Księga Powtórzonego Prawa 8:10 – znaczenie i zastosowanie

Mojżesz wcześniej mówił o wielkiej obfitości, jaka czeka Izraelitów w ziemi Kanaan. Teraz ostrzega ich, by nie nadużywali tego dostatku, bo po przybyciu prosto z jałowej pustyni do winnicy Pana będą jeszcze bardziej narażeni na ten grzech.

Najpierw wskazuje im obowiązek, który wiąże się z dobrobytem (Księga Powtórzonego Prawa 8:10). Mogą jeść do syta, ale nie powinni popadać w przesyt ani folgować sobie. Zawsze mają pamiętać, kto dał im ten posiłek, i nie zaniedbywać podziękowania Mu po jedzeniu: mają błogosławić Pana, swojego Boga. Powinni uważać, by nie jeść ani nie pić tak dużo, żeby nie byli już zdolni błogosławić Boga, lecz raczej robić to z jeszcze większą radością i swobodą.

Nie mogą też mieć nic wspólnego z postępowaniem tych, którzy po jedzeniu i nasyceniu oddawali cześć fałszywym bogom. Izraelici uczynili tak, gdy oddawali cześć złotemu cielcowi (Księga Wyjścia 32:6). Za każdą otrzymaną pociechę mają oddawać cześć Bogu. Zbawiciel nauczył nas błogosławić Boga przed posiłkiem (Ewangelia Mateusza 14:19–20), a ten fragment uczy, by błogosławić Go także po nim. Przed jedzeniem prosimy w istocie: „Niech Bóg błogosławi”, a po jedzeniu mówimy: „Niech będzie błogosławiony Bóg”. We wszystkim mamy składać dziękczynienie.

Z tego nakazu pobożni Żydzi wywiedli później piękny zwyczaj błogosławienia Boga nie tylko podczas głównych posiłków, lecz także przy innych okazjach. Gdy pili kielich wina, mówili: „Błogosławiony Ten, który stworzył owoc winnego krzewu, by rozweselał serce”. Gdy wąchali kwiat, mówili: „Błogosławiony Ten, który stworzył ten pachnący kwiat”. Dziękując Bogu za plony ziemi, mieli dziękować Mu również za samą ziemię, daną im na mocy obietnicy. Każdy przyjemny dar, który otrzymujemy, powinien skłaniać nas do dziękowania Bogu za miejsce i warunki, dzięki którym mogliśmy go otrzymać. Trudno zaprzeczyć, że i my mamy wiele powodów, by dziękować Bogu za dobrą ziemię.

Następnie Mojżesz uzbraja Izraelitów przeciw pokusom, które niesie dobrobyt, i nakazuje im czujność. Gdy zamieszkają w pięknych domach, których sami nie zbudowali (Księga Powtórzonego Prawa 8:12), a ich stada, srebro i złoto się pomnożą (Księga Powtórzonego Prawa 8:13), muszą szczególnie uważać. Nawet Abraham, ojciec wierzących, miał liczne stada oraz srebro i złoto (Księga Rodzaju 13:2), a przecież bogactwo nadal może stać się pułapką.

Pierwszym niebezpieczeństwem jest pycha. Mojżesz mówi: „Uważajcie, by wasze serce się nie wynosiło” (Księga Powtórzonego Prawa 8:14). Gdy człowiekowi przybywa dóbr, często rosną też jego poczucie własnej ważności, samozadowolenie i zaufanie do siebie. Trzeba zabiegać o pokornego ducha także wtedy, gdy zajmuje wysoką pozycję. Pokora jest w czasie powodzenia zarówno pociechą, jak i ozdobą. Izraelici mają się też strzec myśli, że to ich własna siła i moc ich rąk zdobyły im bogactwo (Księga Powtórzonego Prawa 8:17).

Nie wolno nam przypisywać sobie zasług za dobrobyt ani uważać go za rezultat własnych umiejętności czy ciężkiej pracy. Nie zawsze mądrym przypada chleb, a ludziom rozumnym bogactwo (Księga Koheleta 9:11). Przypisywanie sobie zasług w ten sposób jest rodzajem duchowego bałwochwalstwa, podobnym do składania ofiary własnej sieci (Księga Habakuka 1:16).

