Księga Amosa 5:21 – znaczenie i zastosowanie

Celem tych wersetów jest pokazanie, jak niewielką wartość miały dla Boga ich praktyki religijne, a nawet jak bardzo ich nienawidził, skoro lud nadal żył w grzechu. Ich religijność była jedynie pozorem, a Bóg widział, co się za nim kryje.

Święta obchodzili w Betel, naśladując święta w Jerozolimie, i zachowywali się tak, jakby naprawdę radowali się przed Bogiem. Organizowali też uroczyste zgromadzenia, podczas których starali się wyglądać na gorliwych czcicieli, stojąc i siedząc tak jak lud Boży. Składali ofiary całopalne, by uczcić Boga, oraz wymagane przez Prawo ofiary z pokarmów, które należało składać razem z nimi. Przynosili także ofiary wspólnotowe, prosząc o przychylność Boga, i ofiarowywali najlepsze, utuczone zwierzęta (Księga Amosa 5:21, 5:22).

Naśladowali również muzykę świątynną. Rozbrzmiewały ich pieśni oraz dźwięki harf i wiol (Księga Amosa 5:23). Śpiewem i grą na instrumentach oddawali Bogu chwałę. Mieli nadzieję, że te obrzędy zrównoważą ich grzechy i pozwolą im dalej grzeszyć. Dlatego ich kult nie podobał się Bogu, lecz budził w Nim odrazę.

Bóg mówi, że nienawidził ich świąt i nimi gardził. Nie uważał ich jedynie za bezwartościowe, lecz postrzegał je jako obrazę i prowokację. Nic nie budzi większej odrazy niż obłuda: udawanie szacunku, gdy serce jest daleko. Jeśli ktoś głośno chwali przyjaciela, a w sercu nie jest mu życzliwy, taka pochwała może stać się przekleństwem.

Bóg nie chciał „wąchać” ich uroczystych zgromadzeń, czyli nie znajdował w nich niczego, co sprawiałoby Mu przyjemność. Ich ofiary nie były dla Niego miłą wonią, jak ofiara Noego (Księga Rodzaju 8:21). Nie chciał ich przyjąć ani nawet zwrócić na nie uwagi. Nie chciał słuchać melodii ich instrumentów, bo grzech skaził całą ofiarę. Bóg mówi: „Zabierzcie to. Nie mogę tego znieść”.

Wynikają z tego dwie rzeczy. Po pierwsze, ofiara znaczy dla Boga o wiele mniej niż moralne posłuszeństwo. Miłowanie Boga i bliźniego jest lepsze niż wszystkie ofiary całopalne i inne ofiary. Po drugie, ofiara niegodziwych budzi w Nim prawdziwą odrazę (Księga Przysłów 15:8). Udawana religijność jest podwójnym grzechem i zostanie osądzona jako taka.

Aby ich ofiary mogły być przyjęte, Bóg wymagał, by „sprawiedliwość popłynęła jak woda, a prawość jak potężny strumień” (Księga Amosa 5:24). Oznacza to przede wszystkim, że życie całego ludu musi się naprawdę zmienić. Niech Boże prawo i Jego sprawiedliwość kształtują wszystko, co lud czyni. Niech rozprzestrzenią się po kraju niczym wezbrana woda i zmiotą występek oraz bezbożność.

Oznacza to również, że władcy i sędziowie mają należycie wymierzać sprawiedliwość. Nie mogą jej blokować stronniczość ani łapówki. Powinna płynąć swobodnie, jak woda w swoim naturalnym biegu. Ma być czysta, nieskażona korupcją. Powinna być potężna jak wartki strumień i nie może zatrzymywać się z obawy przed ludźmi. Każdy powinien móc z niej korzystać, tak jak drzewa rosnące nad rzeką czerpią z niej wodę.

Głównym zarzutem wobec Izraela było to, że przemieniał sprawiedliwość w gorycz, niczym piołun (Księga Amosa 5:7). To właśnie musieli naprawić w pierwszej kolejności (Księga Zachariasza 7:9). Tego Bóg pragnął bardziej niż ofiar (Księga Ozeasza 6:6; Pierwsza Księga Samuela 15:22).

Bóg pokazał też, jak mało ważyło dla Niego przestrzeganie praw dotyczących ofiar w porównaniu z moralnymi nakazami (Księga Amosa 5:25). Pyta: „Czy składaliście Mi ofiary na pustyni przez czterdzieści lat?”. Odpowiedź brzmi: nie, przynajmniej nie w sposób pełny i stały. Przez większą część tego czasu składanie ofiar często zaniedbywano, bo lud prowadził wędrowne życie. Po drugim roku Paschę obchodzono dopiero po wejściu do Kanaanu, a inne obrzędy również przerywano.

