Księga Powtórzonego Prawa 28:15 – znaczenie i zastosowanie

Poznaliśmy już jasną stronę obłoku, zwróconą ku posłusznym. Teraz przychodzi kolej na stronę ciemną, zwróconą ku nieposłusznym. Jeśli nie przestrzegamy przykazań Boga, nie tylko tracimy obiecane błogosławieństwo, lecz sami ściągamy na siebie przekleństwo. Jego rozmiar odpowiada ogromowi nieszczęść, tak jak błogosławieństwo obfituje w szczęście.

Zwróćmy najpierw uwagę na to, że przekleństwo jest sprawiedliwe. Nie spada bez przyczyny ani za drobne przewinienie. Bóg nie szuka pretekstu, by nas potępić, i nie spieszy się, by wytoczyć nam zarzuty. Wymienione tu powody przekleństwa to:

1. Pogardzanie Bogiem przez odmowę słuchania Jego głosu (Księga Powtórzonego Prawa 28:15). To najwyższa forma lekceważenia, jak gdyby Jego słowa nie miały znaczenia albo jak gdybyśmy nic Mu nie zawdzięczali.

2. Nieposłuszeństwo, czyli nieprzestrzeganie Jego przykazań lub niedbałe ich przestrzeganie. Przekleństwo spada wyłącznie na tych, którzy buntują się przeciw Jego nakazom.

3. Opuszczenie Boga. „Z powodu niegodziwości twoich czynów”, a więc nie tylko dlatego, że Go zlekceważono, lecz także dlatego, że Go opuszczono (Księga Powtórzonego Prawa 28:20). Bóg nigdy nie odwraca się od nas, zanim my nie odwrócimy się od Niego. Pokazuje to również, że bałwochwalstwo, czyli porzucenie prawdziwego Boga na rzecz fałszywych bogów, miało sprowadzić na nich zgubę bardziej niż cokolwiek innego.

Zwróćmy następnie uwagę, jak daleko sięga to przekleństwo i jak skuteczne jest jego działanie.

Ogólnie rzecz biorąc, „wszystkie te przekleństwa spadną na ciebie i dosięgną cię” (Księga Powtórzonego Prawa 28:15). Grzesznik może próbować uciec, ale to na nic. Przekleństwo będzie za nim podążać, gdziekolwiek pójdzie, dopadnie go i dosięgnie. Gdy gniew Boga ściga grzesznika, ten chciałby przed nim uciec, ale nie może (Księga Hioba 27:22). Jeśli uniknie jednego niebezpieczeństwa, dosięgnie go inne. Nie można uciec od Boga inaczej niż przez zwrócenie się do Niego. Nie da się uniknąć Jego sprawiedliwego sądu inaczej niż przez schronienie się w Jego miłosierdziu (Księga Psalmów 21:7–8).

Dokądkolwiek pójdzie grzesznik, podąża za nim przekleństwo Boga i spoczywa na nim. Jest przeklęty w mieście i na polu (Księga Powtórzonego Prawa 28:16). Nie ochroni go potęga miasta, a otwarta przestrzeń nie osłoni go przed zgubą. Jest przeklęty, gdy wchodzi do domu (Księga Powtórzonego Prawa 28:19), bo dom niegodziwego jest przeklęty (Księga Przysłów 3:33). Jest też przeklęty, gdy wychodzi, bo nie może zostawić przekleństwa za sobą. Wniknęło ono w niego głęboko, jak woda w ciało, a oliwa w kości.

Przekleństwu podlega również wszystko, co posiada. Z jego powodu przeklęta jest ziemia i wszystko, co z niej wyrasta, tak że grzesznik zostaje przeklęty przez ziemię, jak Kain (Księga Rodzaju 4:11). Przeklęte są jego kosz i dzieża (Księga Powtórzonego Prawa 28:17–18). W praktyce jego dobra są dla niego niedostępne, bo nie ma rzeczywistego prawa do cieszenia się tym, co podlega Bożemu sądowi. Dla ludzi o skalanym umyśle i sumieniu skalane jest także wszystko inne (List do Tytusa 1:15). Wszelkie pociechy stają się dla nich gorzkie. Nie mogą się nimi naprawdę cieszyć, bo miesza się z nimi gniew Boga. A jeśli zachowują jasność umysłu, potrafią dostrzec, że wszystkie te rzeczy są potępione i gotowe, by zostać odebrane wraz z ich radościami i nadziejami na zawsze.

