Księga Powtórzonego Prawa 21:18 – znaczenie i zastosowanie

Jest to prawo dotyczące ukarania zbuntowanego syna. W poprzednim prawie Bóg chronił dzieci przed pozbawieniem ich tego, co słusznie im się należało. Tutaj chroni także rodziców przed dziećmi, które odmawiają im należnego szacunku i posłuszeństwa. Prawo Boże jest sprawiedliwe wobec obu stron.

Opisany tu syn jest uparty i krnąbrny (Księga Powtórzonego Prawa 21:18). Nie chodzi o dziecko, które wolno się uczy albo ma trudności ze zrozumieniem. Chodzi o kogoś, kto uparcie obstaje przy swoim i postanawia żyć po swojemu. Zachowuje się z pychą wobec rodziców, lekceważy ich autorytet i upomnienia, nie słucha poleceń wydawanych dla jego dobra i odmawia przyjmowania wychowania. Przynosi rodzinie wstyd, łamie rodzicom serca, trwoni ich majątek i przez rozrzutne życie naraża na ruinę ich dobra.

Szczególnie podkreślono, że jest żarłokiem lub pijakiem (Księga Powtórzonego Prawa 21:20). Być może chodzi o grzechy, przed którymi rodzice ostrzegali go w szczególny sposób, tak że jego postępowanie było wyraźnym nieposłuszeństwem. Lemuel otrzymał takie ostrzeżenie od swojej matki (Księga Przysłów 31:4). Rodzice powinni z wielką troską wcześnie ostrzegać dzieci przed pijaństwem, chronić je przed pokusami związanymi z alkoholem oraz od najmłodszych lat uczyć je odrzucać ten haniebny grzech i panować nad sobą. Możliwe też, że pijaństwo doprowadziło do pychy i uporu wobec rodziców. Pijaństwo wciąga ludzi w różne złe czyny i utwierdza ich w złu. Kiedy ludzie oddają się piciu, zapominają o prawie, nawet o obowiązku szanowania rodziców (Księga Przysłów 31:5).

Oskarżenie mają wnieść przeciwko niemu jego własny ojciec i matka (Księga Powtórzonego Prawa 21:19–20). Nie mogą sami wykonać wyroku śmierci, muszą jednak przedstawić sprawę starszym miasta. Nawet wtedy ich skarga powinna być wyrażona z bólem: „Nasz syn jest uparty i krnąbrny”. Ci, którzy oddają się występkom i odrzucają upomnienia, tracą naturalną miłość najbliższych krewnych. Ci, którzy dali im życie, stają się teraz tymi, którzy ujawniają ich winę. Dzieci, które zapominają o swoim obowiązku, powinny winić siebie, a nie rodziców, jeśli ich uczucie słabnie. A podczas ostatecznego sądu Bożego cała naturalna miłość zostanie tak całkowicie podporządkowana Bożej miłości, że nawet czuli rodzice zgodzą się na potępienie zbuntowanych dzieci, ponieważ Bóg będzie przez to uwielbiony na wieki.

Karą było publiczne ukamienowanie przez mężczyzn z miasta (Księga Powtórzonego Prawa 21:21). W ten sposób podtrzymywano autorytet rodziców i ukazywano, że Bóg, nasz wspólny Ojciec, strzeże tego autorytetu z gorliwością. Jest to jedna z pierwszych i najdawniejszych form władzy pochodzącej od Niego. Gdyby prawo to stosowano właściwie, niegodziwi szybko zostaliby usunięci z kraju (Księga Psalmów 101:8). Zapobiegłoby to szerzeniu się zepsucia przez wczesne odcięcie tego, co zgniłe, bo ci, którzy są złymi członkami rodziny, nigdy nie staną się dobrymi członkami wspólnoty. Kara ta wzbudzałaby też w dzieciach lęk i skłaniała je do posłuszeństwa rodzicom. Wtedy usłyszałby o tym cały Izrael. Żydzi twierdzą, że starsi, którzy skazali takiego człowieka, mieli rozesłać wiadomość po całym kraju, aby wszyscy poznali wyrok.

