Księga Powtórzonego Prawa 31:6 – znaczenie i zastosowanie

W Księdze Powtórzonego Prawa 31:6 Mojżesz, już w wieku stu dwudziestu lat, mówi do Izraela w chwili wielkiej zmiany. Sam nie przejdzie za Jordan, a przed ludem stoi zajęcie ziemi zamieszkanej przez inne narody. Lęk w takim położeniu ma konkretny ciężar i tekst go nie bagatelizuje. Polecenie „Bądź odważny i mocny” nie zakłada jednak, że strach zniknie, lecz że można być mocnym mimo niego. Najmocniej wybrzmiewa w tym wersecie to, na czym opiera się odwaga: „Pan, twój Bóg, idzie z tobą”. Obietnica nie mówi, że droga będzie łatwa, tylko że Bóg wędruje razem z ludem. Dalsze słowa, „nie opuści cię i nie porzuci”, dodają, że ta obecność ma trwać, a nie być jedynie pomocą na początku wyprawy. Odwaga nie zostaje tu zbudowana na własnej sile ani na przekonaniu, że wszystko się uda, lecz na wierności Boga. Dla kogoś, kto boi się przyszłości, to przesunięcie ma znaczenie, bo pewność nie musi dotyczyć wyniku, może dotyczyć towarzystwa. Ten wers zostawia więc miejsce na drżenie i jednocześnie wskazuje, na Kogo można się oprzeć w drodze.

W Księdze Powtórzonego Prawa 31:6 odwaga nie jest wezwaniem do samowystarczalności. Mojżesz przemawia do Izraela w chwili przejścia: sam nie poprowadzi już ludu przez Jordan, a przed nim stoją nowa ziemia i nowy etap. W sąsiednich wersetach zapowiada, że Bóg pójdzie przed Izraelem, zaś Jozue obejmie przywództwo. Słowa „nie lękaj się” opierają się więc na konkretnej obietnicy obecności Boga, a nie na przekonaniu, że zagrożenia są pozorne. Nie chodzi o abstrakcyjną odwagę ani zapewnienie, że każda decyzja przyniesie powodzenie; wezwanie dotyczy zadania powierzonego Izraelowi. To rozróżnienie ma znaczenie. Tekst nie obiecuje, że każdy wierzący uniknie straty, porażki czy niepewności. Zapewnia Izrael, że w powierzonym mu zadaniu nie zostanie opuszczony przez Boga. Odwaga oznacza tu wierność mimo lęku, ponieważ przyszłość ludu nie zależy wyłącznie od siły Mojżesza ani Jozuego. Werset łączy zatem Bożą obecność z odpowiedzialnością człowieka: Izrael ma iść naprzód, Jozue ma prowadzić, a Bóg pozostaje wierny. Pocieszenie płynie nie z łatwości drogi, lecz z tego, kto idzie z ludem.

Mojżesz mówi te słowa do Izraela tuż przed wejściem do ziemi obietnicy. Naród ma przed sobą wojnę, obce ludy i drogę, której jeszcze nikt nie przeszedł. Zachęta nie opiera się na tym, że zagrożenia znikną. Opiera się na tym, kto idzie razem z ludem. Ta prawda ma znaczenie w zwykłych wyborach. Pracownica, która po latach w jednej firmie dostaje trudną, nową posadę, może nadal odczuwać niepokój i mimo to podjąć decyzję. Jej odwaga nie polega na tym, że nic się nie boi. Polega na tym, że nie musi wszystkiego dźwigać sama. Słowa „nie opuści cię i nie porzuci” z Księgi Powtórzonego Prawa 31:6 nie obiecują łatwej drogi ani sukcesu każdego planu. Mówią o towarzyszeniu w drodze, także wtedy, gdy wynik pozostaje niejasny. Odwaga wyrasta tu z zaufania, że obecność Boga nie zależy od siły człowieka. Ta wypowiedź skierowana jest do całego narodu, więc obietnica dotyczy wspólnoty, która idzie razem, a nie tylko jednego przywódcy. Dopiero w ósmym wersecie, w rozmowie z Jozuem, ta sama obietnica pada wobec człowieka, który ma prowadzić lud dalej.

Słowa z Księgi Powtórzonego Prawa 31:6 padają w chwili przejścia. Mojżesz nie poprowadzi już Izraela przez Jordan; przed ludem stoi nowy etap, a wraz z nim niepewność. „Bądź odważny i mocny, nie lękaj się, nie bój się ich” nie jest obietnicą, że droga będzie łatwa ani że nie pojawią się zagrożenia. Odwaga wyrasta tu z zapewnienia: „Pan, twój Bóg, idzie z tobą, nie opuści cię i nie porzuci”. To słowo zostało skierowane do Izraela w konkretnej historii przymierza, gdy lud miał wejść do ziemi obiecanej. Nie należy więc zamieniać go w gwarancję powodzenia każdej osobistej wyprawy. Pozostaje jednak świadectwem o Bogu, który nie zostawia swojego ludu samego wobec tego, co go przerasta. Jordan wyznacza granicę między znanym a nieznanym. Izrael nie przekracza jej dlatego, że zna wszystkie kolejne wydarzenia, lecz dlatego, że Bóg pozostaje wierny. W tym obrazie siła nie oznacza braku lęku. Oznacza oparcie się na obecności Boga, gdy przyszłość nie jest jeszcze widoczna. Nadzieja tekstu mieści się w tej bliskości: Bóg idzie z ludem także wtedy, gdy zmienia się przywództwo i zaczyna nowy rozdział.