Księga Powtórzonego Prawa 19:1 – znaczenie i zastosowanie

Jednym z przykazań danych potomkom Noego było to, że kto przeleje ludzką krew, ten sam przez ludzi ma stracić życie, czyli z ręki mściciela krwi (Księga Rodzaju 9:6). Tutaj zasada ta zostaje zastosowana do relacji między krwią zamordowanego a krwią zabójcy. Wyraźnie przewidziano ochronę dla tego, kto nieumyślnie zabił drugiego człowieka, aby nie poniósł śmierci za czyn, którego nie popełnił z własnej woli, lecz wskutek nieszczęśliwego wypadku.

O ustanowieniu miast ucieczki była już mowa (Księga Wyjścia 21:13), a prawo dotyczące tych miast zostało wcześniej szczegółowo omówione (Księga Liczb 35:10 i następne). Tutaj zostaje ono powtórzone, a wskazówki dotyczą trzech spraw. Po pierwsze, w Kanaanie należało wyznaczyć trzy miasta ucieczki. Mojżesz wcześniej wyznaczył trzy miasta po wschodniej stronie Jordanu, na ziemi, którą widział już zdobytą. Teraz mówi, że kiedy Izraelici osiedlą się w pozostałej części kraju, mają wyznaczyć jeszcze trzy miasta (Księga Powtórzonego Prawa 19:1–3, 7).

Ziemię należało podzielić na trzy obszary, możliwie równe, a w pobliżu środka każdego z nich miało się znajdować miasto ucieczki. Dzięki temu każdy zakątek kraju miałby takie miasto w zasięgu. Pod tym względem Chrystus jest jak schronienie, do którego nie trzeba daleko wędrować ani wspinać się do nieba, ani schodzić w głębinę. Słowo jest blisko nas, a Chrystus jest w Słowie (List do Rzymian 10:8). Ewangelia przynosi zbawienie pod same drzwi i puka, czekając na przyjęcie.

Aby człowiek uciekający do miasta ucieczki mógł tam łatwiej dotrzeć, droga do niego musiała być utrzymywana w dobrym stanie. Prawdopodobnie prowadziły tam podwyższone drogi albo oznakowane szlaki. Żydowscy pisarze podają, że raz w roku urzędnicy wysyłali posłańców, by sprawdzili stan dróg. Usuwali przeszkody, naprawiali uszkodzone mosty, a na rozstajach stawiali drogowskazy z wyrytym dużymi literami słowem „Ucieczka”, wskazującym właściwy kierunek. Podobnie głoszący Ewangelię powinni wskazywać ludziom drogę do Chrystusa i pomagać im uciekać do Niego przez wiarę. Powinni być gotowi usuwać uprzedzenia i pomagać ludziom pokonywać trudności. Bogu niech będą dzięki, że droga świętości jest tak jasna dla tych, którzy szczerze jej szukają, iż nawet głupiec na niej nie zbłądzi.

Po drugie, opisano, do czego miały służyć te miasta (Księga Powtórzonego Prawa 19:4–6). Człowiek może zabić bliźniego bez planu, nienawiści czy nagłego gniewu, po prostu wskutek wypadku, na przykład gdy od siekiery odpadnie żelazne ostrze. Taki przykład został tu podany, a każdy podobny przypadek należało rozpatrywać według tej zasady. Pokazuje to, jak kruche jest ludzkie życie, jak często grozi nam niebezpieczeństwo i jak bardzo musimy być zawsze gotowi, mając niejako duszę w swoich rękach (Księga Koheleta 9:12). Gdy dochodzi do takiego zdarzenia, jest to czas pełen smutku nie tylko dla zmarłego, lecz także dla tego, kto go zabił.

Zakłada się również, że krewni zmarłego będą pragnęli pomścić jego krew, z miłości do bliskiego i troski o sprawiedliwość. Prawo nie pozwalało karać śmiercią za żadną inną zniewagę ani krzywdę, ale mścicielowi krwi okazywano pewną wyrozumiałość ze względu na silne wzburzenie po tak wielkiej krzywdzie. Jeśli jednak zabiłby nieumyślnego zabójcę, zanim ten dotarłby do miasta ucieczki, nie uznawano tego za morderstwo, choć przyznawano, że tamten nie zasługiwał na śmierć. Bóg chciał w ten sposób napełnić ludzi głęboką obawą przed popełnieniem morderstwa. Skoro człowiek, który zabił nieumyślnie, znalazł się w tak wielkim niebezpieczeństwie, tym bardziej ten, kto rozmyślnie przelewa cudzą krew, czy to z dawnej nienawiści, czy w nagłym gniewie, powinien uciekać do grobu i niech nikt go nie powstrzymuje (Księga Przysłów 28:17). Nowy Testament mówi jednak o morderstwie jako o sprawie jeszcze poważniejszej i niebezpieczniejszej niż to prawo, stwierdzając: „Żaden morderca nie ma w sobie życia wiecznego” (Pierwszy List Jana 3:15).

