Księga Powtórzonego Prawa 15:12 – znaczenie i zastosowanie

Mojżesz przypomina tu prawo dotyczące hebrajskich sług: ludzi, którzy sprzedali się do służby, zostali sprzedani przez rodziców z powodu skrajnego ubóstwa albo sprzedani przez sąd za jakieś przestępstwo. Mieli służyć przez sześć lat, a w siódmym roku odzyskać wolność (Księga Powtórzonego Prawa 15:12; por. Księga Wyjścia 21:2). Jeśli przed upływem tych sześciu lat nadszedł rok jubileuszowy, on również przynosił im wolność. Lud Boży w Izraelu był ludem wolnym, dlatego nikogo nie należało trzymać w trwałej niewoli. Podobnie duchowy Izrael Boży jest powołany do wolności.

Istniał jeden wyjątek. Jeśli po upływie sześciu lat sługa nie chciał odejść, lecz wybierał pozostanie, bo służba oznaczała dla niego mniej trosk, choć wiązała się z większą pracą, miał związać się z właścicielem na całe życie. Dokonywano tego przez przebicie ucha przy odrzwiach (Księga Powtórzonego Prawa 15:16–17; por. Księga Wyjścia 21:6). Niektórzy mogli uważać, że taki wybór umniejszał człowieka, jakby świadczył o jego słabym lub służalczym usposobieniu i zbyt małym przywiązaniu do wolności. Inni widzieliby w nim jednak znak spokojnego, zadowolonego, pokornego, wiernego i stałego serca.

Mojżesz dodaje, że gdy słudzy odchodzili na wolność, ich właściciele mieli dać im coś, co pomoże im rozpocząć samodzielne życie (Księga Powtórzonego Prawa 15:13–14). Prawdopodobnie nie mieli własnego majątku, a ich rodziny zapewne niewiele mogły im ofiarować. Gdyby mieli środki, być może wykupiliby się przed końcem służby. Ponieważ pracowali bez wynagrodzenia, a owoce ich pracy należały do właścicieli, sama wolność nie wystarczała, jeśli nie mieli niczego na początek. Dlatego właściciele mieli hojnie zaopatrzyć ich w zboże i zwierzęta.

Prawo nie określało stałej kwoty; pozostawiało tę sprawę hojności właściciela. Zapewne miał on brać pod uwagę potrzeby sługi i jego służbę. Żydowscy pisarze twierdzili, że dar nie powinien być wart mniej niż trzydzieści syklów srebra, a mógł być większy, jeśli właściciel tak postanowił. Także służące miały otrzymywać dar, gdy odchodziły na wolność, jak wskazuje nakaz, by tak samo postępować ze służącą (Księga Powtórzonego Prawa 15:17).

Podstawą tego prawa była wdzięczność. Po pierwsze, Izraelici mieli pamiętać o Bogu, który wyprowadził ich z Egiptu i sprawił, że opuścili go nawet z bogactwami zabranymi Egipcjanom (Księga Powtórzonego Prawa 15:15). Nie powinni więc odprawiać sług z pustymi rękami, skoro sami nie wyszli z domu niewoli z pustymi rękami. Boża troska i dobroć wobec nas powinny skłaniać nas do troski i życzliwości wobec tych, którzy od nas zależą. Powinniśmy dawać innym w miarę tego, co sami otrzymaliśmy.

Po drugie, mieli pamiętać również o swoich sługach (Księga Powtórzonego Prawa 15:18). Nie powinni żałować, że oddają część tego, co mają w obfitości, bo służba takiego człowieka była warta dwa razy tyle co praca najemnika. Najemnik służył tylko przez krótki czas, najwyżej około trzech lat (Księga Izajasza 16:14), podczas gdy ten sługa pracował przez sześć lat i nie otrzymywał wynagrodzenia. Właściciele i posiadacze ziemi powinni pamiętać, jak wiele zawdzięczają swoim sługom i dzierżawcom, oraz postępować wobec nich nie tylko sprawiedliwie, lecz także życzliwie.

Do tych powodów Mojżesz dodaje obietnicę, która powraca już w tym rozdziale: Pan, twój Bóg, będzie ci błogosławił (Księga Powtórzonego Prawa 15:4, 6, 10). Można oczekiwać błogosławieństwa dla rodziny i trwałego dobrobytu, gdy wiernie wypełnia się obowiązki wobec osób związanych z nami życiem rodzinnym.