Przekleństwu podlega także wszystko, co grzesznik robi. Przeklęte jest wszystko, do czego przykłada rękę (Księga Powtórzonego Prawa 28:20). Oznacza to nieustanne niepowodzenia i rozczarowania. Ci, którzy oddają serce światu i oczekują od niego szczęścia, odkryją, że jest on stałym źródłem kłopotów. To przekleństwo stanowi dokładne przeciwieństwo opisanego wcześniej w tym rozdziale błogosławieństwa. Podobnie piekło oznacza nie tylko brak wszelkiej radości, jaką daje niebo, lecz także jej przeciwieństwo: „Moi słudzy będą jeść, a wy będziecie głodować” (Księga Izajasza 65:13).

Wymieniono tu wiele konkretnych kar, które miały być owocem przekleństwa i przez które Bóg karał Izraelitów za odwrócenie się od Niego i nieposłuszeństwo. Kary te przybierają różne formy, bo Bóg ma w swoim kołczanie wiele strzał, w tym cztery ciężkie sądy (Księga Ezechiela 14:21), a także wiele innych. Opisano je z wielką powagą i wyrazistością, aby ludzie, świadomi grozy sądu Pana, zechcieli, jeśli to możliwe, zawrócić ze swojej drogi. To samo ostrzeżenie powraca kilka razy, by mocniej i trwalej zapadło w pamięć. Pokazuje to również, że jeśli ludzie nadal będą nieposłuszni, gdy uznają, że kara już minęła, i powiedzą sobie: „Gorycz już przeszła”, kara powróci ze zdwojoną siłą. Gdy Bóg sądzi, zwycięża.

Jedną z tych kar są choroby ciała, które miały rozprzestrzenić się po ich ziemi. Bóg czasem posługuje się chorobą, by napominać i oczyszczać swój lud. „Panie, ten, którego kochasz, choruje” (Ewangelia Jana 11:3). Tutaj jednak choroba jest zapowiedziana jako znak gniewu wobec Jego wrogów i ma ich powalić. Choroba może więc być błogosławieństwem albo przekleństwem, zależnie od stanu serca człowieka, którego dotyka. Niezależnie jednak od tego, co oznacza dla konkretnej osoby, szerzenie się chorób wśród całego narodu jest z pewnością narodowym sądem.

Bóg zapowiada bolesne choroby, takie jak ciężka choroba skóry, zaczynająca się na nogach i kolanach, a następnie obejmująca całe ciało, podobnie jak wrzody Hioba, od stóp do głów. Zapowiada też choroby hańbiące: wrzody egipskie, podobne do tych, które dotknęły Egipcjan, gdy Bóg wyprowadzał spośród nich Izrael, a także hemoroidy i świerzb. Są to odrażające choroby, stosowne dla tych, którzy przez grzech sami stali się odrażający. Zapowiada również choroby śmiertelne: zarazę, wyniszczające choroby i gorączkę, które obejmują zarówno długotrwałe, jak i nagłe dolegliwości (zob. Księga Kapłańska 26:16). Wszystkie miały być nieuleczalne (Księga Powtórzonego Prawa 28:27).

Kolejną karą jest głód i brak żywności. Mógł on przyjść najpierw z powodu braku deszczu (Księga Powtórzonego Prawa 28:23–24). Niebo nad ich ziemią miało być suche jak brąz, podczas gdy inne kraje otrzymywałyby rosę. Gdy niebo jest jak brąz, ziemia staje się twarda jak żelazo i nie wydaje plonów. Zamiast deszczu wiatr miał nawiewać z dróg na pola pył, który niszczyłby nieliczne zbiory.

