Księga Powtórzonego Prawa 27:1 – znaczenie i zastosowanie

Jest to ogólne wezwanie, by lud przestrzegał przykazań Bożych, bo sama ich znajomość nie miała sensu, jeśli lud nie zamierzał ich wypełniać. Mojżesz podkreślił ten obowiązek z całą powagą. Przyłączyli się do niego starsi Izraela i przywódcy poszczególnych plemion (Księga Powtórzonego Prawa 27:1), a później także kapłani i lewici, tak że wezwanie płynęło zarówno od Mojżesza, ich króla w Jeszurun, jak i od przywódców świeckich oraz religijnych, działających wspólnie (Księga Powtórzonego Prawa 27:9). Dzięki temu nikt nie mógł sądzić, że tylko Mojżesz, sędziwy człowiek bliski śmierci, nadaje sprawom wiary zbyt wielką wagę, albo że troszczą się o nie wyłącznie kapłani i lewici, bo zależy od nich ich praca.

Mojżesz podzielił się z tymi przywódcami częścią swojego autorytetu i włączył ich w to wezwanie, podobnie jak Paweł czasem wymieniał w listach Sylwana i Tymoteusza. Każdy, kto ma wpływ na innych, powinien wykorzystywać go, by wspierać i umacniać wśród nich wierność Bogu. Nawet jeśli najwyższe władze w kraju ustanowią dobre prawa w tej sprawie, niewiele to da, jeśli lokalni urzędnicy, duszpasterze i głowy rodzin nie wypełnią swoich obowiązków.

Mojżesz ponowił to wezwanie z wielką pilnością. Izraelitom powiedziano: „Uważaj i słuchaj, Izraelu” (Księga Powtórzonego Prawa 27:9–10). Sprawa wymagała najwyższej czujności i uwagi. Przypomniano im o ich przywileju i godności: „Dziś staliście się ludem Pana, waszego Boga”. Pan ogłosił, że należą do Niego, i miał wkrótce dać im Kanaan, ziemię, którą od dawna im obiecywał jako ich Bóg (Księga Rodzaju 17:7–8). Gdyby nie spełnił tej obietnicy w wyznaczonym czasie, mogłoby się wydawać, że wstydzi się, iż jest nazywany ich Bogiem (List do Hebrajczyków 11:16). Skoro bardziej niż kiedykolwiek byli teraz Jego ludem, powinni słuchać Jego głosu. Przywileje powinny zawsze prowadzić do większej odpowiedzialności. Czy lud nie powinien podlegać swojemu Bogu?

Otrzymali też szczególne, uroczyście ogłoszone polecenie: zaraz po wejściu do Kanaanu mieli zapisać słowa tego Prawa. Mieli uczynić to tylko raz, u początku życia w ziemi obiecanej, na znak, że obejmują ją w posiadanie na warunkach określonych w tym Prawie. Przypominało to uroczyste przymierze zawarte pod górą Synaj, gdy zbudowano ołtarz, ustawiono dwanaście stel i odczytano księgę przymierza (Księga Wyjścia 24:4).

Najpierw mieli ustawić pomnik i zapisać na nim słowa tego Prawa. Sam pomnik miał być prosty: z nieociosanych kamieni pokrytych tynkiem, a nie z wypolerowanego marmuru, alabastru czy miedzianych tablic (Księga Powtórzonego Prawa 27:2). Polecenie to zostało powtórzone (Księga Powtórzonego Prawa 27:4). Mieli pisać bardzo wyraźnie, tak aby każdy przechodzień mógł łatwo odczytać napis (Księga Habakuka 2:2). Słowo Boże nie potrzebuje ludzkich ozdób ani popisów pomysłowości. Sam napis miał jednak być obszerny: obejmować „wszystkie słowa tego Prawa” (Księga Powtórzonego Prawa 27:3, 8). Niektórzy sądzą, że chodziło tylko o przymierze między Bogiem a Izraelem, wspomniane wcześniej (Księga Powtórzonego Prawa 26:17–18). Pomnik byłby wówczas podobny do kamiennego znaku między Labanem a Jakubem: postawili go jako świadectwo, a potem wspólnie przy nim jedli (Księga Rodzaju 31:46–47). Przypominałby też kamień, który ustawił Jozue (Księga Jozuego 24:26).

