Księga Powtórzonego Prawa 9:7 – znaczenie i zastosowanie

Mojżesz nie pozostawia im miejsca na myśl, że Bóg wprowadził ich do Kanaanu z powodu ich sprawiedliwości. Przypomina, że cudem miłosierdzia było to, iż nie zostali wcześniej zgładzeni na pustyni: „Pamiętaj i nie zapominaj, jak pobudzałeś do gniewu Pana, swojego Boga” (Księga Powtórzonego Prawa 9:7). Nie zasłużyli na przychylność Boga, lecz wielokrotnie ściągali na siebie Jego gniew.

Mojżesz przypisuje im także winę ich ojców. Gdyby Bóg potraktował ich ojców tak, jak na to zasłużyli, to pokolenie w ogóle by nie istniało, a tym bardziej nie weszłoby do Kanaanu. Łatwo zapominamy o własnych grzechach, zwłaszcza gdy minie już ból związany z karceniem, dlatego trzeba nam często o nich przypominać. Dzięki temu nie wyobrażamy sobie, że stoimy przed Bogiem z powodu własnej dobroci. Paweł wskazuje na winę wszystkich ludzi, by pokazać, że nikt nie może zostać uznany za sprawiedliwego przed Bogiem, czyli usprawiedliwiony, dzięki własnym uczynkom (List do Rzymian 3:19; List do Rzymian 3:20). Jeśli nasze uczynki nas potępiają, nie mogą nas zbawić.

Izraelici pobudzali Boga do gniewu od chwili wyjścia z Egiptu (Księga Powtórzonego Prawa 9:7). Przez czterdzieści lat ich postępowanie zasmucało Boga i Mojżesza. Na pożegnanie Mojżesz wypowiada do nich bardzo smutne słowa: „Odkąd was znam, jesteście krnąbrni” (Księga Powtórzonego Prawa 9:24). Niemal zaraz po tym, jak stali się narodem, zorganizowali bunt przeciw Bogu i Jego władzy. Księgi Mojżesza opisują tylko kilka wydarzeń z pierwszych i ostatnich lat tych czterdziestu lat, ale to podsumowanie pokazuje, że pozostałe lata wyglądały podobnie: były nieprzerwanym ciągiem występków prowokujących Boga.

Nawet pod Horebem, górą, na której Bóg dał Prawo, Izraelici sporządzili cielca i oddawali mu cześć (Księga Powtórzonego Prawa 9:8). Ten grzech był szczególnie straszny, ponieważ popełnili go właśnie tam, gdzie Bóg zakazał kultu wizerunków, gdy góra wciąż płonęła na ich oczach, a Mojżesz przebywał na niej i przynosił im zapisane Prawo. Szybko odwrócili się od Boga (Księga Powtórzonego Prawa 9:16). To, jak prędko zgrzeszyli, jeszcze bardziej pogłębiło ich winę.

Bóg bardzo rozgniewał się z powodu tego grzechu. Izraelici nie mogli myśleć, że Bóg przymknął oko na ich występek i dał im Kanaan, bo znalazł w nich coś dobrego. Bóg postanowił ich zgładzić (Księga Powtórzonego Prawa 9:8) i bez trudu mógł to uczynić. Powiedział nawet Mojżeszowi, żeby przestał Go powstrzymywać, a wtedy wykona wyrok (Księga Powtórzonego Prawa 9:13; Księga Powtórzonego Prawa 9:14). Pokazuje to, jak poważny był ich grzech. Bóg nigdy nie gniewa się bez powodu, choć ludzie często tak postępują. Nawet Mojżesz, przyjaciel Boga i Jego wybrany sługa, zadrżał na widok gniewu z nieba, który spadł na ich grzech (Księga Powtórzonego Prawa 9:19). „Drży moje ciało ze strachu przed Tobą, boję się Twoich sądów” (Księga Psalmów 119:120).

Swoim grzechem złamali przymierze z Bogiem i utracili związane z nim przywileje. Mojżesz pokazał to, rozbijając tablice Prawa (Księga Powtórzonego Prawa 9:17). Było tak, jakby wręczono im akt rozwodowy: od tej chwili można było słusznie odrzucić ich na zawsze. Nie mieli już żadnych podstaw, by przypisywać sobie sprawiedliwość. W istocie Bóg odrzucił ich, gdy powiedział do Mojżesza: „To twój lud, nie mój” (Księga Powtórzonego Prawa 9:12).

Aaron, brat Mojżesza i kapłan Izraela, także ściągnął na siebie gniew Boga, choć był człowiekiem świętym i dał się wciągnąć w grzech ze strachu albo zaskoczenia: „Pan bardzo rozgniewał się na Aarona” (Księga Powtórzonego Prawa 9:20). Żadne stanowisko ani dobra reputacja nie ochronią przed gniewem Boga, jeśli ktoś przyłącza się do zła. Aaron powinien był dokonywać przebłagania i składać ofiary za lud, a sam znalazł się pod wyrokiem. Pokazuje to, jak mało Izraelici zastanawiali się nad tym, co robią, skoro wciągnęli w to Aarona.

