Księga Koheleta 3:11 – znaczenie i zastosowanie

Widzieliśmy, jak wiele zmian zachodzi na świecie, dlatego nie powinniśmy oczekiwać, że nasze życie będzie tu bardziej ustabilizowane niż życie innych ludzi. Salomon ukazuje teraz działanie Boga we wszystkich tych zmianach. Bóg uczynił każde stworzenie tym, czym jest dla nas, dlatego powinniśmy nieustannie patrzeć na Niego.

Powinniśmy jak najlepiej wykorzystać to, co dzieje się teraz, i wierzyć, że na ten czas jest to najlepsze. Trzeba się do tego dostosować. Bóg „wszystko pięknie uczynił w swoim czasie” (Księga Koheleta 3:11), więc dopóki coś trwa, powinniśmy się z tym pogodzić. Co więcej, powinniśmy czerpać pociechę z jego piękna. Wszystko jest dokładnie takie, jakim uczynił to Bóg, i rzeczywiście odpowiada Jego zamysłowi, choć nie zawsze tak nam się wydaje. To, co wydaje się nam nieprzyjemne, może być stosowne, gdy nadejdzie właściwy czas. Chłód pasuje do zimy tak samo, jak upał do lata. Noc ma na swoim miejscu własne mroczne piękno, podobnie jak dzień ma piękno jasne.

W Bożej opatrzności, czyli Jego mądrym panowaniu nad wszystkim, panuje cudowny porządek. Gdy widzimy Boże działania w powiązaniu ze sobą i w czasie, w którym następują, okazują się bardzo piękne. Przynosi to chwałę Bogu i pociechę tym, którzy Mu ufają. Nawet jeśli jeszcze nie dostrzegamy pełnego piękna opatrzności, pewnego dnia je zobaczymy. Będzie to wspaniały widok, gdy Boża tajemnica dopełni się. Wtedy okaże się, że wszystko wydarzyło się we właściwym czasie, co wprawi w zdumienie całą wieczność (Księga Powtórzonego Prawa 32:4; Księga Ezechiela 1:18).

Powinniśmy też cierpliwie czekać, aż w pełni zrozumiemy to, co teraz wydaje się splątane i trudne do pojęcia. Nie potrafimy zgłębić dzieła Boga od początku do końca, dlatego nie powinniśmy zbyt pochopnie go osądzać. Mamy wierzyć, że Bóg wszystko pięknie uczynił. Wszystko zostało dobrze uczynione zarówno w stworzeniu, jak i w opatrzności, a na końcu wyraźnie to zobaczymy. Do tego czasu nie jesteśmy jednak zdolni do właściwej oceny.

Gdy obraz jest jeszcze malowany albo dom nadal powstaje, nie widzimy jeszcze jego pełnego piękna. Kiedy jednak artysta kończy dzieło, wszystko wygląda bardzo dobrze. Widzimy jedynie środek Bożych dzieł, a nie ich początek, który ukazałby, jak mądrze Bóg ułożył swój zamysł, ani ich koniec, który odsłoniłby wspaniały rezultat. Musimy więc czekać, aż zasłona zostanie podniesiona. Nie powinniśmy stawiać Boga przed sądem ani rościć sobie prawa do osądzania Jego dróg. Rzeczy ukryte nie należą do nas.

Słowa o tym, że Bóg „włożył świat w ich serca”, są rozumiane na różne sposoby. Niektórzy uważają, że znaczą one, iż możemy poznać więcej Bożych dzieł, niż zwykle poznajemy. Jak zauważył Pemble, Bóg nie pozostawił siebie bez świadectwa o swoim pięknym, mądrym i sprawiedliwym porządku rzeczy. Ukazał go nam w księdze świata. Włożył też w ludzkie serca wielkie pragnienie i pewną zdolność rozumienia dziejów przyrody oraz biegu ludzkich spraw. Gdyby ludzie uważnie obserwowali rzeczywistość, mogliby dostrzec w wielu sprawach cudowny porządek i zamysł.