Jest tu także prawo dotyczące pochówku ciał przestępców, którzy zostali powieszeni (Księga Powtórzonego Prawa 21:22). Wśród Żydów wieszanie za szyję aż do śmierci nie było powszechną praktyką. Zamiast tego po ukamienowaniu niektórych przestępców, zwłaszcza winnych bluźnierstwa lub innych strasznych zbrodni, ich martwe ciała czasem wieszano na pewien czas ku przestrodze. Miało to ukazać hańbę zbrodni i wzbudzić lęk u innych. Nawet wtedy jednak należało zdjąć je przed zachodem słońca i pogrzebać. Prawo mówi w istocie, że taka kara wystarczy. Niech grób ukryje zarówno zbrodnię, jak i przestępcę.

Był to także wyraz szacunku dla ludzkiego ciała, nawet ciała najgorszego przestępcy. Czas wystawienia zwłok na widok publiczny był ograniczony z tego samego powodu, dla którego inne prawo ograniczało liczbę razów, aby brat nie został całkowicie zhańbiony. Bóg pozostawia sobie karę po śmierci. Sędziowie nie mogą już zrobić nic więcej. Warto więc zastanowić się, czy wieszanie ciał w łańcuchach albo wystawianie głów i poćwiartowanych zwłok jest stosowne wśród chrześcijan, którzy oczekują zmartwychwstania ciała.

Ten nakaz miał również znaczenie obrzędowe. Według Prawa Mojżeszowego dotknięcie martwego ciała czyniło człowieka nieczystym rytualnie. Z tego powodu zwłoki nie mogły pozostawać powieszone w kraju, bo w ten sam sposób zanieczyszczałyby ziemię. Werset podaje jednak także powód, który wskazuje na Chrystusa. Stwierdzenie, że powieszony jest przeklęty przez Boga, oznacza, iż taka śmierć przynosiła największą hańbę i publiczną wzgardę. Oznaczała, że człowiek znajduje się pod przekleństwem Boga w takim stopniu, w jakim mogła to ukazać zewnętrzna kara. Każdy, kto widziałby go wiszącego między niebem a ziemią, mógłby pomyśleć, że został odrzucony przez oba i niegodny żadnego z nich. Dlatego nie wolno było pozostawiać go tam przez całą noc.

Apostoł nawiązuje do tych słów, gdy mówi, że Chrystus wykupił nas od przekleństwa Prawa, sam stając się przekleństwem za nas (List do Galatów 3:13). Mojżesz, prowadzony przez Ducha, użył określenia o człowieku przeklętym przez Boga, aby opisać śmierć przynoszącą największą hańbę. Później słowa te można było odnieść do śmierci Chrystusa i ukazać, że wziął On na siebie za nas przekleństwo Prawa. To ogromnie ukazuje Jego miłość i mocno umacnia naszą wiarę w Niego.

Jak słusznie zauważa biskup Patrick, ten fragment odnosi się do śmierci Chrystusa. Wskazuje na Niego nie tylko dlatego, że wziął na siebie nasze grzechy i doznał publicznej hańby, jak przestępcy objęci przekleństwem Boga, lecz także dlatego, że wieczorem zdjęto Go z przeklętego drzewa i pogrzebano. Żydzi szczególnie o to zadbali, pamiętając o tym prawie (Ewangelia Jana 19:31).

Pokazywało to, że wina została usunięta, a wymagania Prawa w pełni zaspokojone, tak jak były zaspokojone, gdy przestępca wisiał aż do zachodu słońca i nie wymagano już niczego więcej. Wtedy przekleństwo dobiegło końca — i tak samo jest z tymi, którzy należą do Chrystusa. Tak jak ziemia Izraela została oczyszczona, gdy pogrzebano martwe ciało, tak wspólnota zostaje obmyta i oczyszczona dzięki pełnemu zadośćuczynieniu, którego dokonał Chrystus.