Księga Powtórzonego Prawa 24:5 – znaczenie i zastosowanie

Najpierw Bóg ustanawia przepis, który ma chronić i umacniać miłość nowożeńców (Księga Powtórzonego Prawa 24:5). Jest to naturalna kontynuacja praw dotyczących rozwodu, ponieważ rozwód byłby mniej prawdopodobny, gdyby uczucie między małżonkami od początku miało solidne podstawy. Gdyby mąż często przebywał z dala od żony w pierwszym roku małżeństwa, jego miłość mogłaby osłabnąć, a on sam mógłby zainteresować się innymi kobietami, które spotykał podczas nieobecności. Dlatego zwalniano go ze służby dla kraju — na wojnie, w dyplomacji lub przy innych obowiązkach publicznych, które odciągałyby go od domu — aby mógł otoczyć troską żonę, którą poślubił.

Uczy nas to, jak ważne jest podtrzymywanie miłości między mężem i żoną oraz unikanie wszystkiego, co mogłoby ich od siebie oddalać, zwłaszcza na początku małżeństwa. Gdy w tej relacji brakuje miłości, która powinna ją wypełniać, mogą pojawić się poważne przewinienia i cierpienie. Przepis ten przypomina również, że jednym z małżeńskich obowiązków jest wzajemne dodawanie sobie otuchy w życiowych ciężarach i trudnościach oraz troska o radość drugiej osoby. Radosne serce jest dobrym lekarstwem.

Po drugie, ustanowiono prawo zakazujące porywania ludzi (Księga Powtórzonego Prawa 24:7). W prawie Mojżeszowym za kradzież bydła lub dóbr nie groziła kara śmierci, jednak porwanie dziecka, osoby słabej lub nieporadnej albo kogokolwiek pozostającego pod czyjąś władzą, a następnie sprzedanie tej osoby jak towaru, było przestępstwem karanym śmiercią. Takiego czynu nie można było po prostu naprawić przez zwrot tego, co skradziono, jak w przypadku innych kradzieży. Człowiek jest o wiele cenniejszy niż owca (Ewangelia Mateusza 12:12).

Było to bardzo poważne przestępstwo z kilku powodów. Okradało społeczeństwo z jednego z jego członków. Pozbawiało człowieka wolności — wolności Izraelity urodzonego jako człowiek wolny, która pod względem wartości ustępowała jedynie życiu. Wypędzało go również z ziemi, którą miał odziedziczyć, odbierało związane z nią przywileje i zmuszało do służby obcym bogom. Dawid skarżył się, że Saul próbuje właśnie w ten sposób postąpić z nim (Pierwsza Księga Samuela 26:19).

Po trzecie, przypomniano o przepisach dotyczących trądu (Księga Powtórzonego Prawa 24:8–9). Prawa odnoszące się do trądu zostały już wcześniej podane (Księga Kapłańska 13–14). Tutaj zaznaczono, że zostały przekazane kapłanom i Lewitom, dlatego nie powtarzano ich w przemówieniu do ludu. Ludowi nakazano jednak, by w razie pojawienia się trądu zgłosił się do kapłana zgodnie z prawem i przyjął jego orzeczenie, o ile było ono zgodne z prawem i oczywistymi faktami.

Ponieważ trąd często był szczególnym znakiem Bożego niezadowolenia z powodu grzechu, osoba, u której pojawiały się jego objawy, nie miała ich ukrywać ani usuwać ani najpierw szukać ulgi u lekarza. Miała pójść do kapłana i postępować zgodnie z jego wskazaniami. Podobnie ci, którzy w sumieniu odczuwają ciężar winy i Bożego gniewu, nie powinni tego ukrywać ani próbować zagłuszać wyrzutów sumienia. Powinni przez pokutę, modlitwę i pokorne wyznanie grzechów zwrócić się ku ustanowionej drodze pokoju i przebaczenia.

