Księga Powtórzonego Prawa 19:14 – znaczenie i zastosowanie

Oto prawo mające zapobiegać oszustwom i krzywoprzysięstwu. Prawo Boże chroni prawa ludzi i ich własność, otaczając je ochroną. Dzięki temu służy dobru społeczeństwa i pokojowi między ludźmi.

Po pierwsze, w Księdze Powtórzonego Prawa 19:14 znajduje się zakaz oszustwa. Zawiera on pośrednie polecenie skierowane do pierwszych osadników Kanaanu, aby wyznaczyli granice ziemi zgodnie z jej podziałem między plemiona i rodziny, dokonanym przez losowanie. Bóg chce, aby każdy wiedział, co do niego należy, i aby wykorzystać wszelkie uczciwe sposoby zapobiegania naruszaniu cudzej własności i krzywdzeniu innych. Gdy czyjeś prawo zostanie już ustalone, trzeba zadbać, by go ponownie nie podważać, i w miarę możliwości unikać sporów.

Prawo to bezpośrednio nakazuje także kolejnym pokoleniom, by nie przesuwały raz ustawionych kamieni granicznych. W ten sposób można było potajemnie zagarnąć to, co należało do sąsiada. Jest to wyraźnie nakaz moralny, który nadal nas obowiązuje. Zabrania naruszania cudzych praw i przywłaszczania sobie tego, co do nas nie należy, przez oszustwo, na przykład podrabianie, ukrywanie, niszczenie lub zmienianie aktów własności i dokumentów, które w sprawach prawnych pełnią funkcję kamieni granicznych. Zabrania również przesuwania żywopłotów, kamieni granicznych i wytyczonych granic. Nawet jeśli ludzie sami wyznaczyli te granice, każdy, kto je przesuwał, był złodziejem w oczach Boga. Niech każdy poprzestaje na swojej części i postępuje uczciwie wobec sąsiadów. Wtedy nikt nie będzie kuszony, by przesuwać granice.

Prawo to zabrania również podsycania niezgody między sąsiadami i wszelkich działań prowadzących do konfliktów lub procesów sądowych. Dochodzi do nich, gdy zaciera się to, co powinno rozstrzygać spory i kończyć kłótnie. Zabrania też podważania ustalonego porządku władzy cywilnej oraz zmieniania dawnych zwyczajów bez uzasadnionej przyczyny. Prawo to chroni znaczenie utrwalonych zwyczajów. Jak głosi dawne powiedzenie: zwyczaj staje się prawem.

Po drugie, prawo to zakazuje krzywoprzysięstwa, czyli mówienia nieprawdy pod przysięgą. Ustanawia dwie główne zasady. W sprawie karnej nigdy nie należało przyjmować zeznań jednego świadka jako jedynej podstawy wyroku (Księga Powtórzonego Prawa 19:15). Tę zasadę zapisano już w Księdze Liczb 35:30, a następnie powtórzono w Księdze Powtórzonego Prawa 17:6. Chroniła ona oskarżonego, którego życie i dobre imię nie powinny zależeć od jednego człowieka, mogącego żywić do niego urazę. Ostrzegała też oskarżyciela, by nie wysuwał zarzutu, którego nie potrafi poprzeć zeznaniem innego świadka.

Prawo to ukazuje również, jak z natury niegodny zaufania jest człowiek. Dlatego do każdego podchodzi się z ostrożnością. Zarazem podkreśla ono łaskę Boga, bo świadectwo o Jego Synu potwierdzają w niebie i na ziemi trzej świadkowie (Pierwszy List Jana 5:7). Niech Bóg okaże się prawdomówny, a każdy człowiek kłamcą (List do Rzymian 3:4).

Jeśli zgłosił się fałszywy świadek, należało wymierzyć mu taką samą karę, jaka spotkałaby oskarżonego. Jeśli dwóch, trzech lub wielu świadków składało fałszywe zeznania, wszyscy podlegali temu prawu. Sprawę zazwyczaj wnosiła osoba pokrzywdzona lub narażona na niebezpieczeństwo z powodu fałszywego oskarżenia (Księga Powtórzonego Prawa 19:17). Jeśli jednak ktoś został już stracony na podstawie fałszywych dowodów, a prawda wyszła na jaw później, każdy mógł pociągnąć fałszywego świadka do odpowiedzialności, także sędziowie, wykonując swoje obowiązki.

Szczególnie trudne do rozstrzygnięcia sprawy należało kierować do najwyższego sądu, do kapłanów i sędziów stojących przed Panem. Inni sędziowie zasiadali u bram swoich miast, oni zaś przy bramie sanktuarium (Księga Powtórzonego Prawa 17:12). Podczas procesu należało zachować szczególną staranność (Księga Powtórzonego Prawa 19:18). Sędziowie mieli zbadać osoby związane ze sprawą i każdy jej szczegół, porównać wszystkie okoliczności, aby odkryć prawdę. Gdy ludzie uczciwie i bezstronnie jej szukają, można oczekiwać, że Boża opatrzność pomoże ją ujawnić.

Jeśli okazałoby się, że ktoś świadomie i ze złą wolą złożył fałszywe zeznania przeciwko sąsiadowi, miał ponieść karę, którą jego zeznanie sprowadziłoby na tamtego, nawet jeśli jego zamiar się nie powiódł (Księga Powtórzonego Prawa 19:19). Trudno o sprawiedliwsze prawo. Jeśli przestępstwo, o które oskarżył drugiego człowieka, zasługiwało na śmierć, fałszywy świadek miał umrzeć. Jeśli należały się za nie chłosty, miał zostać wychłostany. Jeśli groziła za nie grzywna, miał ją zapłacić.

Niektórzy mogliby uznać taką karę za zbyt surową za kilka wypowiedzianych słów, zwłaszcza jeśli nie wyrządziły rzeczywistej szkody. Dlatego prawo dodaje: „Nie miej litości” (Księga Powtórzonego Prawa 19:21). Ludzka litość nie powinna wykraczać poza miłosierdzie Boga. Dobro publiczne płynące z tak stanowczej sprawiedliwości w pełni to wynagrodzi. „Ci, którzy pozostaną”, usłyszą o tym i ogarnie ich lęk (Księga Powtórzonego Prawa 19:20). Gdy ludzie zobaczą, że ten, kto zastawił pułapkę, sam wpada do wykopanego dołu, taka kara ostrzeże innych przed podobnym złem.