Księga Powtórzonego Prawa 6:4 – znaczenie i zastosowanie

Oto krótkie podsumowanie wiary, zawierające podstawowe prawdy dotyczące wiary i posłuszeństwa (Księga Powtórzonego Prawa 6:4–5). Żydzi zaliczają te dwa wersety do najcenniejszych fragmentów Pisma Świętego. Zapisują je na filakteriach, małych pudełeczkach noszonych podczas modlitwy, i uważają za przywilej powtarzanie ich każdego ranka i wieczoru: „Słuchaj, Izraelu! Pan jest naszym Bogiem, jedynie Pan!”. Jeszcze większym błogosławieństwem jest jednak prawdziwie je rozumieć i stosować w życiu.

Po pierwsze, uczymy się, w co wierzyć o Bogu: Pan jest naszym Bogiem, jedynie Pan. Oznacza to, że Bóg, któremu służymy, jest Panem, Bogiem wiecznym, doskonałym samym w sobie i niczego niepotrzebującym. Oznacza to również, że jest jedynym żywym i prawdziwym Bogiem i nie ma innego. Mocna wiara w tę prawdę chroniłaby ich przed bałwochwalstwem, czyli oddawaniem czci fałszywym bogom, które wyrasta z błędnego przekonania, że bogów jest wielu. Nie ulega wątpliwości, że jest jeden Bóg i poza Nim nie ma innego (Ewangelia Marka 12:32). Nie powinniśmy więc mieć żadnego innego boga ani nawet pragnąć, by istniał.

Niektórzy sądzili, że werset ten wyraźnie wskazuje na Trójcę: jednego Boga w trzech Osobach, ponieważ imię Boga pojawia się w nim trzy razy, a zarazem werset mówi o Nim jako o jednym. Szczęśliwi są ci, dla których ten jeden Pan jest Bogiem. Mają tylko jednego Władcę, któremu służą, i tylko jedno źródło pomocy, do którego mogą się zwrócić. Lepiej mieć jedno źródło niż tysiąc cystern, jednego Boga, który może zaspokoić każdą potrzebę, niż tysiąc bogów, którzy nie potrafią pomóc.

Po drugie, uczymy się, czego Bóg od nas wymaga: mamy kochać Pana, naszego Boga, całym sercem. Mojżesz obiecał, że nauczy lud bojaźni Bożej (Księga Powtórzonego Prawa 6:2), a teraz uczy go miłości do Boga. Im bardziej kochamy Boga, tym większą będziemy mieć dla Niego cześć. Jaki ludzki król kiedykolwiek ustanowił prawo nakazujące poddanym go kochać? Bóg jednak w swojej dobroci uczynił miłość pierwszym i największym przykazaniem swojego prawa. Pragnie, byśmy Go kochali i z miłości wypełniali wszystkie pozostałe obowiązki. „Synu mój, oddaj Mi swoje serce”.

Powinniśmy cenić Boga najwyżej, cieszyć się, że istnieje, i radować się wszystkimi Jego przymiotami oraz więzią, która nas z Nim łączy. Powinniśmy pragnąć Jego obecności, znajdować w Nim radość, ufać Mu i być Mu całkowicie oddani. Myślenie o Nim, słuchanie Go, rozmowa z Nim i służenie Mu powinny być dla nas nieustannym źródłem radości. Powinniśmy kochać Go jako Pana, najlepszego ze wszystkich, najdoskonalszego i najwspanialszego samego w sobie. Powinniśmy kochać Go także jako naszego Boga, Tego, który zawarł z nami przymierze, naszego Ojca, najżyczliwszego Przyjaciela i Dobroczyńcę.

