Księga Estery 9:20 – znaczenie i zastosowanie

Możemy sobie wyobrazić, jak głęboko poruszyło Mordochaja i Esterę zwycięstwo Żydów nad wrogami. Z radością obserwowali przełom, który nastąpił po wcześniejszym okresie troski i niepokoju. Ich serca musiały być pełne uwielbienia dla Boga, a z ich ust musiały popłynąć nowe pieśni dziękczynienia.

Dalszy tekst opowiada, jak zadbali o to, by wieść dotarła do ich ludu i przetrwała dla przyszłych pokoleń. Chcieli, by Bóg odbierał chwałę, a Jego lud znajdował zachętę do ufania Mu w każdej sytuacji. Najpierw spisano te wydarzenia i rozesłano ich kopie do wszystkich Żydów w każdej prowincji imperium, blisko i daleko (Księga Estery 9:20). Każdy znał już część tej historii, bo pierwszy dekret pokazał im, jakie grozi im niebezpieczeństwo, a drugi — jak zostali ocaleni. Nie wiedzieli jednak, jak doszło do tak wielkiego odwrócenia losu, więc Mordochaj spisał wszystko.

Jeśli, jak sądzi wielu, autorem tej księgi jest Mordochaj, ciekawe może być porównanie jego stylu ze stylem Nehemiasza. Nehemiasz często zatrzymuje się, by wspomnieć o Bożej opatrzności i o „dobrej ręce mojego Boga”, która nad nim czuwała. W ten sposób pobudza czytelnika do pobożności. Mordochaj w swojej opowieści ani razu nie wymienia Boga. Nehemiasz pisał w Jerozolimie, gdzie religia była obecna w życiu publicznym, podczas gdy Mordochaj pisał w Suzie, perskiej stolicy, gdzie większą wagę przywiązywano do polityki niż do pobożności.

Można jednak być prawdziwie oddanym Bogu, nie mówiąc wiele o swojej pobożności. Nie powinniśmy z tego powodu osądzać ani lekceważyć naszych braci i sióstr. Niektórzy sądzą, że autorem księgi nie był Mordochaj, lecz że opowieść zaczerpnięto z perskich kronik, a następnie objaśnili ją Żydzi. Niezależnie od tego, jak ta relacja do nas dotarła, ważne jest, że starannie zapisano to wielkie dzieło.

Po drugie, ustanowiono doroczne święto upamiętniające to niezwykłe ocalenie. Miało być obchodzone z pokolenia na pokolenie, aby dzieci słyszały o tych wydarzeniach i opowiadały o nich swoim dzieciom, tak by pokładały nadzieję w Bogu (Księga Psalmów 78:6–7). Święto miało oddawać cześć Bogu, który chroni swój lud, i zachęcać wierzących, by w najcięższych próbach ufali Jego mądrości, mocy i dobroci. Przyszłe pokolenia miały korzystać z tego ocalenia, dlatego również powinny świętować i pamiętać o nim.

Święto obchodzono co roku czternastego i piętnastego dnia dwunastego miesiąca, mniej więcej miesiąc przed Paschą (Księga Estery 9:21). Pierwszy i ostatni miesiąc roku łączyły się więc ze wspomnieniem Bożej opieki. Żydzi świętowali przez dwa kolejne dni, dziękując Bogu, i nie uważali, że poświęcają na uwielbienie zbyt wiele czasu. Nie powinniśmy skąpić wdzięczności Temu, który tak hojnie nas obdarza.

Nie świętowali samego dnia bitwy, lecz dni, w których odpoczęli od wrogów. Żydzi w Suzie obchodzili również piętnasty dzień miesiąca, więc oba dni weszły do świętowania. Podobnie szabat został ustanowiony nie na dzień, w którym Bóg zakończył dzieło stworzenia, lecz na dzień, w którym po nim odpoczął. Niektórzy współcześni Żydzi poszczą trzynastego dnia miesiąca, ponieważ wtedy wyznaczono dzień ich zagłady. Praktyka ta wiąże się jednak z postem i lamentem, które należały do czasu ich udręki (Księga Estery 4:3, 4:16). Smutek nie miał trwać nadal, gdy Bóg przemienił ich post w radość i wesele (Księga Zachariasza 8:19).

Święto nazwano Purim (Księga Estery 9:26), od perskiego słowa oznaczającego „losy”. Haman posłużył się losami, by wyznaczyć czas zagłady Żydów, lecz Pan, który panuje nad każdym losem, przemienił ten czas w ich zwycięstwo. Sama nazwa przypominała im, że Bóg Izraela panuje nad zamysłami narodów. Potrafi posłużyć się niemądrymi zabobonami pogan, by zrealizować swój cel, i udaremnić znaki oraz przepowiednie fałszywych przewodników (Księga Izajasza 47:13; Księga Izajasza 44:25–26).

Święto to nie zostało nakazane przez Boga, dlatego nie nazwano go dniem świętym, lecz świętem ustanowionym przez ludzi, które stało się dniem radości (Księga Estery 9:19, 9:22). Sami Żydzi zgodzili się je obchodzić i zobowiązali się podtrzymywać to, co rozpoczęli (Księga Estery 9:23, 9:27). Mordochaj i Estera potwierdzili później tę decyzję, aby mocniej utrwalić ją dla przyszłych pokoleń. Pisali z autorytetem: Estera była królową, a Mordochaj najwyższym urzędnikiem królestwa. Dobrze, gdy rządzący wykorzystują swoją władzę, by wspierać to, co słuszne.

