Księga Wyjścia 20:22 – znaczenie i zastosowanie

Kiedy Mojżesz wszedł w gęstą ciemność, w której był Bóg, Bóg przemówił tam do niego, na osobności i bez wzbudzania trwogi. Powiedział mu wszystko, co następuje aż do końca 23. rozdziału. Większa część tego tekstu objaśnia Dziesięć Przykazań. Mojżesz miał najpierw przekazać je ludowi ustnie, a potem na piśmie. Prawa zawarte w tych wersetach dotyczą oddawania czci Bogu.

Po pierwsze, ludowi ponownie zakazano sporządzania wizerunków do celów kultu (Księga Wyjścia 20:22–23). Bóg mówi: „Widzieliście, że mówiłem do was z nieba”. Pokazuje to Jego niezwykłą dobroć, znacznie większą niż ta, jaką okazałby wielki władca, rozmawiając swobodnie z tłumem ubogich żebraków. Dlatego nie wolno im robić bogów ze srebra ani ze złota.

Powtórzenie drugiego przykazania ma dwa powody. Jednym z nich może być to, że Bóg znał ich silną skłonność do bałwochwalstwa, czyli oddawania czci fałszywym bogom, oraz powagę tego grzechu. Dał im Dziesięć Przykazań, ale Mojżesz ma szczególnie mocno przypomnieć im dwa pierwsze. Nie wolno im zapomnieć o żadnym z przykazań, a tych dwóch powinni dopilnować, by szczególnie dobrze przestrzegać.

Innym powodem jest to, że Bóg już przemówił do nich bezpośrednio. Ukazał im dostatecznie wiele ze swojej obecności, nie potrzebowali więc wizerunków, które miałyby Go przedstawiać tak, jakby był nieobecny. Usłyszeli Jego głos, lecz nie zobaczyli żadnej postaci. Skoro objawił się tylko przez głos, jasno pouczało ich to, by nie sporządzali żadnego Jego wizerunku. Mieli utrzymywać więź z Bogiem za pośrednictwem Jego słowa, a nie obrazów czy posągów.

W tych słowach kryją się dwa ostrzeżenia przed oddawaniem czci wizerunkom. Po pierwsze, jest ono zniewagą dla Boga, bo Bóg mówi: „Nie będziecie robić sobie bogów obok Mnie”. Nawet jeśli ktoś twierdzi, że posługuje się wizerunkami jedynie po to, by łatwiej oddawać cześć prawdziwemu Bogu, w rzeczywistości stawia Mu rywali, na co Bóg nie pozwoli. Po drugie, taki kult szkodzi osobie, która go praktykuje. „Nie będziecie robić sobie bogów”, bo to, co wydaje się pomagać w pobożności, w rzeczywistości ją wypacza i zwodzi człowieka oddającego cześć.

Początkowo mogli sporządzać wizerunki ze złota i srebra, twierdząc, że szlachetność tych metali oddaje cześć Bogu, a ich blask pomaga im odczuć Jego chwałę. A jednak już wtedy zamieniali prawdę o Bogu na kłamstwo. Tą drogą słusznie popadli w jeszcze większe zaślepienie, aż zaczęli oddawać cześć wizerunkom z drewna lub kamienia.

Po drugie, lud otrzymał również wskazówki dotyczące budowania ołtarzy do oddawania czci Bogu. Chodzi o ołtarze szczególne, takie jak te wznoszone na pustyni, zanim powstał przybytek, a później budowane w nagłej potrzebie, by móc z nich od razu korzystać. Izraelski sędzia Gedeon zbudował taki ołtarz (Księga Sędziów 6:24). Uczynił to również Manoach, ojciec Samsona (Księga Sędziów 13:19), podobnie jak Samuel, prorok i sędzia (Pierwsza Księga Samuela 7:17), oraz wielu innych.

Teraz, gdy Izrael otrzymał to wspaniałe objawienie Boga, wielu ludzi zapewne poczuło pragnienie złożenia ofiary. A ponieważ do składania ofiar potrzebny jest ołtarz, Bóg podał im odpowiednie wskazówki.

Ich ołtarze miały być bardzo proste, zbudowane z ziemi albo z nieciosanych kamieni (Księga Wyjścia 20:24–25). Nie wolno im było nawet obrabiać kamieni narzędziami, aby nie ulec pokusie sporządzania wizerunków. Mieli układać je takimi, jakie były: chropowatymi i nieobrobionymi. Prawo to zostało dane przed prawem obrzędowym, które później nakazywało budować kosztowniejsze ołtarze. Sugeruje to, że po zakończeniu obowiązywania tamtego prawa proste formy oddawania czci powinny być uznawane za najlepszą zewnętrzną postać religijności. Nabożeństwo ewangeliczne nie powinno być odprawiane z zewnętrznym przepychem i wystawnością. Piękno świętości nie potrzebuje ozdób i nikt nie służy Kościołowi Chrystusa, strojąc go jak nierządnicę, jak czyni to Kościół rzymski. Najlepszy jest ołtarz z ziemi.

Ołtarze miały być również niskie, aby nie wchodzić na nie po schodach (Księga Wyjścia 20:26). Poganie niemądrze sądzili, że im wyższy ołtarz i im bliżej nieba się wydaje, tym bardziej miła będzie ofiara. Z tego powodu wybierali miejsca położone wysoko. Bóg nakazuje inaczej, pokazując, że patrzy na wzniesienie serca, a nie na wysokość ołtarza. Ołtarze na pustyni i inne ołtarze tymczasowe prawdopodobnie służyły do składania ofiary z jednego zwierzęcia naraz. Ołtarz w świątyni Salomona był jednak znacznie dłuższy i szerszy, tak aby mogło się na nim znaleźć wiele ofiar jednocześnie, i miał dziesięć łokci wysokości. Jego wysokość odpowiadała jego rozmiarom, a żeby na niego wejść, potrzebne były schody. Zapewne jednak skonstruowano je tak, by nie odsłaniały nagości, przed czym ostrzega to przykazanie.

Po trzecie, lud otrzymuje zapewnienie, że Bóg łaskawie przyjmie oddawaną Mu cześć w każdym miejscu, jeśli będzie ona zgodna z Jego wolą (Księga Wyjścia 20:24). Bóg mówi: „W każdym miejscu, gdzie sprawię, że moje imię będzie wspominane, przyjdę do was i wam pobłogosławię”. Później Bóg wybrał jedno szczególne miejsce, w którym wspominano Jego imię. Jednak w czasach Ewangelii to jedno miejsce nie jest już wymagane. Teraz zachęca się ludzi, by modlili się wszędzie, a ta obietnica odzyskuje pełne znaczenie. Gdziekolwiek lud Boży gromadzi się w Jego imię, by oddawać Mu cześć, tam Bóg jest pośród nich. Zaszczyca ich swoją obecnością i obdarza łaską. Przychodzi do nich i im błogosławi — niczego więcej nie potrzeba, by nasze zgromadzenia na nabożeństwie były naprawdę piękne.