Trzeba też pamiętać o Miriam, która zapadła na trąd, gdy spierała się z Mojżeszem. Jej historia objaśnia prawo dotyczące trądu. Ostrzega, by nie grzeszyć tak jak ona — przez lekceważenie władzy i złe mówienie o osobach stojących na wysokich stanowiskach — aby nie ściągnąć na siebie podobnego sądu. Uczy też, że osoba dotknięta trądem nie powinna oczekiwać, że prawo zostanie dla niej zawieszone, ani uważać za niesprawiedliwe, że musi opuścić obóz i stać się publicznym przykładem. Nie ma tu wyjątków. Nawet Miriam, prorokini i siostra Mojżesza, nie została oszczędzona, lecz musiała poddać się tej surowej karze, gdy Bóg ją skarcił.

Podobnie Dawid, Ezechiasz, Piotr i inni wybitni ludzie, gdy zgrzeszyli, uniżali się i przyjmowali hańbę oraz cierpienie. Nie powinniśmy oczekiwać, że odzyskamy Bożą przychylność na łagodniejszych warunkach.

Po czwarte, podano kilka potrzebnych zasad dotyczących zabezpieczeń pożyczek. Prawo nie zakazuje przyjmowania zabezpieczenia, ponieważ może ono chronić pożyczkodawcę przed stratą i pomagać pożyczkobiorcy wywiązać się z zobowiązania. Nie wolno jednak przyjmować w zastaw kamienia młyńskiego (Księga Powtórzonego Prawa 24:6), bo służył do mielenia ziarna na pożywienie dla rodziny albo — w przypadku młyna publicznego — był źródłem utrzymania młynarza. Zasada ta zakazuje również zabierania wszystkiego, co jest człowiekowi niezbędne do życia i czego utrata mogłaby doprowadzić go do ruiny.

Zgadza się to ze starą zasadą angielskiego prawa zwyczajowego, według której nie powinno się zajmować narzędzi potrzebnych do wykonywania zawodu, takich jak siekiera cieśli, książki uczonego czy zwierzęta używane do orki, o ile dostępne są inne dobra, które można zająć. Uczy nas to, byśmy troszczyli się o dobrobyt i źródło utrzymania innych, a nie tylko o własny zysk. Wierzyciel, któremu nie zależy na tym, czy jego dłużnik i rodzina będą głodować, byle odzyskał pieniądze lub zabezpieczył swoją należność, postępuje wbrew nie tylko prawu Chrystusa, lecz także prawu Mojżesza.

Nie wolno im również wchodzić do domu pożyczkobiorcy, aby zabrać zastaw. Powinni pozostać na zewnątrz, a pożyczkobiorca ma sam wynieść zastaw (Księga Powtórzonego Prawa 24:10–11). Salomon mówi, że pożyczkobiorca jest sługą pożyczkodawcy, a zatem ten drugi mógłby nadużywać swojej władzy. Aby temu zapobiec, prawo stanowi, że nie może zabrać wszystkiego, czego zechce, lecz tylko to, bez czego pożyczkobiorca najłatwiej może się obejść. Dom człowieka jest jego twierdzą, a prawo chroni nawet dom ubogiego.

Wreszcie nie wolno nigdy brać w zastaw odzieży, którą ubogi przykrywa się do snu (Księga Powtórzonego Prawa 24:12–13). Przykazanie to zostało podane już wcześniej (Księga Wyjścia 22:26–27). Jeśli płaszcz zabrano rano, należało zwrócić go wieczorem, co w praktyce oznacza, że w ogóle nie powinno się go zabierać. Dłużnik ubogi ma spać we własnym ubraniu i błogosławić wierzyciela, czyli modlić się za niego i wysławiać Boga za jego życzliwość.

Ubodzy dłużnicy powinni być bardziej wdzięczni, niż zazwyczaj bywają, wierzycielom, którzy nie wykorzystują przeciw nim wszystkich prawnych możliwości. Jeśli nie mogą odpłacić za taką życzliwość w inny sposób, niech odwdzięczą się modlitwą. Co więcej, będzie to dla ciebie sprawiedliwością przed Panem, twoim Bogiem. Bóg przyjmie i nagrodzi taki czyn jako miłosierdzie okazane bliźniemu, posłuszeństwo wobec Niego i dowód prawdziwego przestrzegania Jego prawa. Ludzie mogą uznać za słabość rezygnację z zabezpieczenia długu, ale Bóg poczytuje to za dobroć i nie pozostawi jej bez nagrody.