Księga Wyjścia 18:13 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu wielką gorliwość Mojżesza i jego ciężką pracę jako sędziego. Najpierw Bóg posłużył się nim, by wyprowadzić Izraelitów z niewoli, i już wtedy Mojżesz wskazywał na Chrystusa. Teraz Bóg posługiwał się nim także jako prawodawcą i sędzią pośród ludu. Mojżesz odpowiadał na pytania, wyjaśniał, jaka jest wola Boga w trudnych sprawach, oraz objaśniał wcześniej dane prawa, między innymi dotyczące szabatu i manny, a także prawo naturalne odnoszące się do oddawania czci Bogu i sprawiedliwości (Księga Wyjścia 18:15).

Ludzie przychodzili, by szukać wskazówek od Boga, a możliwość zwrócenia się do tak pewnego źródła była wielkim miłosierdziem. Często chcemy mieć jasny sposób poznania Bożej woli, gdy nie wiemy, co zrobić. Mojżesz był wierny zarówno Temu, który go ustanowił, jak i ludziom, którzy do niego przychodzili. Nie ustanawiał praw, lecz po prostu objaśniał prawa Boga. Był sługą, a nie władcą nad Słowem Bożym (Księga Wyjścia 18:16).

Rozstrzygał też spory i osądzał sprawy, w których ludzie byli ze sobą skłóceni (Księga Wyjścia 18:16). Jeśli Izraelici równie skwapliwie kłócili się między sobą, jak wcześniej spierali się z Bogiem, Mojżesz musiał rozpatrywać wiele spraw. A ponieważ postępowanie przed nim nic ich nie kosztowało, zapewne przybywało ich jeszcze więcej. Kiedyś w Egipcie, gdy Mojżesz próbował powstrzymać kłótnię, usłyszał pytanie: „Kto ustanowił cię naszym władcą i sędzią?”. Teraz nie było już wątpliwości, że to Bóg go ustanowił, a ludzie przychodzili z pokorą do człowieka, którego wcześniej odrzucili.

Mojżesz wykonywał tę pracę z wielką starannością, co widać po spokojnym sposobie, w jaki zasiadał, by sądzić lud (Księga Wyjścia 18:13). Traktował ludzi życzliwie i był dla nich dostępny. Stali przed nim i mogli swobodnie do niego przychodzić (Księga Wyjścia 18:14). Nawet najuboższy Izraelita mógł przedstawić mu swoją sprawę. Mojżesz wykazywał się także stałym oddaniem swoim obowiązkom. Choć odwiedził go Jetro, jego teść, nie zrobił sobie dnia wolnego. Sądził od rana do wieczora, nawet nazajutrz po przybyciu Jetry.

Obowiązki, które trzeba wykonać, powinny mieć pierwszeństwo przed towarzyską uprzejmością. Nie powinniśmy okazywać przyjaciołom szacunku, zaniedbując przy tym to, co jesteśmy winni Bogu, skoro można właściwie zadbać o jedno i drugie. Choć Mojżesz cieszył się wielkim poważaniem, nie wykorzystywał swojej wysokiej pozycji, by zrzucać pracę na innych. Rozumiał, że awans oznacza więcej obowiązków, a nie mniej. Kto uważa, że czynienie dobra jest poniżej jego godności, ma o sobie zbyt wysokie mniemanie. Nawet aniołowie dostępują zaszczytu, służąc.

Lud wielokrotnie prowokował Mojżesza, a nawet chciał go ukamienować (Księga Wyjścia 17:4), a mimo to Mojżesz nadal mu służył. To, że inni nie wywiązują się wobec nas ze swoich obowiązków, nie zwalnia nas z naszych obowiązków wobec nich. Mojżesz był już starszym człowiekiem, a jednak pracował od rana do wieczora. Bóg obdarzył go niezwykłą siłą ciała i umysłu, dzięki czemu mógł z łatwością, a nawet z radością, podejmować wiele pracy. Jego przykład zachęcał też innych, by poświęcali się służbie Bogu, bo mimo całego wysiłku Mojżesza jego siły nie słabły. Ci, którzy oczekują Pana, odzyskują siły.

Jetro, teść Mojżesza, okazał się mądrym i troskliwym przyjacielem. Nie podobał mu się sposób, w jaki Mojżesz zarządzał sprawami, i miał dość odwagi, by powiedzieć mu o tym wprost (Księga Wyjścia 18:14, 17–18). Uważał, że Mojżesz bierze na siebie zbyt wiele, co zaszkodzi jego zdrowiu i zmęczy także lud. Dlatego powiedział otwarcie: „To nie jest dobre”. Nawet dobrej rzeczy można mieć za dużo. Gorliwość trzeba więc kierować mądrością, bo inaczej to, co miało służyć dobru, może zostać źle ocenione. Mądrość pomaga zrobić tyle, ile trzeba, nie biorąc na siebie więcej, niż można udźwignąć.

Jetro zaproponował lepszy sposób sprawowania rządów. Mojżesz powinien zachować dla siebie wszystkie sprawy dotyczące bezpośrednio Boga (Księga Wyjścia 18:19). Był to szczególny zaszczyt, którego nie należało dzielić z innymi. Także sprawy dotyczące całego narodu nadal powinny trafiać do Mojżesza (Księga Wyjścia 18:20). Miał jednak ustanowić sędziów nad plemionami i rodzinami, by rozpatrywali mniejsze spory między poszczególnymi ludźmi. Dzięki temu sprawiedliwość mogła być wymierzana sprawniej i spokojniej, niż gdyby wszystkie sprawy rozpatrywano podczas jednego wielkiego zgromadzenia przed Mojżeszem. W ten sposób naród miał być rządzony przez głównego przywódcę, pod którym służyliby ustanowieni niżsi urzędnicy (Pierwszy List Piotra 2:13–14). Więcej osób dzieliłoby się pracą, sprawy rozpatrywano by szybciej, a wymiar sprawiedliwości byłby bliżej miejsca zamieszkania ludzi.

