Księga Powtórzonego Prawa 18:15 – znaczenie i zastosowanie

Jest to obietnica wielkiego Proroka, połączona z nakazem, by Go przyjąć i słuchać. Niektórzy uważają, że chodzi tu o długi szereg proroków, którzy przez wiele lat mieli działać w Izraelu. Obok kapłanów i lewitów, a także zwykłych nauczycieli, których zadaniem było przekazywanie Jakubowi prawa Bożego, mieli oni mieć proroków — szczególnych posłańców, którzy będą napominać ich z powodu grzechów, przypominać im o obowiązkach i zapowiadać przyszłe wydarzenia: sądy ku przestrodze oraz wybawienie ku pocieszeniu.

Dzięki prorokom nie musieli uciekać się do wróżbiarstwa ani zasięgać rady u złych duchów. Mogli zwracać się do proroków Bożych nawet w prywatnych sprawach, tak jak Saul, gdy szukał oślic swojego ojca (1 Księga Samuela 9:6). Nie mieli też błądzić w niewiedzy ani spierać się o to, co powinni robić, ponieważ pośród nich mieli być prorocy, do których można było zwrócić się z każdą trudną lub niejasną sprawą. Pod pewnymi względami prorocy ci byli podobni do Mojżesza, choć znacznie mu ustępowali (Księga Powtórzonego Prawa 34:10).

Niezależnie od tego, czy obietnica ta obejmuje kolejnych proroków, przede wszystkim wyraźnie wskazuje na Chrystusa. Jest to najjaśniejsza zapowiedź Chrystusa w całym Prawie Mojżesza. Apostołowie bezpośrednio odnoszą ją do Pana Jezusa, obiecanego Mesjasza (Dzieje Apostolskie 3:22; Dzieje Apostolskie 7:37). Ludzie także mieli tę obietnicę na myśli, gdy mówili o Jezusie, że jest prawdziwie tym Prorokiem, który miał przyjść na świat (Ewangelia Jana 6:14). To Duch Chrystusa przemawiał przez wszystkich pozostałych proroków (1 List Piotra 1:11).

Co obiecano tu w odniesieniu do Chrystusa? To, co Bóg obiecał Mojżeszowi na górze Synaj, a Mojżesz później powtarza w wersecie 18, Bóg obiecuje tu ludowi w swoim imieniu. Po pierwsze, miał przyjść Prorok większy od wszystkich proroków, przez którego Bóg objawi siebie i swoją wolę pełniej i wyraźniej niż kiedykolwiek wcześniej. Jest On światłością świata, tak jak proroctwo było światłem dla wspólnoty Izraela (Ewangelia Jana 8:12). Jest Słowem, przez które Bóg do nas przemawia (Ewangelia Jana 1:1; List do Hebrajczyków 1:2).

Po drugie, Bóg miał Go wzbudzić spośród nich. Przez swoje narodzenie miał należeć do tego narodu, żyć pośród niego i zostać do niego posłany. Po zmartwychwstaniu miał powstać w Jerozolimie, skąd Jego nauka miała rozprzestrzenić się na cały świat. W ten sposób Bóg wzbudził swego Syna, Jezusa, i posłał Go, aby nam błogosławił.

Po trzecie, miał być podobny do Mojżesza, lecz o wiele od niego większy, tak jak pozostali prorocy znacznie ustępowali Mojżeszowi. Mojżesz był prorokiem, który dał Izraelowi Prawo i wyprowadził lud z Egiptu. Także Chrystus daje prawo, ale nie tylko naucza — On również rządzi i zbawia. Mojżesz zapoczątkował nowy porządek przymierza przez znaki, cuda i potężne dzieła. Chrystus uczynił podobnie, pokazując, że pochodzi od Boga. Czy Mojżesz był wierny? Chrystus również był wierny, lecz Mojżesz jako sługa, a Chrystus jako Syn.