Inni uważają, że słowa te znaczą, iż wiemy o Bożych dziełach mniej, niż moglibyśmy, ponieważ świat tak bardzo wypełnia nasze serca. Biskup Reynolds zauważył, że tak pochłaniają nas myśli i troski o sprawy doczesne, a także zajmowanie się nimi, iż brakuje nam czasu i wewnętrznego usposobienia, by szukać w nich działania Boga. Świat nie tylko zawładnął sercem, lecz także ukształtował w nim błędne wyobrażenia, które przesłaniają piękno Bożych dzieł.

Powinniśmy też zadowalać się swoim losem na tym świecie i z radością przyjmować wolę Boga wobec nas. Trzeba się do niej dostosować. W rzeczach ziemskich nie ma trwałego dobra. To, jakie dobro można w nich znaleźć, opisano tutaj, i mamy z niego właściwie korzystać (Księga Koheleta 3:12; Księga Koheleta 3:13). Powinniśmy wykorzystywać te rzeczy dla dobra innych: naszych rodzin, sąsiadów, ubogich oraz dobra wspólnego, zarówno w życiu społecznym, jak i religijnym. Po co mamy życie, zdolności i majątek, jeśli nie po to, by w jakiś sposób służyć swojemu pokoleniu? Mylimy się, jeśli sądzimy, że urodziliśmy się wyłącznie dla siebie. Naszym zadaniem jest czynić dobro.

Właśnie w tym można znaleźć najprawdziwszą przyjemność. To, co wykorzystujemy w ten sposób, najlepiej zostaje zachowane i przynosi najlepszy owoc. Zwróćmy uwagę, że dobro mamy czynić w tym życiu, które jest krótkie i niepewne. Mamy niewiele czasu, by czynić dobro, dlatego powinniśmy go jak najlepiej wykorzystać. To życie jest czasem próby i przygotowania do przyszłego życia. Życie człowieka daje mu możliwość czynienia tego, co będzie miało znaczenie w wieczności.

Powinniśmy też korzystać z Bożych darów, aby zaznawać pociechy. Żyjmy w pokoju, radujmy się i cieszmy owocami naszej pracy jako darem Boga. W ten sposób radujemy się Bogiem, doświadczamy Jego miłości, dziękujemy Mu i czynimy Go źródłem naszej radości. Powinniśmy jeść i pić na Jego chwałę oraz służyć Mu z radością, nawet gdy mamy pod dostatkiem. Ponieważ rzeczy ziemskie są tak niepewne, nierozsądnie jest żyć skąpo i oszczędzać, by gromadzić wszystko na później. Lepiej żyć radośnie i pożytecznie, korzystając z tego, co mamy, a troskę o jutro pozostawić jutrzejszemu dniowi. Łaska i mądrość potrzebne do takiego życia są darami Boga, cennymi darami wieńczącymi całą Jego opatrznościową dobroć.

Powinniśmy też być w pełni zadowoleni z ustaleń Bożej opatrzności, zarówno w naszym życiu osobistym, jak i w sprawach publicznych. Powinniśmy dostosować do nich nasze myślenie, ponieważ Bóg we wszystkim czyni to, co dla nas postanowił, i działa zgodnie z własną wolą. Jego zamysłu nie można zmienić, dlatego mądrość podpowiada, by przyjmować to, czego nie da się uniknąć. Musi być tak, jak chce Bóg. „Wiem, a każdy, kto cokolwiek wie o Bogu, wie, że wszystko, co Bóg czyni, trwa na wieki” (Księga Koheleta 3:14). Bóg nie zmienia swojego zamysłu i nikt nie może Go od niego odwieść. Jego plany nigdy nie zawodzą. Nigdy nie musi zmieniać swoich postanowień. To, co postanowił, stanie się, a cały świat nie zdoła tego powstrzymać ani unieważnić. Powinniśmy więc mówić: „Niech się stanie, jak chce Bóg”, bo choć Jego wola może wydawać się trudna dla naszych planów czy interesów, jest wyrazem Jego mądrości.

