Księga Estery 3:1 – znaczenie i zastosowanie

Widzimy tu, jak król awansuje Hamana, a potem ludzie oddają mu cześć. Achaszwerosz niedawno darzył Esterę przychylnością, ale nie pomogło to jej krewnym. Nie powstrzymało go nawet przed awansowaniem człowieka, który był wrogiem jej ludu. Nawet gdy dobrzy ludzie zdobywają władzę, często przekonują się, że nie mogą czynić dobra, którego pragną, ani powstrzymać zła, któremu chcą zapobiec.

Haman był Agagitą, Amalekitą, a przynajmniej potomkiem Agaga, imienia związanego z władcami Amalekitów. Niektórzy sądzą, że z urodzenia był księciem, podobnie jak Jehojachin, którego tron ustawiono wyżej niż trony pozostałych uprowadzonych królów (Druga Księga Królewska 25:28). Król go polubił, a książęta nie muszą wyjaśniać, dlaczego kogoś darzą przychylnością. Haman stał się jego ulubieńcem, zaufanym doradcą i najwyższym urzędnikiem. Tak wielką moc miały wówczas królewskie względy, że wszyscy ludzie kłaniali się temu wschodzącemu słońcu, a sługom króla nakazano oddawać mu pokłon i okazywać szacunek (Księga Estery 3:2).

Trudno dostrzec, co król uznał w Hamanie za godne podziwu czy nagrody. Nie był człowiekiem honoru ani sprawiedliwości, nie wyróżniał się też stałą odwagą ani mądrym osądem. Był pyszny, porywczy i żądny zemsty. Mimo to awansowano go i schlebiano mu, aż nikt w królestwie nie dorównywał mu rangą. Ulubieńcy władców nie zawsze są ludźmi godnymi szacunku.

Mordechaj pozostał wierny swoim zasadom i odmówił oddania Hamanowi czci, jaką okazywali mu inni słudzy (Księga Estery 3:2). Jego przyjaciele nakłaniali go do uległości, przypominając o rozkazie króla i niebezpieczeństwie, na jakie się narażał. Ponieważ Haman był tak arogancki, życie Mordechaja naprawdę było zagrożone (Księga Estery 3:3). Mówili do niego codziennie (Księga Estery 3:4), próbując go przekonać, lecz nie chciał ich słuchać. Powiedział im wprost, że jest Żydem i nie może tego zrobić w zgodzie z własnym sumieniem.

Ludzie prawdopodobnie źle interpretowali jego odmowę. Niektórzy mogli mówić, że jest pyszny albo zazdrosny i nie chce oddać Hamanowi czci, bo sam nie awansował dzięki powiązaniom rodziny Estery. Inni mogli uważać go za nielojalnego wobec króla albo po prostu za człowieka niezręcznego i przesadnie drobiazgowego. Wygląda na to, że nikt inny nie zgłosił sprzeciwu, ale odmowa Mordechaja była pobożna, rozważna i miła Bogu.

Wiara Żyda nie pozwalała mu oddawać tak wielkiej czci zwykłemu człowiekowi, a już szczególnie tak niegodziwemu jak Haman. W apokryficznych dodatkach do tej księgi Mordechaj zwraca się do Boga w tej sprawie i mówi w istocie, że odmówił nie z pychy, lecz po to, by nie stawiać ludzkiej chwały ponad Bożą. Mówi, że nie odda czci nikomu poza Bogiem. Co więcej, uważał, że nie należy okazywać takiej czci Amalekicie, jednemu z ludu, z którym Bóg zapowiedział walkę na zawsze (Księga Wyjścia 17:16), i o którym ostrzegał: „Pamiętaj, co uczynił Amalek” (Księga Powtórzonego Prawa 25:17). Religia nie niszczy dobrych manier. Uczy nas oddawać cześć temu, komu się ona należy. Obywatel Syjonu gardzi jednak niegodziwym człowiekiem takim jak Haman, zamiast okazywać mu szacunek (Księga Psalmów 15:4).

Ci, którzy kierują się sumieniem, niech pozostają niezłomni i wierni swoim przekonaniom, nawet gdy inni ich oskarżają lub im grożą, tak jak Mordechaj.

Haman zaczął wtedy planować zemstę. Niektórzy, chcąc zyskać jego przychylność, zwrócili mu uwagę na brak szacunku ze strony Mordechaja i czekali, czy Haman przymknie na to oko, czy zareaguje gwałtownie (Księga Estery 3:4). W końcu sam to zauważył i zapłonął gniewem (Księga Estery 3:5). Człowiek łagodny i pokorny zignorowałby tę zniewagę i powiedział: „Niech robi, jak uważa. Co mi to szkodzi?”. Ale pyszny duch Hamana wybuchł. Nie potrafił zaznać spokoju, był wściekły, a wszyscy wokół to odczuwali.

Szybko postanowiono, że Mordechaj musi zginąć. Człowiek, który nie chciał pokłonić się Hamanowi, miał stracić głowę. Na tym dworze odmowę oddania Hamanowi czci traktowano jak przestępstwo karane śmiercią, podobnie jak odmowę oddania pokłonu złotemu posągowi Nabuchodonozora. Mordechaj był ważnym człowiekiem, zajmował zaszczytne stanowisko, a ponadto był kuzynem królowej Estery. Haman uznał jednak, że jego życie nie ma znaczenia w porównaniu z doznaną zniewagą.

Postanowił więc zgładzić cały lud Mordechaja, ponieważ Mordechaj był Żydem i właśnie to podał jako powód odmowy pokłonu. Widać w tym nieznośną pychę Hamana, jego bezwzględne okrucieństwo i odwieczną nienawiść Amalekity do ludu Bożego. Saul, syn Kisza, Beniaminita, oszczędził Agaga, ale Mordechaj, syn Kisza, również Beniaminita (Księga Estery 2:5), nie miał zaznać łaski ze strony tego Agagity. Haman zamierzał zgładzić wszystkich Żydów w całym królestwie Achaszwerosza (Księga Estery 3:6). Prawdopodobnie obejmowało to nawet tych, którzy wrócili do swojej ziemi, ponieważ wciąż podlegała ona królowi. „Chodźcie, wymażmy ich spośród narodów” (Księga Psalmów 83:4). Jego pragnienie przypominało okrutne życzenie Nerona, by wszyscy mieli tylko jedną szyję.