Bóg jednak nie poczytał im tego za winę, bo pragnie miłosierdzia, a nie ofiary. Nadal się o nich troszczył i okazywał im dobroć. Jego gniew wzbudzały ich szemranie i niewiara. Ten sam Bóg, który przyjmował ich, gdy byli wierni w innych sprawach, choć nie składali ofiar, z pewnością ich odrzuci, jeśli będą składać ofiary, a w innych sprawach odwracać się od Niego.

Nie oznacza to jednak, że obrzędowe ofiary mogą po prostu zastąpić duchowe obowiązki. Nawet jeśli ktoś postępuje sprawiedliwie i uczciwie, nie usprawiedliwia to braku modlitwy, uwielbienia, skruszonego serca i miłości do Boga. Szczepan odwołuje się do tego fragmentu w Dziejach Apostolskich 7:42, aby pokazać Żydom, że nie powinno dziwić zniesienie prawa obrzędowego, skoro od samego początku nie było ono najważniejsze. Porównaj Księgę Jeremiasza 7:22, 7:23.

Nie mieli też powodu oczekiwać, że Bóg przyjmie ich ofiary, skoro oni i ich przodkowie od dawna oddawali się kultowi innych bogów. Niektórzy rozumieją Księgę Amosa 5:25 w ten sposób: „Czy składaliście ofiary wyłącznie Mnie? Nie, a więc tak naprawdę wcale nie składaliście ich we właściwy sposób”. Prawo Boże wymaga, by służyć tylko Jemu.

Izraelici nosili jednak namiot Molocha, czyli małe przenośne kapliczki, które sami sobie sporządzili. Były jak prywatne bożki noszone przy sobie, służące ukrytym zabobonom, gdy bali się oddawać cześć innym bogom otwarcie. Mieli też wizerunki Molocha, ich króla, być może przedstawiającego słońce, które zdaje się panować wśród ciał niebieskich. Mieli również wyobrażenie Kijjuna, czyli Remfana, jak nazywa go Szczepan w Dziejach Apostolskich 7:43 za Septuagintą. Uważa się, że bóstwo to przedstawiało Saturna, najwyższą z siedmiu planet.

Kult słońca, księżyca i gwiazd należał do najstarszych, najszerzej rozpowszechnionych i najbardziej pociągających form bałwochwalstwa. Sporządzili sobie nawet gwiazdę swojego boga, jakąś konkretną gwiazdę, którą uznawali za boską albo której nadali imię swojego boga. Izrael od początku ulegał temu rodzajowi bałwochwalstwa (Księga Powtórzonego Prawa 4:19). Ci, którzy wciąż miłują fałszywych bogów, nie mogą oczekiwać przychylności prawdziwego Boga.

Z powodu tego upartego bałwochwalstwa Bóg zapowiada, że wyśle ich na wygnanie poza Damaszek (Księga Amosa 5:27). Szatan uprowadził ich do bałwochwalstwa, a teraz Bóg miał posłać ich między bałwochwalców. Skoro tak bardzo upodobali sobie obcych bogów, miał ich wypędzić do obcego kraju. Mieli pójść poza Damaszek.

Ich wygnanie do Asyrii miało być dalsze i cięższe niż wcześniejsze uprowadzenia przez Syryjczyków. Jeśli łagodniejsze sądy nie prowadzą ludzi do skruchy, Bóg zsyła surowsze. Możliwe też, że chodzi o to, iż wygnanie Izraela za czasów Salmanassara miało sięgać znacznie dalej niż wygnanie za Tiglat-Pilesera i być o wiele dotkliwsze oraz bardziej wyniszczające, jak zapowiedziano w Księdze Amosa 1:5.

Skoro grzechy tych, którzy wyznają, że należą do Boga, są większe niż grzechy innych, należy się spodziewać, że ich kara również będzie surowsza. Widzimy, że król Asyrii zabrał dobra Damaszku i Samarii (Księga Izajasza 8:4). Szczepan mówi: „Uprowadzę was poza Babilon” (Dzieje Apostolskie 7:43), czyli dalej niż na wygnanie, na które zostanie zabrane pokolenie Judy, tak daleko, że nie powrócą.

Aby wyrok stał się jeszcze pewniejszy i bardziej przerażający, Ten, który go ogłasza, przedstawia się jako Pan, „Bóg Zastępów”. Oznacza to Boga, który rozkazuje wszystkim wojskom i wszelkim potęgom. Skoro wszystkie siły są pod Jego władzą, z pewnością może wykonać wyrok.