Mamy kochać Boga całym sercem, całą duszą i ze wszystkich sił. Oznacza to, że nasza miłość ma być szczera, a nie ograniczać się do słów, gdy serce jest gdzie indziej. Ma płynąć z wnętrza i być prawdziwa, napełniona radością w Bogu. Powinniśmy kochać Go mocno, z głębokim żarem i szczerym zaangażowaniem. Niektórzy sądzili nawet, że należy ostrożnie używać słów „całym sercem” w odniesieniu do czegokolwiek innego, ponieważ powinny one być zarezerwowane przede wszystkim dla miłości do Boga. Ten, który jest dla nas wszystkim, powinien otrzymać nas całych, niepodzielnie. Powinniśmy kochać Boga bardziej niż jakiekolwiek stworzenie, a wszystko inne kochać ze względu na Niego i we właściwym porządku, poddane Jemu.

Powinniśmy kochać Go także rozumem, jak wyjaśnia Ewangelia Marka 12:33. Kochać Go całym sercem i całym rozumem znaczy poznawać Go, a potem kochać, bo widzimy ku temu dobre powody. Nasza miłość ma być całkowita, a całe nasze wnętrze zjednoczone w tym jednym wielkim obowiązku. Skoro Bóg jest jeden, również nasze serca powinny być zjednoczone w miłości do Niego i wszystkie nasze uczucia powinny ku Niemu płynąć. Oby ta miłość do Boga została wlana w nasze serca.

Ten fragment wskazuje również, jak podtrzymywać wiarę w naszych sercach i domach, aby nie wygasła. Pierwszym sposobem jest rozważanie. „Te słowa, które dziś ci nakazuję, niech będą w twoim sercu” (Księga Powtórzonego Prawa 6:6). Same słowa, bez rzeczywistości, którą wyrażają, nie przyniosą nam pożytku. Jeśli jednak zaniedbamy słowa, ryzykujemy utratę tego, co wyrażają, ponieważ Bóg zwykle dociera do serca ze swoim światłem i mocą przez swoje Słowo. Jego słowa powinny być przechowywane w naszych sercach, by codziennie zajmowały nasze myśli. W ten sposób będą kształtować całe nasze wnętrze i na nie oddziaływać. Nakaz ten następuje zaraz po przykazaniu miłości Boga całym sercem, bo ci, którzy naprawdę Go kochają, zachowują Jego słowo w sercu — zarówno jako dowód miłości, jak i sposób na jej podtrzymywanie i pogłębianie. Kto kocha Boga, kocha też Biblię.

Drugim sposobem jest religijne wychowywanie dzieci (Księga Powtórzonego Prawa 6:7). „Będziesz starannie wpajać je swoim dzieciom”. Kiedy dzielisz się swoją wiedzą, pogłębiasz ją również w sobie. Ci, którzy kochają Pana Boga, powinni robić wszystko, co mogą, by pozyskać dla Niego serca swoich dzieci i podtrzymać wiarę w rodzinie. Niektórzy odczytują te słowa jako nakaz, by starannie wpajać te słowa dzieciom, czyli często powtarzać im te słowa, na wszelkie właściwe sposoby utrwalać je w ich umysłach i pomagać im zapadać w serce. Tak jak nóż ostrzy się, przesuwając go raz po jednej, raz po drugiej stronie, tak dzieci należy cierpliwie i wielokrotnie kształcić. Nakaz ten dotyczył nie tylko własnych dzieci, jak twierdzili Żydzi, lecz wszystkich powierzonych czyjejś opiece i nauczaniu. Biskup Patrick słusznie zauważył, że Mojżesz uważał to prawo za tak jasne i proste, iż każdy ojciec mógł uczyć go swoich synów, a każda matka — swoje córki.

Trzecim sposobem jest rozmowa o sprawach Bożych. „Będziesz o nich rozmawiać” z czcią i powagą, dla dobra nie tylko dzieci, lecz także sług, przyjaciół i towarzyszy. Rozmawiajcie o nich, siedząc w domu — podczas pracy i posiłków, odpoczynku czy przyjmowania gości. Rozmawiajcie o nich, gdy idziecie drogą, odpoczywając, rozmawiając lub podróżując. Mówcie o nich, gdy kładziecie się wieczorem spać i gdy wstajecie rano i wracacie do swojej rodziny.

