Księga Daniela 2:14 – znaczenie i zastosowanie

Gdy król wezwał mędrców, by opowiedzieli mu sen i wyjaśnili jego znaczenie (Księga Daniela 2:2), Daniel najwyraźniej nie został wezwany razem z nimi. Król był z niego zadowolony po próbie, której go poddał, i uznał, że Daniel jest dziesięć razy mądrzejszy od pozostałych, a jednak zapomniał o nim właśnie wtedy, gdy najbardziej go potrzebował. Nie powinno to dziwić, bo wszystko działo się w gniewie, bez spokojnego namysłu. Bóg jednak dopuścił taki obrót spraw, aby magowie okazali się bezradni, a wielkość Boga Daniela stała się jeszcze wyraźniejsza.

Daniela nie zapytano o zdanie, a mimo to objęto go wyrokiem wydanym jednym szerokim rozkazem, wbrew prawu i sprawiedliwości. Nie wiedział o niczym, dopóki nie powiedziano mu, że ma przygotować się na śmierć. Jak smutne jest życie pod rządami władcy o nieograniczonej władzy, takiego jak Nabuchodonozor. Jak wielkim błogosławieństwem jest życie w warunkach, w których obowiązują prawo i sprawiedliwość, a człowiek nie jest zdany na kaprysy władcy.

W Księdze Ezechiela widzieliśmy już, że Daniela znano zarówno z mądrości, jak i z modlitwy. Jako przywódca miał wpływ na ludzi, a przez modlitwę zwracał się do Boga. W obu tych dziedzinach odnosił powodzenie. Opisane tu wydarzenia dobitnie ukazują oba te dary.

Po pierwsze, Daniel mądrze postępował z ludźmi i zyskiwał ich przychylność. Gdy Arioch, dowódca gwardii przybocznej króla, który otrzymał rozkaz zabicia wszystkich mędrców babilońskich, pojmał Daniela, ten odpowiedział z mądrością i opanowaniem (Księga Daniela 2:14). Nie wybuchł gniewem ani nie oskarżył króla o niesprawiedliwość i okrucieństwo. Nie planował też oporu. Z łagodnością zapytał: „Dlaczego rozkaz jest tak naglący?” (Księga Daniela 2:15). Inni mędrcy mówili, że żądanie króla jest niemożliwe do spełnienia, co tylko jeszcze bardziej rozgniewało władcę. Daniel natomiast zapewnił, że udzieli królowi pełnej odpowiedzi, jeśli tylko otrzyma trochę czasu (Księga Daniela 2:16).

Król zdał sobie teraz sprawę, że popełnił błąd, nie wzywając Daniela wcześniej, i zaczął przypominać sobie, jaką opinią się on cieszył. Szybko więc dał się przekonać, by odłożyć egzekucję i dać Danielowi szansę. Łagodna odpowiedź często najlepiej uśmierza gniew, nawet gniew króla, który może być jak zwiastun śmierci. Słowo króla ma moc, ale czasem można je odwołać i zmienić. Niektórzy rozumieją ten werset tak: Daniel wrócił i za pośrednictwem Ariocha, królewskiego urzędnika, powstrzymał zamysł i rozkaz (Księga Daniela 2:14).

Po drugie, Daniel umiał zwracać się do Boga w modlitwie i znajdował Jego przychylność zarówno wtedy, gdy prosił, jak i wtedy, gdy dziękował. Są to dwa główne elementy modlitwy. Gdy zyskał trochę czasu, nie poszedł do innych mędrców sprawdzać, czy ich sztuki lub księgi mogą mu pomóc. Zamiast tego udał się do swojego domu, by sam na sam stanąć przed Bogiem. Wiedział, że tak wielki dar może otrzymać tylko od Boga, Ojca światłości.

Nie modlił się wyłącznie za siebie. Poprosił też swoich towarzyszy, by modlili się razem z nim. Zachęcił tych, którzy od dawna byli jego bliskimi przyjaciółmi, by prosili Boga niebios o miłosierdzie w sprawie tej tajemnicy (Księga Daniela 2:17–18). Daniel był prawdopodobnie najstarszy z nich i z pewnością najmocniejszy, a mimo to poprosił ich, by przyłączyli się do prośby. Zjednoczone siły są większe niż siły pojedynczej osoby. Przyjaciele, którzy się modlą, są cennymi przyjaciółmi. Warto znać i cenić ludzi żyjących blisko Boga, którzy mają przystęp do tronu łaski. Nawet najwięksi i najlepsi powinni przyjmować modlitwy innych. Paweł często prosił przyjaciół, by modlili się za niego. W ten sposób pokazujemy, że cenimy naszych przyjaciół, modlitwę i ich modlitwy.

