Dzieje Apostolskie 7:9 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa pojawiają się w długiej opowieści, którą mówca przedstawia arcykapłanowi. Zanim mowa dociera do Józefa, przechodzi przez obietnice i wędrówki, a dopiero potem pada krótkie zdanie. Ten fragment nie wymaga obszernego komentarza, bo mówi wprost, co zrobili bracia i co zrobił Bóg. Najmocniej zatrzymuje w nim słowo „ale”. Całe zdanie brzmi: „Patriarchowie sprzedali Józefa do Egiptu przez zazdrość, ale Bóg był z nim.” Z tego zapisu wynika, że zazdrość braci zostaje nazwana bez łagodzenia, a obok niej stoi obecność Boga. Tekst nie mówi, że Bóg zapobiegł sprzedaży ani że Józef ominął cierpienie. Mówi, że Boża obecność trwała w samym środku tego, co ludzie zrobili z jego życiem. Kontekst pokazuje, że ta obecność nie była jedynie chwilową pociechą. Jeszcze w tej samej opowieści, w Dziejach Apostolskich 7:13, Józef daje się poznać swoim braciom, a historia prowadzi dalej, choć zaczęła się od zdrady. Bóg nie cofa tego, co zostało uczynione, lecz pozostaje przy Józefie w dalszej drodze. W tym jednym „ale” mieści się cała gorzka historia i wierność Boga, który nie odchodzi od Józefa.

W Dziejach Apostolskich 7:9 spotykają się dwie prawdy, których nie należy ze sobą mylić: bracia Józefa postąpili z nim podle, a Bóg był z nim. Zazdrość wyjaśnia ich czyn, lecz go nie usprawiedliwia. Obecność Boga nie oznacza też, że Józef uniknął krzywdy albo od razu wydostał się z trudnej sytuacji. Szczepan przypomina tę historię podczas odpowiedzi przed arcykapłanem. W następnym wersecie mówi, że Bóg uwolnił Józefa od ucisków i dał mu łaskę oraz mądrość w oczach faraona. Opowieść prowadzi więc od odrzucenia przez rodzinę do służby w Egipcie, ale sam werset 9 nie opisuje jeszcze tego rozstrzygnięcia. Podkreśla, że zdrada braci nie oznaczała, iż Bóg opuścił Józefa. To ważne rozróżnienie chroni tekst przed zbyt łatwym pocieszeniem: nie obiecuje, że każda krzywda szybko się naprawi ani że cierpienie jest pozorne. Pokazuje natomiast, że zło wyrządzone przez ludzi nie ma ostatniego słowa nad historią Józefa. W opowieści Szczepana Bóg pozostaje obecny także wtedy, gdy ludzkie decyzje niosą realne cierpienie.

Zazdrość braci wepchnęła Józefa w obcy kraj. Mimo to ten krótki werset zatrzymuje uwagę, bo zestawia dwie rzeczy obok siebie. Najpierw pada ludzki czyn: „Patriarchowie sprzedali Józefa do Egiptu przez zazdrość”. Potem, po słowie „ale”, pada zdanie o Bogu: „Bóg był z nim”. Tekst nie tłumaczy, dlaczego Bóg dopuścił do sprzedaży, i nie usprawiedliwia braci. Nie zamienia też zła w dobro w jednym zdaniu. Warto zwrócić uwagę na kolejność wydarzeń w rozdziale. Józef trafia do Egiptu jako niewolnik, a dopiero w wersecie 10 czytamy, że Bóg uwolnił go od wszystkich ucisków i dał mu łaskę oraz mądrość w oczach faraona. Ta późniejsza łaska jest opisana, ale nie jest zapowiedziana jako reguła dla każdego, kto cierpi z powodu cudzej zazdrości. Najmocniej działa tu prostota. Zdrada bliskich może wyrzucić człowieka z dotychczasowego świata, a według tego zdania nie wyrzuca go spod Bożej obecności. Ten obraz nie obiecuje szybkiego końca trudności. Pokazuje, że nawet w najciemniejszym miejscu Bóg nie opuszcza swojego człowieka.

W jednym zdaniu spotykają się krzywda i obecność Boga. Patriarchowie sprzedali Józefa do Egiptu przez zazdrość. Szczepan, przemawiając przed arcykapłanem, nie ukrywa winy przodków ani nie nazywa zła dobrem. Zarazem mówi: „Bóg był z nim”. To krótkie słowo nie usuwa zdrady ani nie obiecuje, że wierny człowiek uniknie cierpienia. Historia Józefa wpisuje się w opowieść o obietnicy danej Abrahamowi: jego potomkowie mieli być przybyszami na obczyźnie, zanim Bóg wyprowadzi ich z niewoli. Wers ten nie wyjaśnia, dlaczego bracia postąpili tak, a nie inaczej. Pozwala jednak dostrzec, że ich zazdrość nie stała się ostatnim słowem tej historii. W dalszym toku przemówienia Szczepan przypomina, że Bóg uwolnił Józefa od ucisków i obdarzył go łaską oraz mądrością w Egipcie. Obecność Boga nie zawsze oznacza natychmiastowe ocalenie ani łatwą drogę. Czasem pozostaje cicha prawda pośród tego, czego nie da się usprawiedliwić: krzywda jest realna, a człowiek nie zostaje przez nią całkowicie sam. W tej opowieści obietnica trwa nawet na obczyźnie.