Po czwarte, Bóg miał włożyć swoje słowa w usta Chrystusa (Księga Powtórzonego Prawa 18:18). Wszystkie przesłania, które Bóg miał dla ludzi, miały zostać przekazane przez Niego, a On sam miał otrzymać pełne pouczenie o wszystkim, co jako prorok miał mówić i czynić. Dlatego nasz Zbawiciel mówi, że Jego nauka nie pochodzi od Niego samego, lecz od Tego, który Go posłał (Ewangelia Jana 7:16). Ta wielka obietnica się wypełniła. Przyszedł ów Prorok — Jezus. To na Niego mieliśmy czekać i nie powinniśmy oczekiwać nikogo innego.

Obietnica ta odpowiada także prośbie samego ludu, którą Izraelici wypowiedzieli pod górą Synaj: chcieli, by Bóg przemawiał do nich przez człowieka podobnego do nich (Księga Powtórzonego Prawa 18:16-17). Bóg przemawiał tam wśród grzmotów i błyskawic, z ognia i gęstego mroku. Każde słowo brzmiało im w uszach i napełniało serca trwogą, aż całe zgromadzenie bało się, że umrze. Przerażeni, prosili Boga, by już więcej nie przemawiał w ten sposób, bo nie mogli tego znieść.

Prosili, by przemawiał do nich przez ludzkich posłańców — najpierw przez Mojżesza, a później przez innych podobnych mu proroków. Bóg się zgodził. Miał przemawiać do nich przez ludzi, których obecność nie napełniałaby ich strachem. A żeby okazać im jeszcze więcej łaski, niż mogli prosić czy sobie wyobrazić, gdy nadeszła pełnia czasu, samo Słowo stało się ciałem. Ludzie ujrzeli Jego chwałę, chwałę jedynego Syna pochodzącego od Ojca, pełnego łaski i prawdy — nie budzącego trwogi jak na Synaju, lecz łagodnego i miłosiernego (Ewangelia Jana 1:14). Odpowiadając więc na prośbę ludu, choć ludzie mogli nie rozumieć jej w pełni, Bóg obiecał, że Jego Syn przyjdzie w ludzkiej postaci.

Wszystkim ludziom nakazano też słuchać tego wielkiego, obiecanego Proroka, wierzyć Mu i być Mu posłusznym: „Jego będziecie słuchać” (Księga Powtórzonego Prawa 18:15). Kto odmówi słuchania Go, zostanie osądzony za tę pogardę (Księga Powtórzonego Prawa 18:19): Bóg zażąda od niego zdania sprawy. Bóg sam potwierdził to w odniesieniu do Jezusa, przemawiając z jaśniejącego obłoku: to Jego Syn, którego należy słuchać (Ewangelia Mateusza 17:5). Mojżesz i Eliasz stali tam i przyświadczali temu. Kara zapowiedziana tym, którzy nie słuchają tego Proroka, została powtórzona w Nowym Testamencie. Kto nie wierzy Synowi, nie ujrzy życia, lecz trwa nad nim gniew Boży (Ewangelia Jana 3:36). Nie ma też ucieczki dla tych, którzy lekceważą Tego, który przemawia z nieba (List do Hebrajczyków 12:25).

Parafraza chaldejska brzmi: „Moje Słowo zażąda od niego zdania sprawy”. Wskazuje to na boską osobę — Chrystusa, wieczne Słowo, któremu Ojciec powierzył cały sąd i przez którego osądzi świat w dniu ostatecznym. Kto odmawia słuchania Jezusa Chrystusa, naraża się na niebezpieczeństwo. Ten, który jest Prorokiem, będzie także jego sędzią (Ewangelia Jana 12:48).

Fragment ten zawiera także ostrzeżenie przed fałszywymi prorokami. Po pierwsze, zapowiedziano karę dla samych oszustów (Księga Powtórzonego Prawa 18:20). Kto podaje się za proroka i przemawia bez prawdziwego upoważnienia od Boga, dopuszcza się zdrady stanu wobec Króla królów i jako zdrajca ma ponieść śmierć (Księga Powtórzonego Prawa 18:20). Z czasem karę tę wykonywał wyrok Wielkiego Sanhedrynu, który obradował w Jerozolimie. Dlatego nasz Zbawiciel mówi, że prorok nie może zginąć poza Jerozolimą, i przypisuje Jerozolimie winę za krew proroków (Ewangelia Łukasza 13:33-34). Bóg sam miał ukarać tych fałszywych proroków, nawet jeśli znajdowali tam poparcie.

