Księga Amosa 4:1 – znaczenie i zastosowanie

Bóg zapowiada tu, że ci, którzy uciskają innych, zostaną poniżeni, a bałwochwalcy zatwardziali w grzechu pozostaną na wybranej przez siebie drodze. Pyszni ciemięzcy zostaną upokorzeni za wyrządzone krzywdy, bo każdy, kto postępuje źle, otrzyma to, na co zasłużył. Zatwardziali bałwochwalcy natomiast zostaną pozostawieni na trudnej drodze, którą sami wybrali.

Ich grzech opisano w Księdze Amosa 4:1. Zostali porównani do krów z Baszanu, rasy bydła znanej z dużego wzrostu i siły. Baszan słynął z żyznych pastwisk, a zwierzęta wypasane na wzgórzach Samarii stawały się jeszcze tłuściejsze i trudniejsze do poskromienia. Amos był niegdyś pasterzem, dlatego posłużył się obrazem z życia na wsi, by opisać bogatych i wpływowych Izraelitów, którzy żyli w luksusie i dogadzali sobie. Jak te zwierzęta byli nieposkromieni, nie trzymali się własnego pastwiska i spychali na bok każdego, kto był od nich słabszy.

Dla własnej korzyści uciskali biednych i potrzebujących. Wykorzystywali swoją władzę jako sędziowie i przywódcy, by gnębić bezbronnych i odbierać im nawet to niewiele, co posiadali. Wykorzystywali ubóstwo i niedostatek, jeszcze bardziej pogarszając sytuację biednych. Nie oszczędzali nawet tych, których powinni byli chronić, i traktowali sprawiedliwość jak narzędzie rabunku.

Łączyli się też z innymi, którzy dopuszczali się podobnego zła. Mówili do swoich panów, mężczyzn uciskających biednych i okradających ich: „Przynoście więcej, a będziemy piły!”. Innymi słowy, chętnie korzystali z zysków płynących z ucisku, a w zamian chronili ciemięzców. To, co ludzie zdobywają przez wymuszenia, często wydają na dogadzanie swoim zachciankom, a chciwość i pragnienie wygody czynią ich okrutnymi wobec biednych. Wspólne picie i ucztowanie jeszcze mocniej wiązało ich w grzechu i znieczulało na potrzebę okazywania miłosierdzia.

O karze, która ich spotka, mówi Księga Amosa 4:2–3. Bóg zapowiada, że uprowadzi ich na hakach, a ich potomstwo na rybackich haczykach. Obraz ten wskazuje na armię asyryjską, która miała pojmać ich niczym rybak wyciągający ryby z wody. Naród zostanie wyrwany ze swojej ziemi, a kolejni wrogowie dokończą dzieła zniszczenia, aż nic nie pozostanie. Izraelici uważali, że są zbyt silni, by można ich było pojmać, lecz Bóg miał im pokazać, że ma hak na ich nos i uzdę na ich szczęki (Księga Izajasza 37:29).

Kiedy wróg zdobędzie Samarię, niektórzy będą próbowali uciec przez wyłomy w murach. Będą rzucać się do ucieczki wszędzie tam, gdzie miasto zostanie przełamane, a każdy będzie próbował ratować siebie. Krowy, które niegdyś tratowały innych, same zostaną stratowane. Ludzie, których Bóg umieścił w dobrej ziemi, mogą słusznie zostać z niej wypędzeni, jeśli popadną w pychę. Kto nie chce pozostać za ogrodzeniem Bożych przykazań, utraci ochronę Boga, a gdy nadejdzie sąd, nie znajdzie ratunku w wyłomach w tym ogrodzeniu.

Inni będą próbowali ukryć siebie albo przynajmniej swoje kosztowności w pałacu, bo uznają, że jest mocny i dobrze zabezpieczony. Jednak zysków zdobytych przez ucisk nie da się spokojnie używać. Miejsce, któremu zaufali, stanie się miejscem, w którym wróg ich pojmie. Nieuczciwy zysk nigdy długo nie smakuje słodko.

Bóg potwierdza ten wyrok, przysięgając na swoją świętość. Wiele razy już go ogłaszał, lecz ludzie Go lekceważyli. Traktowali Boga i Jego proroków tak, jakby żartowali, dlatego teraz Bóg przemawia pod przysięgą. Przysięga na swoją świętość, chwałę własnej świętej natury, bo Jego świętość objawia się w sądzie nad niegodziwymi. Jak pewne jest to, że Bóg jest święty, tak pewne jest, że ci, którzy orzą zło i sieją nieprawość, zbiorą to samo.

Następnie prorok zwraca się do zatwardziałych bałwochwalców (Księga Amosa 4:4–5). Mówi ironicznie: „Idźcie do Betel i grzeszcie!”. W istocie mówi: „No dalej, pomnażajcie swoje ofiary, jeśli właśnie tego chcecie. Ale co zrobicie na końcu?”. Z zapałem służyli bożkom i chętnie wydawali na ich cześć wiele, przynosząc ofiary, dziesięciny i dobrowolne dary, bo liczyli na przychylność Boga. Jednak wszystko to było dla Niego obrazą.

Ich gorliwość w fałszywym kulcie powinna zawstydzić naszą letnią służbę prawdziwemu Bogu. Naśladowali też na swój sposób kult ustanowiony przez Boga. W Betel składali codzienne ofiary podobne do tych, które składano przy ołtarzu Boga, i przynosili ofiary dziękczynne. Dodawali jednak do nich zakwas, czego Bóg zabronił, ponieważ kapłani woleli, by chleb był smaczniejszy i mniej prosty. Chcieli chleba świętego, ale tylko wtedy, gdy był smaczny.

Bóg gani ich również za upodobanie do tych praktyk. „To właśnie kochacie” – mówi do Izraelitów. Przywiązali się do własnych pomysłów i zakładali, że to, co podoba się im, musi podobać się także Bogu. Dlatego prorok przemawia do nich ostro: „Idźcie do Betel, idźcie do Gilgal, sami przynoście swoje ofiary, a nawet ogłaszajcie swoje dobrowolne dary!”. Sens jest jasny: postanowili trwać przy swoim bez względu na to, co mówił Bóg, a ich prorocy nie powstrzymywali ich, bo upominanie stało się daremne.

Niech nikt nie spiera się z bliźnim ani go nie upomina. Ich nierozumne serca stawałyby się coraz bardziej mroczne i zatwardziałe, a oni zostaliby wydani na pastwę potężnych kłamstw i zwiedzenia, tak że uwierzyliby w fałsz.

Co by na tym zyskali? Niech idą do Betel i składają kolejne ofiary, a potem przekonają się, czy cokolwiek na tym zyskali. Niech zobaczą, ile warte są ich ofiary, gdy nadejdzie nieszczęście. Będą się wstydzić Betel, miejsca, któremu zaufali (Księga Jeremiasza 48:13).

Idźcie i grzeszcie dalej. Pomnażajcie swoje grzechy, aż dopełni się miara waszej winy i będziecie gotowi na zagładę. W tym sensie Chrystus powiedział Judaszowi: „To, co zamierzasz zrobić, zrób szybko”. A Żydom powiedział: „Dopełnijcie miary waszych ojców” (Ewangelia Mateusza 23:32).