Poważniejszą sprawę nadal można było przedstawić Mojżeszowi, a sędziowie niższego szczebla mogli przekazać mu sprawę, jeśli nie wiedzieli, jak ją rozstrzygnąć (Księga Wyjścia 18:22). Dzięki temu Mojżesz najlepiej służyłby ludowi, zajmując się najważniejszymi sprawami. Nawet osoby obdarzone największymi zdolnościami i zajmujące najwyższe stanowiska mogą wiele zyskać dzięki pomocy tych, którzy im podlegają, i nie powinny jej lekceważyć. Głowa potrzebuje rąk i nóg (Pierwszy List do Koryntian 12:21). Ludzie zajmujący wysokie stanowiska powinni nie tylko sami starać się być użyteczni, lecz także uważnie rozważać, jak inni mogą służyć swoją pomocą, odpowiednio do swoich możliwości. Taka była rada Jetry. Pokazuje ona, że choć Mojżesz przewyższał Jetrę jako prorok, Jetro był od niego mądrzejszy w sprawach rządzenia.

Jetro wskazał też dwie ważne zasady wyboru sędziów (Księga Wyjścia 18:21). Po pierwsze, musieli to być odpowiedni ludzie: zdolni, rozsądni i odważni. Potrzebowali jasnego umysłu i niezłomnego serca, by nie ulegać ani groźbom, ani gniewnym tłumom. Po drugie, mieli to być ludzie bojący się Boga. Kto wie, że Bóg go widzi, i z bojaźnią myśli o Jego sądzie, temu trudniej jest postępować niewłaściwie. Taka osoba będzie bardziej odporna na pokusę niesprawiedliwego działania (Księga Nehemiasza 5:15; Księga Rodzaju 42:18).

Mieli to być również ludzie prawdomówni, uczciwi i godni zaufania, tacy, których słowu można wierzyć, a na których lojalności można polegać. Powinni stronić od kłamstwa, zdrady zaufania i potajemnego działania na szkodę innych.

Człowiek nadaje się do sprawowania urzędu publicznego tylko wtedy, gdy szlachetnie gardzi korzyściami tego świata i nienawidzi chciwości. Powinien nie tylko unikać łapówek i odmawiać wzbogacania się w nieuczciwy sposób, lecz także odrzucać samą myśl o takim zysku. Taki człowiek gardzi niesprawiedliwym zyskiem i strząsa z rąk wszelką pokusę przyjęcia łapówki (Księga Izajasza 33:15).

Jetro powiedział też, że Mojżesz powinien zaczekać na wskazówki Boga w tej sprawie (Księga Wyjścia 18:23). Wiedział, że Mojżesz ma lepszego Doradcę niż on, i dlatego odesłał go po mądrość do Boga. Rady należy zawsze udzielać z pokornym poddaniem się Słowu Bożemu i Jego opatrzności, bo to one mają rozstrzygający głos. Mojżesz nie odrzucił rady tylko dlatego, że pochodziła od człowieka, który nie znał Bożych objawień tak dobrze jak on. Zamiast tego posłuchał swojego teścia Jetry (Księga Wyjścia 18:24).

Gdy Mojżesz wszystko przemyślał, uznał, że ten plan jest dobry, i postanowił go wprowadzić w życie. Uczynił to niedługo później, gdy otrzymał od Boga wskazówki w tej sprawie. Ludzie nie są tak mądrzy, jak im się wydaje, jeśli przez pychę odrzucają rady. Naprawdę mądra osoba słucha i zyskuje większe zrozumienie, a dobrej rady nie odrzuca nawet wtedy, gdy pochodzi od kogoś niżej postawionego.

Mojżesz nie pozostawił wyboru sędziów, czyli publicznych urzędników rozstrzygających sprawy, samemu ludowi. Izraelici zdążyli już pokazać, że nie nadają się do takiej odpowiedzialności. Zamiast tego Mojżesz sam wybrał i ustanowił sędziów: jednych nad większymi grupami, innych nad mniejszymi, przy czym ci pierwsi prawdopodobnie mieli pod sobą tych drugich. Mamy wszelkie powody, by cenić dobre rządy jako wielkie dobrodziejstwo i dziękować Bogu za prawa i sędziów. Bez nich bylibyśmy jak ryby w morzu, gdzie większe pożerają mniejsze.

Jetro wrócił potem do swojej ziemi (Księga Wyjścia 18:27). Niewątpliwie zabrał ze sobą głębsze poznanie Boga, które zdobył, i przekazywał je swoim sąsiadom, by ich pouczyć. Uważa się, że Kenici wspomniani w Pierwszej Księdze Samuela 15:6 byli potomkami Jetry; porównaj Księgę Sędziów 1:16. Później objęto ich szczególną ochroną ze względu na życzliwość, jaką ich przodek okazał Izraelowi. Życzliwość wobec ludu Bożego, nawet najmniejsza, nie pozostanie bez nagrody. Jeśli nie zostanie odpłacona wcześniej, stanie się to najpóźniej przy zmartwychwstaniu.