Po drugie, wskazano ludowi, jak nie dać się oszukać licznym oszustom, o których mówią między innymi Księga Jeremiasza 23:25, Księga Ezechiela 13:6 i 1 Księga Królewska 22:6. Pytanie, które ludzie mieli zadać, jest bardzo trafne (Księga Powtórzonego Prawa 18:21): skoro słuchanie prawdziwych proroków jest tak ważne, a fałszywi prorocy mogą tak łatwo sprowadzić ludzi na manowce, skąd można wiedzieć, czy dane przesłanie rzeczywiście pochodzi od Pana? Jak rozpoznać oszustwo? Powinniśmy bardzo dbać o to, by właściwie oceniać to, co słyszymy, i wiedzieć, które słowo nie pochodzi od Pana.

To, co wyraźnie przeczy zdrowemu rozsądkowi, światłu i prawu natury albo jasnemu znaczeniu Pisma Świętego, nie może pochodzić od Pana. Nie pochodzi też od Boga nic, co zachęca do grzechu albo wyraźnie prowadzi do zniszczenia pobożności lub miłości. Bóg nie może przeczyć samemu sobie.

Zasada podana tutaj odpowiada na konkretne pytanie, które pojawiło się w tamtym czasie, jak wyjaśnia Księga Powtórzonego Prawa 18:22. Jeśli istniał powód, by wątpić w uczciwość proroka, ludzie mieli zwrócić uwagę na pewien znak: jeśli prorok zapowiedział znak lub wydarzenie, a ono nie nastąpiło, mogli mieć pewność, że nie został posłany przez Boga. Nie chodzi tu przede wszystkim o zapowiedzi miłosierdzia lub sądu, choć prorok Jeremiasz podaje zasadę pozwalającą odróżnić w tej sprawie prawdę od fałszu (Księga Jeremiasza 28:8-9). Chodzi głównie o znaki, które miały potwierdzić autorytet proroka.

Nawet jeśli znak się spełnił, samo to nie dowodziło, że prorok został posłany przez Boga, jeśli prowadził ludzi do służenia innym bogom. Tę kwestię rozstrzygnięto już wcześniej (Księga Powtórzonego Prawa 13:1-3). Jeśli jednak znak się nie spełnił, wystarczało to, by wykazać, że prorok jest fałszywy. Biskup Patrick wyjaśnia to tak: gdyby Mojżesz rzucił swoją laskę na ziemię i powiedział, że zamieni się ona w węża, a tak by się nie stało, Mojżesz okazałby się fałszywym prorokiem. Podobnie gdyby Eliasz wezwał ogień z nieba, by strawił ofiarę, a ogień nie spadł, nie byłby lepszy od proroków Baala.

Posłannictwo Samuela zostało potwierdzone tym, że Pan nie pozwolił, by którekolwiek z jego słów upadło na ziemię, to znaczy, że każde się spełniło (1 Księga Samuela 3:19-20). Cuda Chrystusa także potwierdziły Jego posłannictwo, szczególnie wielki znak Jego zmartwychwstania trzeciego dnia, zgodnie z Jego zapowiedzią. Dowiodło to, że był nauczycielem posłanym przez Boga.

Wreszcie nakazano im, by nie bali się fałszywego proroka. Nie mieli się lękać kar, którymi mógł grozić, by oszukiwać ludzi i wzbudzać w nich strach. Nie mieli też obawiać się zastosowania wobec niego prawa, jeśli staranne i bezstronne dochodzenie wykazało, że jest fałszywym prorokiem. Ten nakaz oznaczał również, że prawdziwego proroka, który potwierdził swój autorytet wyraźnymi i niepodważalnymi dowodami, należało się bać i szanować. Gdyby traktowali go lekceważąco albo wyrządzili mu krzywdę, robiliby to na własne ryzyko.