Po trzecie, postanowiono, że jeśli mściciel krwi zażądałby kary za nieumyślne przelanie krwi, miasto ucieczki miało chronić zabójcę. Grzechy popełnione w niewiedzy również narażają nas na gniew Boga, ale istnieje wybawienie dla tych, którzy przyjmują je przez wiarę i pokutę. Paweł, który wcześniej prześladował wspólnotę, dostąpił miłosierdzia, ponieważ działał w niewiedzy. Chrystus także modlił się za tych, którzy Go ukrzyżowali: „Ojcze, przebacz im, bo nie wiedzą, co czynią”.

Jeśli Bóg później powiększyłby ich terytorium i rozszerzył zasięg ich wiary, należało wyznaczyć kolejne trzy miasta, tak aby wszystkie miejsca objęte prawem Mojżeszowym w innych sprawach mogły korzystać również z tego przepisu (Księga Powtórzonego Prawa 19:8–10). Po pierwsze, wskazuje to na łaskawy zamiar Boga, by rozszerzyć ich granice, zgodnie z obietnicą daną ich ojcom, jeśli przez nieposłuszeństwo nie utracą tej obietnicy. Ten warunek został tu starannie powtórzony, aby w razie niespełnienia obietnicy wina spoczywała na nich, a nie na Bogu. Obiecał dać im tę ziemię, jeśli będą przestrzegać wszystkich Jego przykazań, a nie w innym przypadku.

Powiedziano im również, by wyznaczyli trzy kolejne miasta na nowo zdobytych terenach. Ich liczba wskazuje, że późniejsze terytorium miało być równie rozległe jak pierwsze. Gdziekolwiek sięgałyby granice Izraela, miała wraz z nimi docierać ta ochrona, aby nie przelewano niewinnej krwi (Księga Powtórzonego Prawa 19:10). Choć Bóg jest Zbawcą i Opiekunem wszystkich ludzi i troszczy się o każde życie, krew Izraelitów jest dla Niego szczególnie cenna (Księga Psalmów 72:14). Ainsworth zauważa, że sami żydowscy pisarze przyznają, iż obietnica rozszerzenia granic nigdy się nie spełniła, ponieważ nie dochowano warunku. Nie było więc powodu, by dodawać te trzy miasta ucieczki. Twierdzą jednak, że święty i błogosławiony Bóg nie wydał tego nakazu na próżno, bo za dni Mesjasza, Księcia, do sześciu miast zostaną dodane trzy kolejne. Oczekują tego w sensie dosłownym, my zaś wiemy, że w Chrystusie znajduje to duchowe spełnienie. Granice Izraela Ewangelii rozszerzyły się zgodnie z obietnicą, a w Chrystusie, Panu naszej sprawiedliwości, znajduje schronienie każdy, kto ucieka do Niego przez wiarę.

Po drugie, miasta ucieczki nigdy nie miały stać się schronieniem dla rozmyślnego mordercy. Nawet stamtąd należało go wyprowadzić i wydać mścicielowi krwi (Księga Powtórzonego Prawa 19:11–13). Pokazuje to, że władza cywilna nigdy nie powinna chronić tych, którzy rozmyślnie mordują. Władca na próżno nosi miecz sprawiedliwości, jeśli pozwala uciec ludziom winnym przelania krwi, skoro powierzono mu obowiązek pomszczenia tej krwi. Przed reformacją, gdy w naszym kraju panowało papiestwo, niektóre kościoły i domy zakonne, jak je nazywano, stawały się schronieniem dla rozmaitych przestępców, którzy tam uciekali, w tym dla rozmyślnych morderców. Jak pisze Stamford w dziele „Pleas of the Crown”, księga 2, rozdział…

Prawo azylu może wskazywać na głębszą prawdę. W Jezusie Chrystusie nie ma schronienia dla tych, którzy trwają w rozmyślnym grzechu. Jeśli ktoś świadomie grzeszy i nadal w tym trwa, nie ma już ofiary za taki bunt (List do Hebrajczyków 10:26).

Ci, którzy uciekają od swoich grzechów do Chrystusa, znajdą w Nim bezpieczeństwo. Nie ma jednak takiej obietnicy dla tych, którzy oczekują, że Chrystus będzie ich chronił, choć sami trwają w grzechach. Nawet samo zbawienie nie ocali takiego człowieka, bo sprawiedliwość Boga go dosięgnie. Nie przysługuje mu ochrona przeznaczona dla tych, którzy naprawdę szukają schronienia w Chrystusie.