Głód mógł też nadejść za sprawą niszczycielskich owadów. Szarańcza miała zniszczyć zboże tak doszczętnie, że nie zostałoby nawet ziarno na zasiew w następnym roku (Księga Powtórzonego Prawa 28:38, 42). Owoce winorośli, które powinny rozweselać serce, miały zostać zjedzone przez robaki (Księga Powtórzonego Prawa 28:39), a drzewo oliwne miało utracić owoce na różne sposoby (Księga Powtórzonego Prawa 28:40). Pogańskie narody odprawiały wiele zabobonnych obrzędów ku czci swoich fałszywych bogów, by chronić plony. Mojżesz mówi jednak Izraelowi, że jedynym prawdziwym sposobem zachowania owoców ziemi jest posłuszeństwo przykazaniom Boga. Nie jest On jak ich bożki, które można traktować lekko. Należy służyć Mu w duchu i prawdzie. To ostrzeżenie spełniło się później w Izraelu (Pierwsza Księga Królewska 17:1; Księga Jeremiasza 14:1; Księga Joela 1:4).

Po trzecie, mieli ponosić klęski w wojnie. Ich wrogowie prawdopodobnie obchodziliby się z nimi jeszcze surowiej, gdyby znaleźli się pod ich władzą, z powodu okrucieństwa, jakie Izraelici okazali narodom Kanaanu. Tamte wydarzenia miały później zwrócić się przeciw nim (Księga Powtórzonego Prawa 28:25). Ich odwrót byłby tym bardziej hańbiący i bolesny, że mogliby zwyciężyć, gdyby pozostali wierni Bogu.

Ciała tych, którzy polegli w wojnie lub zmarli w niewoli wśród obcych, miały stać się pokarmem dla ptaków (Księga Powtórzonego Prawa 28:26). Izraelita, który utracił przychylność Boga, miał otrzymać tak mało życzliwości, że nikt nawet nie przegoniłby ptaków. Przekleństwo Boga miało uczynić go odrażającym dla wszystkich.

Po czwarte, mieli tracić rozeznanie w każdym przedsięwzięciu, niezdolni dostrzec, co jest dla nich dobre, ani działać dla dobra wspólnego. „Pan dotknie cię szaleństwem i ślepotą” (Księga Powtórzonego Prawa 28:28–29). Sądy Boga mogą dotknąć umysłu, napełniając go ciemnością i przerażeniem, tak jak dotykają ciała i dobytku. Najgorsze są te kary, które sprawiają, że człowiek staje się postrachem dla samego siebie i doprowadza się do zguby.

To, co miało zapewnić im bezpieczeństwo, wciąż obracałoby się przeciw nim. Często widzimy, że pomoc, której ludzie ufają, przynosi im szkodę zamiast siły (Druga Księga Kronik 28:20). Ci, którzy odrzucają mądre wskazówki Boga, słusznie zostają pozostawieni na pastwę własnych planów, które prowadzą ich do zguby. Jeśli ludzie zamykają oczy na swoje obowiązki, zasługują też na to, by utracić rozeznanie we własnym interesie. Umiłowali ciemność zamiast światła, niech więc w południe błądzą po omacku jak ludzie w ciemności.

Po piąte, mieli zostać ograbieni ze wszystkiego, co cenili, przez dumnego i bezwzględnego zdobywcę, podobnie jak Ben-Hadad potraktował Achaba, króla Izraela (Pierwsza Księga Królewska 20:5–6). Miały zostać zabrane ich domy, winnice, żony i dzieci (Księga Powtórzonego Prawa 28:30, 32). Najdroższe im dobra, na które najbardziej liczyli, miały stać się łupem i powodem do dumy ich wrogów.