Wykorzystujcie każdą okazję, by rozmawiać z otoczeniem o sprawach Bożych. Nie wdawajcie się w rozważania o tajemnicach, których Bóg nie objawił, ani w sporne dysputy. Mówcie o jasnych prawdach i Bożych nakazach, a także o tym, co służy naszemu pokojowi. Taka codzienna rozmowa nie pomniejsza świętych spraw, lecz oddaje im cześć. Im więcej poświęcamy im czasu, tym bardziej je podziwiamy, odczuwamy ich moc i pomagamy nieść innym Boże światło i ciepło.

Ważne jest również częste czytanie Słowa Bożego: „Niech będą jak znak na twoim czole i zapisz je na odrzwiach swojego domu” (Księga Powtórzonego Prawa 6:8–9). Prawdopodobnie w tamtych czasach niewiele było pisemnych kopii całego Prawa. Lud prawdopodobnie słyszał jego publiczne odczytywanie tylko podczas Święta Namiotów, dlatego Bóg polecił, by przynajmniej na jakiś czas zapisywano na ścianach lub na małych zwojach noszonych na nadgarstkach wybrane, najważniejsze i najpełniej ujmujące Prawo słowa. Niektórzy sądzą, że stąd wzięły się filakterie, czyli małe teksty Pisma noszone przez Żydów. Chrystus zganił faryzeuszów nie za to, że je nosili, lecz za to, że robili je większe niż filakterie innych (Ewangelia Mateusza 23:5). Gdy Biblia stała się powszechnie dostępna, potrzeba stosowania takiego środka zmalała.

Pierwsi reformatorzy Kościoła anglikańskiego mądrze i wiernie zadbali o to, by w czasach, gdy Biblia była trudno dostępna, wybrane fragmenty Pisma zapisywano na ścianach i filarach kościołów. Dzięki temu lud mógł się z nimi oswajać, zgodnie z tym przykazaniem. Dosłownie mogło ono dotyczyć przede wszystkim Żydów, ale w zamyśle odnosi się także do nas. Powinniśmy korzystać z wszelkich dostępnych sposobów, by dobrze poznać Słowo Boże i mieć je pod ręką w każdej sytuacji — aby powstrzymywało nas od grzechu, wskazywało nam drogę i pobudzało do wypełniania obowiązków. Powinno być tak, jakby zostało wyryte na naszych dłoniach i zawsze znajdowało się przed naszymi oczami (Księga Przysłów 7:1–3). Uczy nas to także, że nigdy nie powinniśmy wstydzić się przyznawać do swojej wiary ani do tego, że poddajemy się jej zasadom. Niech będzie ona wypisana na naszych bramach, aby każdy przechodzień mógł przeczytać, że wierzymy, iż tylko Pan jest Bogiem, i że jesteśmy zobowiązani kochać Go całym sercem.

Teraz pojawia się ostrzeżenie, by nie zapomnieli o Bogu w czasie dobrobytu i dostatku (Księga Powtórzonego Prawa 6:10–12). Najpierw Bóg rozbudza ich oczekiwania wobec swojej dobroci. Zakłada, że wprowadzi ich do dobrej ziemi, którą im obiecał (Księga Powtórzonego Prawa 6:10). Nie będą już mieszkać w namiotach jak pasterze i ubodzy wędrowcy, lecz osiądą w wielkich i dobrych miastach. Nie będą już wędrować po suchej pustyni, lecz zamieszkają w dobrze wyposażonych domach i będą korzystać z urodzajnych ogrodów (Księga Powtórzonego Prawa 6:11). Wszystko to otrzymają bez własnego wysiłku i kosztów, co zostaje tu mocno podkreślone: miasta, których nie zbudowali, i domy, których nie napełnili. Miłosierdzie było tym cenniejsze, że otrzymali je tak niewielkim kosztem. Jeśli jednak nie będą o nim pamiętać, będzie dla nich mniej znaczące, bo zwykle najbardziej cenimy to, co wiele nas kosztowało. Gdy błogosławieństwa przychodzą łatwo, często ulegamy pokusie beztroski i zapominamy o Tym, który nam ich udzielił.