Drugim niebezpieczeństwem jest zapomnienie o Bogu. Wynika ono naturalnie z pychy, bo człowiek pyszny nie szuka Boga (Księga Psalmów 10:4). Ci, którzy zachwycają się sobą, wkrótce zaczynają gardzić Bogiem. Izraelici nie mogą zapominać o swoim obowiązku wobec Niego (Księga Powtórzonego Prawa 8:11). Zapominamy o Bogu, gdy nie przestrzegamy Jego przykazań. Jeśli nie jesteśmy posłuszni Jego prawu, zapominamy o Jego władzy nad nami, o naszym obowiązku wobec Niego i o nadziei, którą w Nim pokładamy.

Gdy ludzie się bogacą, mogą ulec pokusie, by uznać religię za niepotrzebną. Czują się zbyt ważni, by się uniżyć, i zbyt niezależni, by służyć. To haniebna niewdzięczność: im lepszy jest dla nas Bóg, tym gorzej sami zaczynamy Go traktować.

Izraelici nie mogą też zapominać o tym, czego Bóg już dla nich dokonał. Wyprowadził ich z Egiptu (Księga Powtórzonego Prawa 8:14) i troszczył się o nich na pustyni, wielkiej i strasznej. Nie wolno im zatracić pamięci o grozie tej pustyni, którą Jeremiasz później opisał jako krainę śmiercionośnego mroku (Księga Jeremiasza 2:6). Bóg chronił ich tam przed jadowitymi wężami i skorpionami, choć czasem posługiwał się tymi trudnościami, by ich karcić. Nie pozwolił im umrzeć z pragnienia, lecz dał im wodę ze skały krzemiennej (Księga Powtórzonego Prawa 8:15). Jak zauważa biskup Patrick, po takiej skale można by się raczej spodziewać ognia niż wody.

Na pustyni Bóg karmił ich manną, jak już wcześniej wspomniano (Księga Powtórzonego Prawa 8:3), i czuwał nad nimi, by ostatecznie wyjść im na dobre (Księga Powtórzonego Prawa 8:16). Bóg często zachowuje dla swojego ludu to, co najlepsze, na koniec. Nawet jeśli po drodze zdaje się traktować go surowo, na końcu nie omieszka wyświadczyć mu dobra.

Izraelici nie mogą również zapominać o udziale Boga w swoim obecnym dobrobycie (Księga Powtórzonego Prawa 8:18). To On daje im bogactwo, ponieważ daje im zdolność do jego zdobywania. Widzimy tu, jak Boże dawanie łączy się z naszym zdobywaniem; dotyczy to także bogactwa duchowego. Naszym obowiązkiem jest szukać mądrości, a przede wszystkim zdobywać rozum, lecz mądrość nadal jest darem Bożej łaski. Gdy ją otrzymujemy, nie powinniśmy mówić: „Zdobyłem ją własnymi rękami”, lecz uznać, że Bóg dał nam zdolność do jej zdobycia, i Jemu przypisać chwałę.

Błogosławieństwo Pana towarzyszące pilnej pracy przynosi człowiekowi bogactwo zarówno w tym życiu, jak i w przyszłym. Bóg daje zdolność zdobywania bogactwa nie tyle po to, by zapewnić nam wygodę, ile po to, by dotrzymać swojego przymierza i wypełnić obietnice.

Mojżesz ponawia poważne ostrzeżenie, które często już im przekazywał: odwrócenie się od Boga prowadzi do zguby (Księga Powtórzonego Prawa 8:19–20). Grzech ten opisuje jako zapomnienie o Bogu i oddawanie czci innym bogom. Do jakiego zła nie posuną się ludzie, jeśli usuną Boga ze swoich myśli? Gdy serce odwróci się od Boga, szybko zwraca się ku temu, co fałszywe i puste.

Kara jest równie jasna: jeśli tak postąpią, z pewnością zginą. Nie ocali ich siła własnych rąk. Zginą tak samo jak narody, które Bóg wypędził przed nimi. Jeśli nie będą posłuszni Bogu i wierni Mu, potraktuje ich nie lepiej niż tamte narody, choć zawarł z nimi przymierze i uznał ich za swój lud. Ci, którzy naśladują innych w grzechu, z pewnością podzielą ich zgubę. Jeśli postępujemy tak jak grzesznicy, musimy liczyć się z tym, że spotka nas taki sam los.