Księga Powtórzonego Prawa 6:5 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa padają tuż po wezwaniu do słuchania, bo Izrael ma najpierw usłyszeć, że Pan jest jeden. Na tym fundamencie zostaje nazwana odpowiedź: „Będziesz kochał Pana, twojego Boga, z całego swojego serca, z całej swojej duszy, ze wszystkich swoich sił” (Księga Powtórzonego Prawa 6:5). Miłość nie zatrzymuje się na jednej części człowieka. Serce, dusza i siły stoją obok siebie, jakby chodziło o całą osobę, z jej uczuciami, pragnieniami i codziennym zmęczeniem. Szczególnie wzrusza to, że kolejne wersy przenoszą tę miłość w zwykły rytm dnia. Słowa mają pozostać w sercu, być mówione w domu, w drodze, przy zasypianiu i po przebudzeniu. Obraz ojca, który wieczorem opowiada dzieciom o Bożych nakazach, albo kobiety, która krótko modli się przy zlewie, pokazuje, jak taka wierność rośnie z drobnych, powtarzanych gestów, a nie tylko z uroczystych chwil. Tekst nie zakłada, że serce będzie zawsze lekkie. Mówi o kierunku, w którym całe życie ma zwracać się ku Bogu, nawet wtedy, gdy siły są małe, a miłość przychodzi z trudem. Miłość do Boga w tak szerokim rozumieniu nie jest więc nagrodą dla najdzielniejszych, lecz drogą, na której każdy słaby krok ma swoje miejsce.

Słowa z Księgi Powtórzonego Prawa 6:5 nie opisują jedynie intensywnego uczucia. W kontekście wcześniejszego wyznania, że Pan jest Bogiem Izraela i jest jedyny, nakazują miłość obejmującą całe życie. Serce, dusza i siły nie muszą tu oznaczać trzech oddzielnych części człowieka. Razem podkreślają, że wierność Bogu nie pozostaje sprawą prywatnego przeżycia ani jednego wybranego obszaru. Kolejne wersety pokazują, jak ta miłość przybiera codzienny kształt: słowa Boga mają pozostać w sercu i być przekazywane dzieciom, w domu i podczas drogi. Nie chodzi więc o przeciwstawienie miłości posłuszeństwu. W tym rozdziale miłość wyraża się także w pamiętaniu o Bożych nakazach i uczeniu ich następnego pokolenia. Tekst został skierowany do Izraela w perspektywie wejścia do ziemi obiecanej, nie jest zatem obietnicą, że każdemu człowiekowi wierzącemu będzie się dobrze powodziło. Jego trwałe przesłanie jest inne: skoro Bóg jest jedyny, nie można oddać Mu jedynie części lojalności. Biblijna miłość obejmuje wnętrze człowieka i widzialny rytm jego życia.

Miłość do Boga w tym fragmencie nie zaczyna się od wielkiego gestu. Poprzedza ją wezwanie: „Słuchaj, Izraelu” (Księga Powtórzonego Prawa 6:4). Dopiero potem pada nakaz: „Będziesz kochał Pana, twojego Boga, z całego swojego serca, z całej swojej duszy, ze wszystkich swoich sił”. Mojżesz mówi wprost, czego Bóg oczekuje, a nie tylko, co warto odczuwać. Dalsze wersety pokazują, jak ta miłość wygląda w zwykłym dniu. Słowa Prawa mają pozostać w sercu, być powtarzane dzieciom w domu, w drodze, przy zasypianiu i po przebudzeniu (Księga Powtórzonego Prawa 6:6-7). Rodzina, która wraca do tych słów w różnych porach dnia, wpisuje Boga w codzienny rytm, a nie tylko w niedzielne chwile. Trzy określenia: serce, dusza i siły, opisują człowieka w całości. Serce wskazuje na pragnienia, dusza na życie i tożsamość, a siły na czas, ręce i zasoby. Miłość obejmuje więc także pracę, pieniądze i codzienne wybory, a nie wyłącznie modlitwę. Tekst ma też wymiar pokoleniowy. Słowa mają być przekazywane synom i wnukom oraz widoczne na framugach i bramach. Miłość do Boga, według tego fragmentu, nie kończy się na jednym człowieku, lecz przechodzi dalej, z ojca na dzieci.

Te słowa padają po wyznaniu, że Pan jest jedynym Bogiem Izraela, i po przypomnieniu o Jego przykazaniach. Miłość nie jest tu chwilowym uniesieniem ani samym uczuciem. Obejmuje całe życie: serce, duszę i siły człowieka, a więc także jego uwagę, wybory i codzienną wierność. Obrazem tej miłości jest słowo, które pozostaje w sercu i towarzyszy ludowi w zwyczajnych porach dnia: w domu, podczas drogi, przy zasypianiu i wstawaniu. Wiara nie zostaje zamknięta w jednym miejscu ani zarezerwowana dla szczególnych chwil. Kształtuje pamięć, rozmowy i sposób przekazywania tego, co ważne, kolejnym pokoleniom. Przykazanie jest skierowane do Izraela, ludu prowadzonego ku ziemi obiecanej. Nie obiecuje każdemu człowiekowi łatwego życia ani powodzenia za każdą oznakę pobożności. Ukazuje natomiast więź z Bogiem, która przenika całą drogę wspólnoty. W chrześcijańskim odczytaniu pozostaje ono wezwaniem do miłości niepodzielonej, zakorzenionej w tym, kim jest Bóg. Całe życie może stać się miejscem pamięci o Nim.