby Mojżesza. Nie wymaże z księgi nikogo poza tymi, którzy dobrowolnie złamali wierność i utracili w niej swoje miejsce (Księga Wyjścia 32:33). Zginie ten, kto zgrzeszył, a niewinni nie zostaną ukarani za winnych. Był to także znak miłosierdzia dla ludu, bo nie wszyscy mieli zginąć razem. Zgładzeni zostali tylko ci, którzy uczestniczyli w grzechu. W ten sposób Mojżesz stopniowo uzyskuje coraz więcej.

Początkowo Bóg nie dał Mojżeszowi pełnej pewności, że całkowicie pojednał się z ludem. Nie udzielił mu tej pociechy, aby ludzie nie uznali, że łatwo uzyskać przebaczenie, i by głębiej odczuli zło swojego grzechu. Odkładając pociechę, Bóg pogłębił ich świadomość winy. Wystawił też na próbę Mojżesza, ich wielkiego orędownika, wzywając go, by nadal się za nimi wstawiał.

Odpowiadając Mojżeszowi, Bóg nadal obiecywał, że zrealizuje swój łaskawy zamiar i da im ziemię Kanaan, o której wcześniej mówił (Księga Wyjścia 32:34). Posłał więc Mojżesza z powrotem, by ich prowadził, choć nie byli go godni, i obiecał, że przed nimi pójdzie Jego anioł. Był to stworzony anioł, służący w zwyczajnym dziele Bożej opatrzności. Pokazywało to, że odtąd nie powinni oczekiwać niczego nadzwyczajnego. Później Mojżesz otrzymał większą obietnicę szczególnej obecności samego Boga pośród ludu (Księga Wyjścia 33:14; Księga Wyjścia 33:17), ale w tamtej chwili nie zdołał uzyskać nic więcej.

Bóg ostrzegł też, że upomni się o ten grzech, gdy później pojawi się powód, by ukarać lud za inne grzechy. Innymi słowy, gdy znów sięgnie po rózgę, dołoży mu dodatkową karę za ten występek. Żydzi mają powiedzenie oparte na tym wydarzeniu: po nim żaden sąd, który spadł na Izrael, nie obył się bez śladu grzechu złotego cielca. Nie ma jednak biblijnych podstaw dla poglądu, że Bóg obarczył ich tak wieloma ofiarami i innymi przepisami obrzędowymi wyłącznie dlatego, że czcili złotego cielca. Szczepan mówi, że kiedy zrobili cielca i składali mu ofiary, Bóg odwrócił się od nich i wydał ich na kult gwiazd i mocy niebieskich (Dzieje Apostolskie 7:41–42). Ich silna skłonność do bałwochwalstwa sama w sobie była słusznym sądem za zrobienie cielca i oddawanie mu czci. Nie wyzwolili się z tej skłonności całkowicie aż do niewoli babilońskiej. Zobacz List do Rzymian 1:23–25.

Wielu ludzi nie ginie od razu z powodu swoich grzechów, lecz zostaje zachowanych na późniejszy sąd. Wyrok może się opóźniać, ale jest pewny. Tymczasem Pan dotknął lud karą (Księga Wyjścia 32:35), prawdopodobnie plagą lub inną chorobą zakaźną. Był to znak gniewu Boga i ostrzeżenie przed tym, co mogło jeszcze nadejść.

Aaron zrobił cielca, ale mówi się też, że zrobił go lud, bo oddawał mu cześć. Jak głosi powiedzenie: „Kto domaga się bogów, ten ich sobie stwarza”. Aaron nie został ukarany, lud zaś poniósł karę. Grzech Aarona wynikał ze słabości, a grzech ludu był zuchwały i świadomy. Różnica jest wielka, choć nie zawsze potrafimy ją dostrzec. Bóg widzi ją doskonale, a Jego sąd jest zawsze sprawiedliwy.

Mojżesz zdołał odroczyć karę i złagodzić jej wymiar, ale nie mógł całkowicie odwrócić gniewu Boga. Niektórzy widzą w tym świadectwo ograniczeń Prawa Mojżeszowego, które nie mogło w pełni pojednać ludzi z Bogiem ani zapewnić im doskonałego pokoju z Nim. Pełny pokój z Bogiem miał przynieść Chrystus. Tylko w Nim Bóg przebacza grzech tak, że już o nim nie pamięta.