Inni sądzą, że zapisano tam przekleństwa przymierza wymienione w tym rozdziale, zwłaszcza że pomnik miał stanąć na górze Ebal (Księga Powtórzonego Prawa 27:4). Są też tacy, którzy uważają, że zapisano tam całą Księgę Powtórzonego Prawa albo przynajmniej prawa od rozdziału 12 do końca rozdziału 26. To możliwe, ponieważ pomnik mógł być na tyle duży, by pomieścić długi napis na wszystkich swoich stronach. Niektórzy sądzą również, że zapisano tam tylko Dziesięć Przykazań, jako wierną kopię zapisów przymierza przechowywanych w arce. Mieli to uczynić po wejściu do Kanaanu, a jednak Mojżesz mówi: „Zapisz je, abyś mógł wejść” (Księga Powtórzonego Prawa 27:3). Znaczy to: „Zapisz je, abyś mógł wejść z ufnością, nadzieją na pomyślność i trwałe życie. Jeśli nie możesz wejść na tych warunkach, lepiej w ogóle nie wchodzić”. Mieli spisać warunki wejścia do ziemi i uznać, że otrzymują ją tylko pod tym warunkiem. Kanaan został im dany na mocy obietnicy, ale mieli go zachować przez posłuszeństwo.

Mieli także zbudować ołtarz. Zapisane Prawo przemawiało do nich od Boga, a ołtarz i składane na nim ofiary umożliwiały im zwracanie się do Boga. W ten sposób miała trwać więź między Bogiem a Jego ludem. Słowo i modlitwa powinny iść w parze. Nie wolno im było stawiać ołtarzy według własnego uznania, poza ołtarzem przy przybytku, ale mogli to zrobić w szczególnym przypadku, na polecenie Boga. Później Eliasz zbudował tymczasowy ołtarz z dwunastu nieociosanych kamieni, podobny do tego, aby przywrócić Izraela do przymierza (Pierwsza Księga Królewska 18:31–32).

Ołtarz miał być zbudowany z kamieni znalezionych na polu, a nie świeżo odłupanych ze skały, i w żadnym razie nie wolno ich było obrabiać żelaznymi narzędziami (Księga Powtórzonego Prawa 27:5). Chrystus, nasz ołtarz, jest jak kamień odcięty od góry bez udziału ludzkich rąk (Księga Daniela 2:34–35). Dlatego budowniczowie odrzucili Go jako pozbawionego piękna, lecz Bóg Ojciec Go przyjął i uczynił kamieniem węgielnym.

Na tym ołtarzu mieli składać ofiary całopalne i biesiadne (Księga Powtórzonego Prawa 27:6–7), aby oddawać cześć Bogu i dostąpić Jego przychylności. Obok miejsca, na którym zapisano Prawo, stał ołtarz. Przypominał, że nie możemy z poczuciem bezpieczeństwa patrzeć na Prawo, wiedząc, że je przekroczyliśmy, jeśli nie zwrócimy się także ku wielkiej ofierze, która dokonuje zadośćuczynienia za grzech. Ołtarz stał na górze Ebal, gdzie zgromadziły się plemiona wypowiadające „Amen” na przekleństwa, aby pokazać, że przez Chrystusa zostajemy uwolnieni od przekleństwa Prawa. W Starym Testamencie Prawo zapisane jest wraz z dołączonym do niego przekleństwem, które napełniałoby nas lękiem, gdyby w Nowym Testamencie nie stał przy nim ołtarz przynoszący trwałe pocieszenie.

Mieli tam też jeść i radować się przed Panem, swoim Bogiem (Księga Powtórzonego Prawa 27:7). Był to znak ich zgody na przymierze, ponieważ ludzie potwierdzali przymierza, wspólnie spożywając posiłek. Byli uczestnikami tego, co ofiarowano na ołtarzu — stołu Boga — jako Jego słudzy i dzierżawcy. W ten sposób uznawali, że są Jego ludem, a skoro zostali wprowadzeni do tej dobrej ziemi, zobowiązywali się oddawać to, co należne, i pełnić służbę wymaganą na mocy królewskiego nadania.

Przymierze było dla ludu źródłem pocieszenia. Mieli powód, by radować się Prawem, bo tuż obok znajdował się ołtarz i środek zaradczy na grzech. Wielką dobrocią i wyraźnym znakiem Bożej przychylności było to, że Bóg dał im swoje ustawy. Mieli też powód do radości, że zostali uznani za lud Boga i dzieci obietnicy, choć w chwili tej uroczystości nie objęli jeszcze w pełni Kanaanu w posiadanie. Bóg jednak przemówił w swojej świętości, więc mogli się radować: „Gilead jest mój, Manasses jest mój, Efraim też jest siłą mojej głowy” (Księga Psalmów 108:7–8). W tej obietnicy wszystko było pewne, bo należało do Boga.