Daniel modlił się konkretnie, a zarazem zdawał się na ogólne miłosierdzie Boga. Prosił, by szukali miłosierdzia u Boga niebios w sprawie tej tajemnicy (Księga Daniela 2:18). Modląc się, powinniśmy zwracać się ku Bogu jako Bogu niebios, który jest ponad nami i sprawuje nad nami władzę, a któremu winniśmy cześć i wierność. Jest On Bogiem mocy, dla którego wszystko jest możliwe. Jezus nauczył nas zwracać się do Boga jako do naszego Ojca w niebie. O cokolwiek dobrego prosimy, powinniśmy polegać na miłosierdziu Boga, a nie na własnych zasługach. Nie możemy oczekiwać niczego jako zapłaty za to, na co zasługujemy. Możemy liczyć tylko na dar Jego miłosierdzia.

Prosili o miłosierdzie w sprawie tej tajemnicy. Wszystko, co nas obciąża, powinno stać się przedmiotem modlitwy. Powinniśmy prosić Boga o miłosierdzie w każdej sprawie, która nas niepokoi lub napawa lękiem. Bóg pozwala nam mówić z Nim otwarcie i pokornie oraz przedstawiać Mu szczegóły naszych potrzeb i ciężarów. Rzeczy ukryte należą do Pana, naszego Boga, dlatego gdy potrzebujemy miłosierdzia w jakiejś ukrytej sprawie, powinniśmy zwrócić się do Niego. Nie możemy zakładać, że cuda będą zwyczajną regułą, ale możemy z wiarą modlić się do Tego, który zna każde ludzkie serce i w swojej opatrzności czyni cuda bez cudownych znaków. Możemy prosić Go, by odsłonił przed nami to, co jest ukryte, i zapewnił nam to, co pozostaje poza naszym zasięgiem, o ile przyniesie Mu to chwałę i będzie dla nas dobre. Nic nie jest przed Nim ukryte i nic nie jest dla Niego trudne.

Ich prośba dotyczyła nagłego zagrożenia. Błagali o miłosierdzie, aby Daniel i jego towarzysze nie zginęli razem z pozostałymi mędrcami babilońskimi i aby sprawiedliwi nie zostali zgładzeni razem z bezbożnymi. Gdy zagrożone jest życie dobrych i pożytecznych ludzi, należy żarliwie modlić się za nich do Boga, tak jak wspólnota modliła się za Piotra, gdy przebywał w więzieniu (Dzieje Apostolskie 12:5).

Bóg wysłuchał modlitwy Daniela i jego towarzyszy. Tajemnica została objawiona Danielowi w nocnym widzeniu (Księga Daniela 2:19). Niektórzy sądzą, że gdy spał, miał ten sam sen co Nabuchodonozor. Bardziej prawdopodobne wydaje się jednak, że gdy czuwał i nadal się modlił, sen i jego znaczenie zostały mu przekazane przez anioła, co w pełni go przekonało. Żarliwa modlitwa sprawiedliwych ma wielką moc. Są tajemnice, które modlitwa nam odsłania. Dzięki temu kluczowi otwierają się niebiańskie skarbczyki, bo Chrystus powiedział, że temu, kto prosi, zostanie otwarte.

Daniel z wdzięcznością zareagował na odpowiedź Boga: „Wtedy Daniel błogosławił Boga niebios” (Księga Daniela 2:19). Nie czekał, by sprawdzić, czy król uzna sen za prawdziwy. Był pewien, że Bóg dał mu to, o co prosił, dlatego od razu przeszedł od modlitwy do uwielbienia.

Modlił się z pełnym zaufaniem, że Bóg zadziała, i z takim samym zaufaniem dziękował Mu za to, że już to uczynił. Zarówno w modlitwie, jak i w dziękczynieniu zwracał się do Boga jako do Boga niebios. Nie zapisano tu jego modlitwy, zapisano za to jego uwielbienie. Przypomina nam to, jak słuszne jest oddawanie Bogu chwały, gdy tylko odpowie na nasze prośby.

Daniel oddaje Bogu cześć bogatymi i różnorodnymi słowami: „Niech imię Boga będzie błogosławione na wieki wieków”. W Bogu jest coś, co zasługuje na wieczną chwałę, bo On zawsze pozostaje taki sam i nigdy się nie zmienia. Także uwielbienie powinno trwać wiecznie, bo dobroć Boga nigdy się nie kończy.

