Księga Powtórzonego Prawa 17:8 – znaczenie i zastosowanie

Sądy ustanowiono w każdym mieście (Księga Powtórzonego Prawa 16:18). Rozpatrywały zarówno sprawy karne, jak i spory między osobami prywatnymi, i zazwyczaj rozstrzygały przedłożone im kwestie. Zdarzało się jednak, że sprawa była zbyt trudna dla miejscowych sędziów.

Przyznanie, że sprawa jest zbyt trudna do rozstrzygnięcia, nie było powodem do wstydu dla sędziów. Mogła dotyczyć „krwi i krwi”, czyli sytuacji, w której trzeba było rozstrzygnąć, czy śmierć człowieka nastąpiła w wyniku morderstwa, czy nieszczęśliwego wypadku. Mogła też obejmować „spór i spór”, czyli konflikt między powodem a pozwanym, albo „cios i cios”, czyli przypadki zranienia lub napaści. Nawet gdy fakty wydawały się jasne, znaczenie prawa i sposób jego zastosowania mogły budzić wątpliwości.

Wcześniej takie trudne sprawy kierowano do Mojżesza, zgodnie z radą Jetry. Po śmierci Mojżesza należało przedstawiać je najwyższej władzy w Izraelu. Mógł nią być sędzia, gdy Bóg powoływał do tego zadania wyjątkową osobę, taką jak Otniel, Debora czy Gedeon. Mógł nią być arcykapłan, jak w przypadku Helego, któremu Bóg dał dary potrzebne do kierowania sprawami publicznymi. Jeśli nikogo nie wyznaczono do pełnienia tej funkcji, odwołanie mieli rozpatrywać kapłani i lewici, słudzy świątyni oraz nauczyciele Prawa. Prawdopodobnie to oni, dzięki swojej wiedzy i doświadczeniu, najlepiej nadawali się do tego zadania; mieli też otrzymać pomoc Ducha Bożego przy rozstrzyganiu tych spraw (Księga Powtórzonego Prawa 17:9, 17:11, 17:12).

Nie polecono im zasięgać rady u Urim i Tummim, świętych środków, za pomocą których Bóg niekiedy udzielał bezpośrednich odpowiedzi. Miały służyć w sprawach dotyczących całego narodu lub władcy, a nie w zwykłych sporach prywatnych. W codziennych sprawach ludzie musieli polegać na mądrości i uczciwości tych, którzy zasiadali na sądzie. Ich rozstrzygnięcie nie miało bezpośredniej mocy wyroczni, ale opierało się na Bożej obietnicy, ponieważ Bóg powiedział, że wskażą właściwe rozstrzygnięcie sprawy (Księga Powtórzonego Prawa 17:9). Wynikało ono także z tego, że sam Bóg ustanowił ich najwyższym sądem w narodzie.

Ostateczny wyrok sędziego, kapłana lub wielkiej rady należało wykonać pod karą śmierci: „Postąpisz zgodnie z ich rozstrzygnięciem” (Księga Powtórzonego Prawa 17:10). Należało ściśle się go trzymać i nie odstępować od niego ani w prawo, ani w lewo (Księga Powtórzonego Prawa 17:11). Służyło to czci Boga i zachowaniu porządku wśród ludu. Należało być posłusznym tym, którym powierzono władzę, we wszystkich sprawach należących do ich kompetencji, nawet jeśli ktoś czuł się niesprawiedliwie potraktowany i nie zgadzał się z rozstrzygnięciem.

Jeśli sędzia niższej instancji odmawiał wykonania orzeczenia wyższego sądu albo osoba prywatna nie chciała go przyjąć, taki upór miał być karany śmiercią. Nawet jeśli sprawa była drobna, sam opór był poważny: „Człowiek ten umrze, a cały lud usłyszy o tym i będzie się bał” (Księga Powtórzonego Prawa 17:12, 17:13). Bunt i uporczywe przeciwstawianie się władzy ustanowionej przez Boga są równie poważne jak czary i bałwochwalstwo. Ktoś może się nie zgadzać z powodu słabości lub szczerej niepewności i należy potraktować go z wyrozumiałością. Jednak sprzeciwianie się władzy z pychy i świadomego zła oznacza walkę z porządkiem ustanowionym przez Boga.

Celem kary było to, by inni usłyszeli o niej i odczuli lęk, a dzięki temu nie postąpili tak samo. Surowość kary miała skłonić niektórych do znienawidzenia samego wykroczenia. Inni, myśląc o własnym bezpieczeństwie, mieli wybrać posłuszeństwo zamiast grzechu, który mógłby kosztować ich życie. Na podstawie tego prawa apostoł wskazał, że jeszcze surowsza kara należy się tym, którzy depczą autorytet Syna Bożego (List do Hebrajczyków 10:28, 10:29).