Tak jak Izraelici zamieszkali w domach, których nie zbudowali, i jedli owoce z winnic, których nie zasadzili (Księga Powtórzonego Prawa 6:10–11), tak inni mieli korzystać z ich dóbr. Ich woły, osły i owce, podobnie jak stada Hioba, miały zostać zabrane na ich oczach, a oni nie mogli ich odzyskać (Księga Powtórzonego Prawa 28:31). Wrogowie mieli zjadać plony ich ziemi i owoc ich pracy, tak że Izraelici i ich rodziny cierpieliby niedostatek, podczas gdy nieprzyjaciele korzystaliby z tego, na co pracował Izrael.

Po szóste, mieli zostać uprowadzeni jako jeńcy do odległego kraju, a nawet do wszystkich królestw ziemi (Księga Powtórzonego Prawa 28:25). Ich synowie i córki, od których oczekiwali pocieszenia, mieli trafić do niewoli (Księga Powtórzonego Prawa 28:41). W końcu uprowadzono także ich samych wraz z królem, w którym pokładali nadzieję na bezpieczeństwo i stabilność (Księga Powtórzonego Prawa 28:36). Proroctwo to spełniło się, gdy dziesięć plemion uprowadzono do Asyrii (Druga Księga Królewska 17:6), a później dwa plemiona do Babilonu, razem z dwoma ich królami (Druga Księga Królewska 24:14–15; 25:7, 21).

Jednym z bolesnych aspektów tej niewoli było to, że Izraelici mieli trafić do nieznanego kraju, gdzie język i zwyczaje były obce, a traktowanie ich okrutne. Mieli tam służyć obcym bogom, czyli ich zdobywcy mieli zmuszać ich do tego, jak stało się w Babilonie (Księga Daniela 3:6). Bóg często sprawia, że grzech człowieka staje się jego karą, i obraca przeciw niemu jego własne złe wybory. Słowa „będziecie służyć obcym bogom” oznaczają w istocie: „będziecie służyć ludziom, którzy czczą tych bogów”. Pismo Święte często nazywa naród imieniem jego bogów, jak w Księdze Jeremiasza 48:7. Ponieważ Izrael związał się z bałwochwalcami, Bóg uczynił bałwochwalców jego ciemiężycielami.

Po siódme, ci, którzy pozostaną w kraju, będą znieważani i poddani władzy cudzoziemców (Księga Powtórzonego Prawa 28:43–44). Tak stało się z dziesięcioma plemionami, gdy król Asyrii przysłał osadników, by zamieszkali w ich kraju (Druga Księga Królewska 17:24). Może to także wskazywać na powolne przejmowanie ich majątków przez obcych, kawałek po kawałku, aż Izraelici zostaną wyparci, zanim zdążą to zauważyć. Widzimy to w Księdze Ozeasza 7:9: „Obcy pożerają jego siłę”. Cudzoziemcy jedli chleb, który powinien żywić Izraelitów z urodzenia. Był to stosowny wyrok za wprowadzanie obcych bogów.

Po ósme, ich dobre imię wśród sąsiednich narodów miało zostać całkowicie zniszczone. Ci, którzy niegdyś byli przedmiotem sławy i chwały, mieli stać się postrachem, przysłowiem i pośmiewiskiem (Księga Powtórzonego Prawa 28:37). Niektórzy dostrzegali spełnienie tego ostrzeżenia nawet w naszych czasach, bo gdy mówi się o najgorszej zdradzie i okrucieństwie, nieraz padają słowa: „Nikt poza Żydem nie mógłby się tego dopuścić”. Grzech przynosi hańbę każdemu narodowi.

Wreszcie, dopełnieniem ich nieszczęść miało być doprowadzenie ich do utraty rozumu (Księga Powtórzonego Prawa 28:34). Słowa „oszalejecie z powodu tego, co zobaczycie” oznaczają, że utracą wszelką pociechę i nadzieję, popadając w całkowitą rozpacz. Ci, którzy kierują się tym, co widzą, a nie wiarą, mogą stracić nawet zdolność trzeźwego myślenia, gdy wszystko wokół wygląda przerażająco. To prawdziwie nędzny stan: człowiek traci rozum pod wpływem tego, co widzi.