Po drugie, Bóg wzywa ich, by strzegli własnych serc: kiedy osiądą w spokoju i dobrobycie, mają uważać, by nie zapomnieć o Panu (Księga Powtórzonego Prawa 6:12). W czasie pomyślności grozi nam poważne niebezpieczeństwo: możemy zapomnieć o Bogu, o tym, że od Niego zależymy, że Go potrzebujemy i że jesteśmy Mu coś winni. Gdy świat się do nas uśmiecha, ulegamy pokusie, by poświęcać mu uwagę i oczekiwać od niego szczęścia. Wtedy zapominamy o Tym, który powinien być naszą jedyną cząstką i odpocznieniem. Agur modli się, by ustrzec się przed takim niebezpieczeństwem: by w sytości nie zaprzeć się Boga (Księga Przysłów 30:9). W takich chwilach potrzebujemy więc wielkiej troski i czujnego strzeżenia serca. Musimy uważać, bo zostaliśmy ostrzeżeni. Przywiąż słowa Boga do swojej ręki właśnie po to, by o Nim nie zapomnieć. Gdy osiądziesz w Kanaanie, nie zapominaj o swoim wybawieniu z Egiptu. Spójrz wstecz, na skałę, z której Cię wyciosano. Gdy Twoja pomyślność znacznie wzrośnie, pamiętaj, jak skromne były początki.

Potem następują szczególne nakazy i ostrzeżenia, które mają wielkie znaczenie. Po pierwsze, w każdej sytuacji mają oddawać cześć Bogu (Księga Powtórzonego Prawa 6:13). Mają się Go bać i Mu służyć, bo jeśli jest ich Panem, powinni zarówno okazywać Mu szacunek, jak i wykonywać Jego dzieło. Mają też przysięgać na Jego imię, a więc nie powoływać się na nikogo innego jako na świadka prawdy i sędziego karzącego za zło. Mają przysięgać wyłącznie na Niego, nie na bożka ani żadne inne stworzenie. Zawierając traktaty i umowy z sąsiednimi narodami, mają przysięgać na Jego imię, a nie schlebiać tym narodom, przysięgając na imiona ich bogów. Przysięganie na Jego imię może też oznaczać publiczne wyznawanie Go (Księga Izajasza 45:23; List do Rzymian 14:11).

Po drugie, nigdy nie wolno im oddawać takiej czci innym bogom (Księga Powtórzonego Prawa 6:14). Nie mogą iść za innymi bogami, czyli im służyć ani oddawać im czci. Ich wielkim grzechem było odwracanie się od prawdziwego Boga niczym niewierny małżonek. W tej sprawie Bóg jest szczególnie zazdrosny (Księga Powtórzonego Prawa 6:15). Biskup Patrick, powołując się na Majmonidesa, zauważa, że w Prawie i u proroków gniew, zapalczywość, zazdrość i oburzenie są przypisywane Bogu wyłącznie w związku z bałwochwalstwem.

Po trzecie, mają uważać, by nie znieważać Boga, wystawiając Go na próbę (Księga Powtórzonego Prawa 6:16). W żadnej trudnej sytuacji nie wolno im podawać w wątpliwość Jego mocy, obecności i troski ani spierać się z Nim. Jeśli zachowają złe, niewierzące serce, mogą ulec tej pokusie w Kanaanie tak samo jak na pustyni. Zmiana zewnętrznych warunków nie uzdrawia ducha skłonnego do narzekania i niepokoju. Nasz Zbawiciel posłużył się tym ostrzeżeniem, by odpowiedzieć na jedną z pokus szatana, odnosząc je do siebie: nie wolno wystawiać na próbę Pana, swojego Boga (Ewangelia Mateusza 4:7). My również nie możemy wystawiać Boga na próbę ani przez wątpienie w Jego moc i dobroć, gdy pozostajemy na drodze posłuszeństwa, ani przez zuchwałe liczenie na nie, gdy z tej drogi schodzimy.