Napisali również „słowa pokoju i prawdy”. Choć ich list był stanowczy, napisali go życzliwie, bez surowości i rozkazującego tonu. Ich styl przypominał list rady w Jerozolimie, która napisała w istocie: „Jeśli tak postąpicie, dobrze uczynicie. Bądźcie zdrowi” (Dzieje Apostolskie 15:29). Pozdrowienie i zakończenie listu niosły ducha pokoju i prawdy.

Święto miało być obchodzone przez wszystkich Żydów, ich dzieci oraz tych, którzy do nich dołączyli (Księga Estery 9:27). Miało być powszechne i trwałe. Mieli je obchodzić również prozelici, czyli ci, którzy przyłączyli się do narodu żydowskiego. Był to znak ich szczerej miłości do Żydów i wspólnego z nimi życia. Wspólne przeżywanie radości i uwielbienia jest częścią wspólnoty ludu Bożego.

Święto miało być obchodzone po to, by pamięć o wielkich dziełach, których Bóg dokonał dla swojego Kościoła, nigdy nie zaginęła wśród potomnych (Księga Estery 9:28). Bóg nie czyni cudów tylko na jeden dzień. Jego dzieła mają być pamiętane na zawsze, bo są trwałe (Księga Koheleta 3:14). W tym przypadku Żydzi mieli pamiętać o złych planach Hamana wymierzonych przeciwko Kościołowi. Miały one na zawsze pozostać jego hańbą (Księga Estery 9:24). Żydzi mieli o nich pamiętać, aby lud Boży nigdy nie stracił czujności, dopóki istnieją tak zaciekli wrogowie. Wrogowie pragną niczego innego jak zagłady, dlatego lud Boży musi szukać u Boga wybawienia.

Dobra służba Estery na rzecz Kościoła przyniosła jej trwałą cześć. Gdy z narażeniem życia stanęła przed królem, ten unieważnił rozkaz zagłady Żydów (Księga Estery 9:25). Należało o tym zawsze pamiętać, a podczas każdego święta i odczytywania tej historii opowiadać o jej czynie, by go upamiętnić. Dobre dzieła dokonane dla ludu Bożego powinny być pamiętane, by zachęcały innych do podobnego postępowania. Bóg o nich nie zapomni, my również nie powinniśmy.

Należało też pamiętać o ich modlitwach i o odpowiedziach, których udzielił Bóg (Księga Estery 9:31). Były one zapisem ich postów i wołania do Boga. Im częściej wołaliśmy do Boga w trudnych chwilach i im gorliwiej modliliśmy się o ocalenie, tym większa powinna być nasza wdzięczność, gdy nas wybawia. Wzywaj Boga w czasie utrapienia, a potem składaj Mu dziękczynienie.

Święto należało obchodzić w należyty sposób. Po pierwsze, miało to być święto radości, ucztowania i wesela (Księga Estery 9:22). Ucztuje się po to, by się radować (Księga Koheleta 10:19). Gdy Bóg daje nam powód do radości, powinniśmy ją otwarcie okazywać.

Miał to być także dzień hojności, w którym ludzie obdarowywali się nawzajem. Był to wyraz przyjaźni i życzliwości oraz więzi zrodzonej ze wspólnego zagrożenia i wspólnego ocalenia. Przyjaciele dzielą się tym, co mają.

Miał to być również dzień dobroczynności, kiedy posyłano dary ubogim. Nie należało obdarowywać wyłącznie krewnych i zamożnych sąsiadów, lecz także ubogich i niepełnosprawnych (Ewangelia Łukasza 14:12–13). Ci, którzy sami zaznali miłosierdzia, powinni okazywać je innym. Potrzeba zawsze będzie istnieć, bo ubodzy są wśród nas. Dziękczynienie i pomoc ubogim powinny iść w parze. Gdy się radujemy i wielbimy Boga, ubodzy także mogą radować się razem z nami i błogosławić nam w zamian.

Z czasem święto wzbogacono o coś jeszcze lepszego. Każdego dnia świętowania w synagodze odczytywano całą opowieść i zanoszono do Boga trzy modlitwy. W pierwszej dziękowano Mu za to, że uznał ich za godnych uczestniczenia w tym nabożeństwie. W drugiej dziękowano za cudowne ocalenie przodków. W trzeciej wielbiono Boga za to, że pozwolił im żyć i obchodzić kolejne święto upamiętniające tamte wydarzenia. Tak wyjaśnia to biskup Patrick.

Z biegiem czasu święto to uległo jednak znacznie gorszemu wypaczeniu. Sami żydowscy autorzy przyznają, że często obchodzi się je przy obżarstwie, pijaństwie i rozwiązłej zabawie. Talmud mówi wprost, że podczas Purim człowiek powinien pić, aż nie będzie umiał odróżnić słów „Przeklęty Haman” od słów „Błogosławiony Mordochaj”. Pokazuje to, jak grzeszne ludzkie serce często wypacza nawet to, co dobre. Święto, które miało być święte, stało się karnawałem i huczną zabawą, przypominającą niektóre wiejskie odpusty. Nic tak nie oczyszcza serca i nie przynosi religii większej czci jak święta radość. Nic też tak nie plami serca i nie przynosi religii większej ujmy jak zmysłowa uciecha i cielesne rozkosze. To, co najlepsze, po wypaczeniu staje się najgorsze.