Mojżesz musiał długo pościć i modlić się, by odwrócić gniew Boga i ocalić lud przed całkowitą zagładą. Pościł i modlił się przez czterdzieści dni i czterdzieści nocy, zanim uzyskał dla nich przebaczenie (Księga Powtórzonego Prawa 9:18). Niektórzy sądzą, że wydarzyło się to dwukrotnie, a więc trwało kolejne czterdzieści dni (Księga Powtórzonego Prawa 9:25), ponieważ Mojżesz mówi: „Upadłem przed Panem”. Inni uważają, że chodzi o jeden okres czterdziestu dni, wspomniany dwukrotnie, jak w Księdze Powtórzonego Prawa 10:10. Tak czy inaczej, pokazuje to, jak wielkie było niezadowolenie Boga i jak blisko Izraelici byli zagłady. Widzimy tu także coś z gniewu Boga wobec całej ludzkości: tylko Jego Syn i Jego własna krew mogły go odwrócić.

Mojżesz przedstawia treść swojej modlitwy za lud. Musiał wyznać ich upór, niegodziwość i grzech (Księga Powtórzonego Prawa 9:27). Ich sytuacja była bardzo zła, skoro nawet ich obrońca nie mógł powiedzieć o nich nic dobrego. Mógł jedynie wskazać na wielkie rzeczy, których Bóg dla nich dokonał, a to jeszcze bardziej uwydatniało ich grzech (Księga Powtórzonego Prawa 9:26). Mógł też przypomnieć, że pochodzili od dobrych przodków (Księga Powtórzonego Prawa 9:27), ale ten argument również można było obrócić przeciwko nim, bo ich pochodzenie sprawiało, że bunt wyglądał jeszcze gorzej, a nie lepiej. Mojżesz argumentował także, że Egipcjanie będą szydzić z Boga, jeśli zgładzi Izraela, jakby nie potrafił dokończyć tego, co rozpoczął (Księga Powtórzonego Prawa 9:28). I na ten argument można było odpowiedzieć, bo słowa Egipcjan niewiele znaczą, gdy niebiosa głoszą sprawiedliwość Boga. Ocalenie Izraelitów od zagłady zawdzięczali więc wyłącznie miłosierdziu Boga i żarliwej modlitwie Mojżesza, a nie własnym zasługom.

Aby mocniej uświadomić im grożące niebezpieczeństwo, Mojżesz szczegółowo opisuje zniszczenie cielca, którego sporządzili (Księga Powtórzonego Prawa 9:21). Nazywa go ich grzechem być może dlatego, że był przedmiotem ich grzesznego kultu, a także dlatego, że jego zniszczenie stało się świadectwem przeciwko ich grzechowi i pokazało, na co zasłużyli sami grzesznicy. Ci, którzy sporządzili bożka, byli do niego podobni i nie zostaliby skrzywdzeni, gdyby ich samych zmielono na proch, skruszono, rozproszono i pozbawiono wszystkiego. Czystym miłosierdziem było to, że zamiast bałwochwalców zniszczono bożka.

Nawet po tym, jak ledwie uniknęli zagłady, raz po raz pobudzali Pana do gniewu. Mojżesz musiał tylko wymienić nazwy miejsc, bo same te nazwy przywoływały pamięć o grzechu albo karze (Księga Powtórzonego Prawa 9:22). W Taberze, czyli „miejscu pożaru”, Bóg zesłał na nich ogień, ponieważ narzekali. W Massa, czyli „miejscu próby”, podważyli moc Boga, który mógł im pomóc. W Kibrot-Hattaawie, czyli „grobach pożądania”, upragnione przez nich jedzenie stało się dla nich trucizną. Po tych grzechach przyszły niewiara i nieufność pod Kadesz-Barnea, o których Mojżesz już wcześniej opowiadał.

Gdyby potraktowano ich stosownie do ich własnych zasług, te grzechy całkowicie by ich zgubiły. Mojżesz wspomina o nich ponownie w dalszej części rozdziału (Księga Powtórzonego Prawa 9:23) i chce, by lud zobaczył tu tę samą prawdę. Jakakolwiek życzliwość Boga okazałaby się później, gdy pokona ich wrogów i da im ziemię Kanaan, nie wynikałaby z tego, że byli sprawiedliwi.

Dobrze jest często wspominać dawne grzechy, ze smutkiem i wstydem. Warto ponownie przyjrzeć się temu, co sumienie zapisuje przeciwko nam, aby zobaczyć, jak wiele zawdzięczamy darmowej łasce, niezasłużonej przychylności Boga. Wtedy szczerze przyznamy, że nigdy nie zasłużyliśmy u Boga na nic poza Jego gniewem i przekleństwem.