Księga Powtórzonego Prawa 21:1 – znaczenie i zastosowanie

Bóg już wcześniej ustanowił prawa nakazujące stanowczo i skutecznie ścigać umyślnego zabójcę, aby jego śmierć usuwała z ziemi winę krwi (Księga Powtórzonego Prawa 19:11). Jeśli jednak nie udało się go znaleźć, lud nie mógł uznać, że ziemia jest wolna od skażenia tylko dlatego, że zbrodnia nie była ich winą. Dlatego Bóg ustanowił uroczysty, publiczny obrzęd mający usunąć tę winę i pokazać, jak bardzo ludzie się jej bali i jak bardzo jej nienawidzili.

Chodziło o sytuację, w której znaleziono ciało, ale nie wiedziano, kto zabił człowieka (Księga Powtórzonego Prawa 21:1). Niekiedy Boża opatrzność ujawniała ukryte zbrodnie, a wina dosięgała sprawców w zaskakujący sposób. Stąd powiedzenie, że morderstwo prędzej czy później wychodzi na jaw. Nie zawsze jednak tak się dzieje. Czasem obietnica szatana, że zbrodnia pozostanie tajemnicą i nie przyniesie kary za życia, zdaje się spełniać, ale tylko przez pewien czas. Nadejdzie dzień, gdy na jaw wyjdą skryte morderstwa, bo ziemia ujawni przelaną krew (Księga Izajasza 26:21). Czeka nas też przyszły sąd, na którym przed sprawiedliwym sądem Boga staną ci, którzy uniknęli ludzkiej kary. Tak wiele morderstw i innych grzechów pozostaje bez kary już teraz, że widać, dlaczego musi nadejść dzień, w którym Bóg rozliczy wszystko (Księga Koheleta 3:15).

Bóg jasno określił, co należy zrobić w takiej sytuacji. Zakładano, że wcześniej starannie szukano zabójcy: przesłuchano świadków i dokładnie zbadano okoliczności, by w miarę możliwości odnaleźć winnego. Jeśli mimo to nie można było nikogo oskarżyć, odpowiedzialność za sprawę mieli wziąć starsi najbliższego miasta. Gdy nie było jasne, które miasto leży najbliżej, Wielki Sanhedryn, najwyższy sąd żydowski, miał wysłać urzędników, by dokładnie zmierzyli odległość (Księga Powtórzonego Prawa 21:2–3). Osoby pełniące funkcje publiczne powinny troszczyć się o dobro wspólne. Ci, którzy mają władzę i cieszą się poważaniem w miastach, powinni wykorzystywać swoje wpływy, by naprawiać krzywdy i usuwać zło z miast oraz okolicznych terenów.

Kapłani i Lewici, pełniący rolę przywódców religijnych i nauczycieli Prawa, mieli pomagać przy tym uroczystym obrzędzie i nad nim czuwać (Księga Powtórzonego Prawa 21:5). Mieli dopilnować, by wszystko odbyło się zgodnie z Bożym prawem, a zwłaszcza przemawiać w imieniu ludu w modlitwie zanoszonej przy tej smutnej okazji (Księga Powtórzonego Prawa 21:8). Ponieważ Bóg był królem Izraela, Jego słudzy pełnili również rolę sędziów ludu. W sprawach prawa i sporów mieli kierować narodem zgodnie ze Słowem Boga. Był to wielki przywilej Izraela, a od ludu oczekiwano, że będzie korzystać z pomocy tych przywódców we wszystkich sprawach, szczególnie zaś w tak świętych jak ta.

Następnie należało przyprowadzić jałówkę do dzikiej, nieuprawianej doliny i tam ją zabić (Księga Powtórzonego Prawa 21:3–4). Nie była to ofiara, ponieważ nie składano jej na ołtarzu. Obrzęd uroczyście wyrażał, że gdyby zabójca znalazł się w ich rękach, zostałby skazany na śmierć. Jałówka nie mogła wcześniej nosić jarzma. Niektórzy rozumieją to jako znak, że zabójca był człowiekiem nikczemnym i bezprawnym. Miejsce w dzikiej dolinie miało ukazywać grozę zbrodni i to, że wina krwi czyni ziemię jałową. Żydzi twierdzili, że jeśli mimo tego obrzędu nie odnaleziono zabójcy, doliny, w której zabito jałówkę, nie wolno już było orać ani obsiewać.

Starsi mieli obmyć ręce nad zabitą jałówką i oświadczyć, że sami nie przelali tej niewinnej krwi i nie wiedzą, kto to zrobił (Księga Powtórzonego Prawa 21:6–7). Mieli też zapewnić, że nie ukrywali zabójcy, nie pomogli mu uciec ani w żaden sposób go nie wspierali. Dawid nawiązuje do tego zwyczaju, gdy mówi o obmywaniu rąk na znak niewinności (Księga Psalmów 26:6). Być może Piłat miał ten zwyczaj na myśli, gdy umywał ręce, ale haniebnie go wypaczył. Wiedział, że Chrystus jest niewinny, a mimo to skazał Go na śmierć i próbował uwolnić się od winy za przelanie niewinnej krwi. Protest nic nie znaczy, gdy przeczą mu fakty.

Potem kapłani mieli modlić się za ziemię i naród, prosząc Boga o miłosierdzie i o to, by nie zesłał na nich kar, na jakie zasługiwało tolerowanie morderstwa. Zabójca prawdopodobnie pochodził z ich miasta, a przynajmniej znajdował w nim schronienie. Mieli więc powód, by prosić, aby jego obecność nie sprowadziła na nich cierpienia, jak stało się w przypadku ludzi związanych z Korachem (Księga Liczb 16:22). Mieli modlić się: „Bądź miłosierny, Panie, dla swojego ludu, Izraela” (Księga Powtórzonego Prawa 21:8). Gdy słyszymy o niegodziwości ludzi, powinniśmy wołać do Boga o miłosierdzie dla naszej ziemi, która jęczy i drży pod ciężarem takich grzechów. Modlitwą powinniśmy pomagać opróżniać miarę, którą inni napełniają swoimi grzechami.

Ten uroczysty obrzęd miał kilka celów. Dawał ludziom powód, by publicznie rozmawiać o morderstwie, co mogło pomóc w odkryciu prawdy. Wzbudzał też lęk przed winą krwi, która kala nie tylko sumienie tego, kto ją przelewa, lecz także ziemię, na której została przelana. Krew woła do sędziego o sprawiedliwość, a jeśli jej nie otrzyma, woła do nieba o sąd. Skoro tak wiele troski wymagała ochrona ziemi przed winą, gdy nie znano zabójcy, tym gorsze byłoby świadome chronienie go. Obrzęd uczył wszystkich, by robili wszystko, co w ich mocy, aby zapobiegać morderstwom, wykrywać je i karać ich sprawców. Nawet pogańscy żeglarze bali się winy krwi (Księga Jonasza 1:14).

Uczy nas to również, by nie uczestniczyć w cudzych grzechach ani nie angażować się w nie już po fakcie przez pochwalanie zła lub chronienie grzesznika bez sprzeciwu. Mamy udział w złych uczynkach, jeśli ich nie napominamy i milczymy wtedy, gdy powinniśmy się im przeciwstawić. Skrucha wspólnoty w Koryncie z powodu grzechu jednego z jej członków przyniosła gorliwość, oczyszczenie się, oburzenie, bojaźń i pragnienie wymierzenia sprawiedliwości (Drugi List do Koryntian 7:11). Tego samego ducha ukazuje uroczysty obrzęd ustanowiony w tym fragmencie.