Tego zamysłu nie trzeba zmieniać, bo nie ma w nim niczego złego ani niczego, co można by ulepszyć. Gdybyśmy mogli zobaczyć go w całości naraz, dostrzeglibyśmy, że jest tak doskonały, iż nie można niczego do niego dodać ani niczego ująć. Niczego mu nie brakuje i nic w nim nie jest zbędne. Tak jak słowo Boga, tak i Jego dzieła są doskonałe, każde na swój sposób. Zuchwałością byłoby cokolwiek do nich dodawać lub coś z nich ujmować (Księga Powtórzonego Prawa 4:2). Dostosowanie naszej woli do woli Boga służy więc zarówno naszemu dobru, jak i wypełnieniu naszego obowiązku.

Powinniśmy też starać się odpowiadać na Boży zamysł we wszystkich przejawach Jego opatrzności, którym jest ogólnie rzecz biorąc, uczynienie nas ludźmi pobożnymi.

Bóg czyni to wszystko, aby ludzie się Go bali. Chce im pokazać, że ponad nimi jest Bóg, który ma pełną władzę nad ich życiem. Ich czas i każde wydarzenie w ich życiu są w Jego rękach. Dlatego powinni nieustannie patrzeć na Niego, oddawać Mu cześć i chwałę, uznawać Jego obecność we wszystkich swoich poczynaniach, pilnie starać się podobać Mu we wszystkim i bać się obrazić Go w czymkolwiek.

Bóg zmienia sposób, w jaki porządkuje wydarzenia, ale Jego zamysły się nie zmieniają. Czyni to nie po to, by nas zmylić, a tym bardziej doprowadzić do rozpaczy, lecz by nauczyć nas, jaki jest nasz obowiązek wobec Niego, i skłonić nas do jego wypełniania. Celem Bożego panowania nad światem jest umacnianie i rozwój prawdziwej pobożności wśród ludzi.

Bez względu na to, jakie zmiany widzimy na świecie lub jakich doświadczamy, musimy uznać niezmienność Bożego panowania. Słońce wschodzi i zachodzi, a księżyc rośnie i maleje, jednak oba pozostają na wyznaczonym im torze. Od początku poruszają się w ten sam sposób, zgodnie z porządkiem niebios. Podobnie jest z wydarzeniami opatrzności, czyli mądrą troską Boga i Jego panowaniem nad wszystkim (Księga Koheleta 3:15). „To, co było, jest teraz”. Bóg nie zaczął stosować tego sposobu rządzenia dopiero niedawno.

Nie, rzeczy zawsze były tak zmienne i niepewne jak dziś i zawsze takie będą. „To, co ma się stać, już się stało”. Dlatego mówimy bez rozwagi, gdy stwierdzamy: „Świat nigdy nie był tak zły jak teraz”, „Nikt nigdy nie musiał mierzyć się z takimi rozczarowaniami jak my” albo „Nigdy już nic się nie poprawi”. Nasza sytuacja może się poprawić i po czasie smutku może nadejść czas radości, ale ta radość nadal będzie podlegać temu samemu powszechnemu porządkowi i tym samym powszechnym trudnościom. Świat zawsze był, jest i będzie niezmienny w swojej zmienności.

Bóg przywołuje to, co minęło, czyli powtarza to, co już wcześniej uczynił, i postępuje z nami tak, jak zwykle postępował z ludźmi prawymi. Czy ziemia miałaby zostać porzucona z naszego powodu, a skała ruszyć ze swego miejsca? Nie. Nic, co nas spotyka, ani żadna pokusa, która nas dosięga, nie wykracza poza to, co wspólne ludziom. Nie popadajmy w pychę i beztroskę w czasie pomyślności, bo Bóg może przywrócić dawne utrapienie i zakłócić naszą radość (Księga Psalmów 30:7). Nie traćmy też ducha w trudnościach, bo Bóg może przywrócić dawne pociechy, jak uczynił w przypadku Hioba.

Możemy odnieść to także do własnych przeszłych czynów i do tego, jak postępowaliśmy w obliczu zmian, które nas spotykały. Bóg wezwie nas do rozliczenia się z przeszłości. Dlatego rozpoczynając nowy etap życia, powinniśmy przyjrzeć się grzechom popełnionym na poprzednim etapie, czy był to czas spokoju, czy cierpienia.