Księga Powtórzonego Prawa 28:69 – znaczenie i zastosowanie

Po tym, jak Mojżesz przypomniał nakazy, których przestrzeganie należało do obowiązków ludu w ramach przymierza, oraz obietnice i ostrzeżenia, które Bóg miał spełnić zależnie od ich postępowania, całość zostaje teraz ujęta jako akt zawarcia przymierza. Przymierze zawarte wcześniej zostaje tu odnowione, a Mojżesz, który już wcześniej był jego pośrednikiem, nadal pełni tę rolę (Księga Powtórzonego Prawa 29:1). To Pan polecił Mojżeszowi zawrzeć to przymierze. Choć Mojżesz był królem w Jeszurun, czyli w Izraelu, mógł zawrzeć przymierze tylko zgodnie z Bożym poleceniem. Słudzy Boga nie mają władzy, by ustalać warunki przymierza. Ich rola ogranicza się do przekazywania jego znaków i pieczęci.

Powiedziano, że przymierze to zostało zawarte oprócz przymierza zawartego na Horebie, ponieważ choć było tym samym przymierzem, głoszono je i potwierdzano na nowo. Możliwe, że niektórzy spośród żyjących wówczas nie byli jeszcze na tyle dojrzali, by służyć w wojsku, ale mogli już osobiście zgodzić się na przymierze zawarte na Horebie. Mimo to zostaje ono tutaj odnowione. Ci, którzy już uroczyście zawarli przymierze z Bogiem, powinni z radością korzystać z każdej okazji, by to uczynić ponownie, ponieważ cieszą się ze swojego wyboru i nie chcą go zmieniać. Jednak znacznie większa część obecnych należała do nowego pokolenia, dlatego przymierze trzeba było zawrzeć z nimi na nowo. Słuszne jest odnawianie przymierza z dziećmi należącymi do ludu przymierza.

Umowy prawne często rozpoczynają się od podsumowania wcześniejszych wydarzeń i tak jest również w tym przypadku. Mojżesz przypomina wielkie rzeczy, których Bóg dla nich dokonał. Po pierwsze, miało to umocnić ich w przekonaniu, że Bóg naprawdę będzie ich Bogiem. Nie uczyniłby dla nich tak wiele, gdyby nie zamierzał uczynić jeszcze więcej. Wszystko, czego dotąd dokonał, było jedynie wstępem do pełnej obietnicy, że będzie ich Bogiem. Co więcej, wcześniejsze dzieła Boga pokazywały, że naprawdę był ich Bogiem, i powinny wzbudzić w nich nadzieję na coś jeszcze większego. Po drugie, przypomnienie tych dzieł zobowiązywało ich do posłuszeństwa.

Na potwierdzenie swoich słów Mojżesz odwołuje się do tego, co sami widzieli (Księga Powtórzonego Prawa 29:2). Na własne oczy oglądali wszystko, czego dokonał Pan. Ich zmysły jasno potwierdzały, że Bóg uczynił dla nich wielkie rzeczy. Sami mogli też wyciągnąć z tych faktów właściwy wniosek: powinni więc przestrzegać słów tego przymierza (Księga Powtórzonego Prawa 29:9).

Mojżesz wymienia te dzieła, by ukazać moc i dobroć Boga w Jego postępowaniu z nimi. Przypomina im o wyprowadzeniu z Egiptu (Księga Powtórzonego Prawa 29:2–3). Widzieli przerażające znaki i cuda, przez które faraon został ukarany i zmuszony, by ich odprawić. Próbie poddany został także sam Izrael: te sądy nazywano próbami, bo ujawniały, czy lud zaufa Bogu, że uchroni go i ocali podczas plag. Mojżesz przypomina też, jak Bóg prowadził ich przez pustynię przez czterdzieści lat (Księga Powtórzonego Prawa 29:5–6). Cudownie ich tam prowadził, odziewał i karmił. Szlaki pustynne były nie tylko nieznane, lecz także wcześniej nieuczęszczane, a jednak Bóg nie pozwolił im się tam zgubić. Jak zauważa biskup Patrick, obuwie, które założyli w Egipcie na Paschę, gdy byli gotowi do drogi (Księga Wyjścia 12:11), nie zużyło się i wystarczyło im aż do Kanaanu.

Nie żywili się zwykłym chlebem, który krzepi serce, ani winem, które rozwesela, lecz manną i wodą ze skały. Mimo to byli silni i dzielni, gotowi wyruszyć na wojnę. Dzięki tym cudom poznali, że Pan jest Bogiem, a dzięki tym dobrodziejstwom — że jest ich Bogiem. Mojżesz przypomina też o niedawnym zwycięstwie nad Sychonem i Ogem oraz o dobrej ziemi, którą wzięli w posiadanie (Księga Powtórzonego Prawa 29:7–8). Zarówno dawne, jak i świeżo otrzymane dobrodziejstwa powinny pobudzać nas do posłuszeństwa.

Z tych wszystkich przypomnień Mojżesz wyciąga dwie nauki. Po pierwsze, ubolewa nad ich zatwardziałością: Pan nie dał wam serca zdolnego zrozumieć (Księga Powtórzonego Prawa 29:4). Nie oznacza to, że Bóg ponosi winę za ich głupotę, upór i niewiarę, jak gdyby byli gotowi przyjąć łaskę i o nią prosili, a On im odmówił. Przeciwnie, wina spoczywa na nich. Pan, Ojciec duchów i Bóg, który zawarł z nimi przymierze oraz okazał im tak wiele miłosierdzia, z pewnością dopełniłby swoich darów także tym jednym. Dałby im serce zdolne zrozumieć i oczy zdolne widzieć, gdyby własnym uporem i przewrotnością nie udaremnili Jego łaskawego zamiaru i nie przyjęli Jego łaski na próżno.

Słuchające ucho, widzące oko i rozumne serce są darami od Boga. Każdy, kto je ma, otrzymał je od Niego. Bóg daje wielu ludziom pożywienie, odzienie, bogactwo i wielki majątek, choć nie otrzymują oni łaski. Korzystają z tych darów, nie rozpoznając Dawcy ani ich prawdziwego celu. To, że Bóg chętnie obdarza nas dobrem w innych sprawach, jasno pokazuje, że jeśli nie mamy łaski — największego z darów — wina leży po naszej stronie, a nie po Jego. Chciał nas zgromadzić, lecz nie chcieliśmy.

Po drugie, Mojżesz wzywa ich do posłuszeństwa: przestrzegajcie więc tych słów i wypełniajcie je (Księga Powtórzonego Prawa 29:9). Jesteśmy zobowiązani przestrzegać słów przymierza z wdzięczności, troski o własne dobro, poczucia obowiązku i wierności.