Daniel przypisuje Bogu to, kim On jest sam w sobie: „Do Niego należy mądrość i moc”. Niektórzy rozumieją to jako mądrość i męstwo. Bóg czyni wszystko, co należy uczynić. Wszystko, co zamierza, potrafi doprowadzić do końca, a czyni to z doskonałą mądrością i nieograniczoną mocą. W Bogu siła i mądrość nigdy nie są rozdzielone, choć u ludzi często bywa inaczej.

Daniel przypisuje Bogu również władzę nad ludzkimi sprawami. Bóg ma władzę nad wszystkimi ludźmi i wszystkim, co czynią. Jeśli zmieniają się czasy, to On je zmienia. Jeśli władcy zostają odsunięci, to On odsuwa królów. Jeśli ubodzy zostają wywyższeni i zasiadają wśród książąt, to On ustanawia królów. To On powołuje władców i odsuwa ich od władzy, bo wszelka władza pochodzi od Niego, Króla królów i Pana panów.

Daniel mówi także, że Bóg daje mądrość mądrym. Filozofowie i mężowie stanu, ludzie myślący głęboko i widzący jasno, nie zawdzięczają swojej mądrości samym sobie. Bóg obdarza poznaniem tych, którzy rozumieją. To dobry powód, by nie pysznić się wiedzą. Powinniśmy raczej wykorzystywać ją, by służyć Bogu i oddawać Mu cześć, a za swój cel obrać poznawanie Go.

Daniel chwali Boga również za to konkretne objawienie. Mówi, że Bóg odsłania „rzeczy głębokie i ukryte”, niewidoczne dla wszystkich (Księga Daniela 2:22). Bóg ukazał ludziom prawdziwą mądrość, gdy nikt inny nie potrafił tego zrobić (Księga Hioba 28:27–28). Objawia też swoim sługom i prorokom to, co ma nastąpić. Nic nie jest dla Niego zbyt ukryte, bo osądzi wszystko, co jest ukryte. W końcu prawda ukaże się jasno.

Daniel mówi, że Bóg wie, co jest w ciemności i co dzieje się w ciemności. Nic nie jest przed Nim ukryte, ani w nocy, ani w miejscach skrytych (Księga Psalmów 139:11–12). Światłość jest u Niego, a On mieszka w niedostępnej światłości (Pierwszy List do Tymoteusza 6:16). Z naszej perspektywy otacza się jednak ukrytością i tajemnicą. Niektórzy rozumieją te słowa tak, że światło proroctwa i Bożego objawienia pochodzi od Boga, bo jest On Ojcem światłości.

Daniel dziękuje Bogu, nazywając Go Bogiem swoich ojców. Choć Żydzi byli wygnańcami w Babilonie, Bóg nadal ich miłował ze względu na ich przodków. Daniel chwali Boga jako źródło mądrości i mocy: to od Niego otrzymał mądrość, by zrozumieć tajemnicę, oraz siłę, by zmierzyć się z tym, co miał przekazać. Każda mądrość i siła, jaką mamy, jest darem od Boga. Daniel mówi wprost: „Ty dałeś mi to poznać” (Księga Daniela 2:23). To, co pozostało ukryte przed sławnymi Chaldejczykami, którzy trudnili się wyjaśnianiem snów, zostało objawione Danielowi, młodemu żydowskiemu wygnańcowi, znacznie młodszemu od nich. W ten sposób Bóg uhonorował ducha proroctwa właśnie wtedy, gdy zawstydził ducha wróżbiarstwa.

Daniel dziękował Bogu za to, że objawił mu coś, co ocaliło życie jego i jego przyjaciół. Tym bardziej mamy powód, by dziękować Bogu za objawienie wielkiego zbawienia duszy, które zostało dane nam, a nie światu, nam, a nie mądrym i uczonym.

Daniel okazuje szacunek także swoim towarzyszom. Choć odpowiedź otrzymał przede wszystkim dzięki własnym modlitwom, uwzględnia ich w swoim dziękczynieniu. O to „prosiliśmy” Boga i to nam Bóg objawił sprawę króla. Być może byli przy Danielu, gdy otrzymał objawienie, albo zaraz im o nim powiedział, jakby mówił: „Znalazłem, znalazłem!”. Chciał, by ci, którzy wspierali go w modlitwie, również mieli udział w uwielbieniu Boga.

To piękny przykład pokory i skromności Daniela, cech właściwych tym, którzy zostają dopuszczeni do bliskiej relacji z Bogiem. Podobnie Paweł czasem wymienia obok siebie Sylwana, Tymoteusza lub innego współpracownika na początku swoich listów. Gdy Bóg nas wyróżnia, powinniśmy cieszyć się, że nasi bracia i siostry mają udział w tym zaszczycie.