Księga Daniela 4:30 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa padają z ust króla, który przechadza się po tarasie pałacu w Babilonie i być może patrzy na miasto tak, jakby było odbiciem jego własnej wielkości. „Czy nie jest to wielki Babilon, który ja zbudowałem jako siedzibę królewską siłą mojej potęgi i chwałą mojego majestatu?” W tym pytaniu słychać zachwyt, ale słychać też, jak bardzo wszystko, co widzi, zostało przypisane jemu samemu. Warto pamiętać, że wcześniej, w Księdze Daniela 4:27, pojawia się wezwanie do sprawiedliwości i miłosierdzia wobec ubogich, a w Księdze Daniela 4:31 głos z nieba przerywa królowi, zanim zdąży dokończyć swoje słowo. Tekst nie opisuje, co działo się w sercu króla w tej chwili, ale pokazuje, jak bardzo był zajęty tym, co sam zbudował. Pycha zwykle nie zaczyna się od upadku, lecz od spokojnego patrzenia na własne dzieło, w którym nie ma miejsca na nic większego. Słowa z Księgi Daniela 4:30 pokazują to bez zbędnych komentarzy, a zaraz po nich następuje moment, w którym ta pewność zostaje odebrana.

Słowa Nabuchodonozora brzmią jak podziw dla Babilonu, lecz ich środek ciężkości leży gdzie indziej: w powtarzającym się „ja”. Król przypisuje sobie budowę miasta, jego królewską funkcję i splendor. Pytanie „Czy nie jest to wielki Babilon?” nie szuka odpowiedzi; ma podkreślić jego własną wielkość. Właśnie w tym miejscu opowieść odsłania pomylenie sprawczości z suwerennością. Daniel wcześniej wyjaśnił, że pozostawienie pnia oznacza zachowanie królestwa, gdy Nabuchodonozor uzna władzę Nieba. Dodał też wezwanie, by król czynił sprawiedliwość i okazywał miłosierdzie ubogim. Po dwunastu miesiącach, podczas przechadzki po pałacu, Nabuchodonozor wypowiada słowa pychy; zanim kończy, rozlega się zapowiedź utraty panowania. Tekst wiąże więc jego wyniosłą deklarację z wyrokiem, ale nie przedstawia sukcesu samego w sobie jako winy. Problemem jest roszczenie, by wielkość królestwa była wyłącznie jego dziełem i chlubą. Rozdział zaczyna się od królewskiego świadectwa o znakach Najwyższego i o wiecznym królestwie Boga. To nadaje jego przechwałce gorzką ironię: człowiek zachwyca się trwałością miasta, podczas gdy opowieść wskazuje władzę, która nie zależy od ludzkiego majestatu.

Król spaceruje po tarasie własnego pałacu i patrzy na miasto, które sam wzniósł. Wcześniej usłyszał ostrzeżenie. Księga Daniela 4:27 wzywała go do sprawiedliwości i miłosierdzia wobec ubogich, a Księga Daniela 4:26 mówiła, że władza może mu zostać zachowana, gdy uzna, że Niebo sprawuje panowanie. Teraz pada pytanie: „Czy nie jest to wielki Babilon, który ja zbudowałem jako siedzibę królewską siłą mojej potęgi i chwałą mojego majestatu?” Słowa te są pełne „ja” i „mojej”. Sama budowla nie zostaje tu oskarżona. Uwaga tekstu skupia się na tym, komu król przypisuje to, co posiada. Jego potęga i majestat stają się wyłącznie jego zasługą, jakby nie były darem. Tekst nie opisuje gniewu ani sprzeciwu wobec proroczej rady. Pokazuje spokojny spacer i dumne spojrzenie na dzieło rąk własnych. Pycha rzadko przychodzi z hałasem. Częściej przybiera postać zadowolenia z dobrze wykonanej pracy, w którym zapomina się o tym, kto dał siły do jej wykonania. Ta wypowiedź pokazuje, że nawet wielkie dzieło może stać się pomnikiem własnej chwały, jeśli zabraknie wdzięczności wobec Tego, który dał siłę.

W słowach Nabuchodonozora słychać pewność człowieka, który patrzy na Babilon i widzi przede wszystkim własne dzieło. Miasto jest dla niego „siedzibą królewską”, a jego potęga i majestat stają się miarą wszystkiego. Nie samo piękno ani sprawne rządy są tu oskarżone. Niebezpieczeństwo pojawia się wtedy, gdy człowiek przypisuje sobie pełnię zasługi i zapomina, że jego władza nie jest wieczna. W tym rozdziale słowa króla brzmią szczególnie mocno obok wcześniejszego wyznania, że królestwo Najwyższego trwa przez wszystkie pokolenia. Nabuchodonozor mówi o swoim Babilonie, lecz opowieść pokazuje granicę jego panowania: zanim kończy mówić, odzywa się głos z nieba. Po dwunastu miesiącach od zapowiedzi sen króla wciąż wydaje się odległy, a jednak jego władza nie może unieważnić tego, co zostało powiedziane. Babilon może tu przypominać budowlę, której władca widzi fasadę, lecz nie pamięta o fundamencie. Późniejsze świadectwo Nabuchodonozora wskazuje, że jego upokorzenie nie jest ostatnim słowem: rozpoznaje władzę Najwyższego. Werset ostrzega więc przed zamknięciem życia w opowieści o własnej wielkości. Nawet potężne dzieło pozostaje doczesne; Boże panowanie nie zależy od ludzkiego uznania.