Dzieje Apostolskie 7:42 – znaczenie i zastosowanie

W tych wersetach wyróżniają się dwie sprawy.

Po pierwsze, Szczepan gani ich za bałwochwalstwo przodków. Bóg wydał Izraela na pastwę tego grzechu jako karę za to, że już na początku odwrócili się od Niego i oddawali cześć złotemu cielcowi. Był to jeden z najcięższych sądów, jakie mogły ich spotkać, podobnie jak Bóg wydał pogan na pastwę umysłu, który Go odrzucał. Kiedy Izrael trwał przy bożkach, najpierw przy złotym cielcu, a później przy Baal-Peor, Bóg powiedział w istocie: „Zostawcie ich, niech dalej tak postępują” (Dzieje Apostolskie 7:42). Ostrzegał ich przed takim kultem i podał dobre powody, by go unikać. Kiedy jednak uparcie przy nim trwali, wydał ich na pastwę własnych nieustępliwych pragnień. Cofnął powstrzymującą ich łaskę, a oni poszli za własnymi zamysłami i z przerażającym oddaniem służyli bożkom.

Szczepan potwierdza to, przytaczając słowa Amosa (Księga Amosa 5:25). Czyni to, ponieważ mniej obraźliwe było dla nich usłyszeć prawdę o swoim postępowaniu i nadchodzącym sądzie z ust proroka Starego Testamentu, którego powinni byli szanować. Prorok najpierw gani ich za to, że nie składali Bogu ofiar na pustyni: „Czy przez czterdzieści lat na pustyni składaliście Mi ofiary ze zwierząt?” Nie, nie składali. Przez cały ten czas składanie Bogu ofiar było przerwane, a po drugim roku nie obchodzili nawet Paschy. Bóg okazywał im cierpliwość w tym okresie niepewności, lecz później źle odpowiedzieli na Jego dobroć, składając ofiary bożkom, choć oszczędził im składania ofiar Jemu. Szczepan koryguje też ich dumę z obyczajów przekazanych przez Mojżesza i obawę, że Jezus je zmieni. Zaraz po ich otrzymaniu obyczaje te zostały na czterdzieści lat zawieszone, co pokazuje, że nie były tak niezbędne, jak sobie wyobrażali.

Po drugie, Szczepan odpowiada na zarzut, że występował przeciw świątyni, świętemu miejscu (Dzieje Apostolskie 7:44-50). Oskarżali go, że mówił, iż Jezus zburzy świątynię. Szczepan odpowiada w istocie: „A gdybym nawet tak powiedział?” Chwała świętego Boga nie jest zamknięta w jednym budynku, więc Jego cześć pozostanie nienaruszona, nawet jeśli świątynia zostanie zburzona. Zanim Izrael miał stałe miejsce kultu, patriarchowie, tacy jak Abraham, Izaak i Jakub, oddawali Bogu cześć w sposób, który On przyjmował, przy ołtarzach obok swoich namiotów, pod gołym niebem. Bóg, któremu oddawano cześć bez świętego miejsca w dawnych czasach, nadal może być czczony, jeśli to miejsce upadnie.

Święte miejsce początkowo było przybytkiem, przenośnym namiotem. Pokazuje to, że nigdy nie miał trwać wiecznie. Skoro przybytek mógł ustąpić miejsca świątyni bez ujmy dla Boga, świątynia także może ustąpić miejsca czemuś większemu. Ten sam wzorzec powtarza się dziś: materialna świątynia ustępuje miejsca duchowej, a później świątynia duchowa ustąpi miejsca wiecznej. Przybytek był też „przybytkiem świadectwa”, znakiem lepszych rzeczy, które miały nadejść, i wskazywał na prawdziwy przybytek, który rozbił Pan, a nie człowiek (List do Hebrajczyków 8:2). Jego prawdziwa chwała polegała na tym, że zapowiadał świątynię Boga otwartą w niebie (Apokalipsa św. Jana 11:19), Chrystusa, który zamieszkał wśród nas, „rozbijając namiot” na ziemi (Ewangelia Jana 1:14), oraz Jego ciało jako prawdziwą świątynię.

Przybytek zbudowano dokładnie według polecenia, które Bóg dał Mojżeszowi na górze. To wyraźnie pokazuje, że miał wskazywać poza siebie. Skoro jego pochodzenie było niebiańskie, niebiańskie były też jego cel i znaczenie. Nie uwłaczało więc jego czci stwierdzenie, że ta świątynia zbudowana rękami ludzkimi zostanie zburzona, aby zrobić miejsce innej świątyni, niebudowanej rękami. Taki zarzut postawiono Chrystusowi (Ewangelia Marka 14:58) i ten sam zarzut wysuwano teraz przeciw Szczepanowi.

Wreszcie przybytek po raz pierwszy rozbito na pustyni. Nie był czymś, co naturalnie należało do tej ziemi, którą — jak sądzili — należało zachować dla niego na zawsze. Ich ojcowie przynieśli go do Kanaanu, ziemi, która wcześniej należała do pogan, zanim Bóg ich stamtąd wypędził. Podobnie Bóg może wznieść swoją duchową świątynię w miejscach, które obecnie należą do pogan. Przybytek przyszedł wraz z Jozuem. Najlepiej rozumieć to w ten sposób zarówno tutaj, jak i w Liście do Hebrajczyków 4:8, aby uniknąć nieporozumień.

Jednak wymieniając tutaj Jozuego, którego imię po grecku brzmi Jezus, Szczepan może wskazywać na coś głębszego. Tak jak dawny Jozue wprowadził lud do zewnętrznego, symbolicznego przybytku, tak nowy Jozue, Jezus, miał wprowadzić prawdziwy przybytek w posiadanie pogan.

Przybytek stał przez wiele lat, aż do czasów Dawida, ponad czterysta lat później. Wcześniej nikt nie pomyślał o zbudowaniu świątyni (Dzieje Apostolskie 7:45). Dawid znalazł łaskę u Boga i pragnął jeszcze jednego wyrazu Jego przychylności: możliwości zbudowania domu dla Boga, stałego miejsca zamieszkania Szechiny, czyli widzialnych znaków obecności Boga pośród ludu (Dzieje Apostolskie 7:46). Ci, którzy znaleźli łaskę u Boga, powinni gorliwie zabiegać o rozwój Jego królestwa wśród ludzi.

Bóg tak niewiele przywiązywał wagi do świątyni, a nawet do tego świętego miejsca, którego tak zazdrośnie strzegli, że odmówił Dawidowi, gdy ten poprosił o pozwolenie na budowę. Nie spieszył się ze świątynią, jak powiedział Dawidowi (Druga Księga Samuela 7:7). To nie Dawid, lecz jego syn Salomon zbudował Bogu dom wiele lat później. Jeszcze zanim powstała świątynia, Dawid cieszył się głęboką więzią z Bogiem podczas publicznego oddawania Mu czci, o czym świadczą jego Psalmy.

Bóg wielokrotnie jasno pokazywał, że świątynie wzniesione ludzkimi rękami nie są Mu miłe i nie mogą niczego dodać do Jego pełni ani radości. Podczas poświęcenia świątyni Salomon przyznał, że Bóg nie mieszka w świątyniach zbudowanych rękami ludzkimi. Bóg ich nie potrzebuje, nie czerpie z nich pomocy i nie można Go w nich zamknąć. Cały świat jest Jego świątynią, bo jest obecny wszędzie i napełnia go swoją chwałą. Dlaczego miałby więc potrzebować świątyni, aby się objawić?

Fałszywe bóstwa narodów potrzebowały świątyń zbudowanych ludzkimi rękami, bo same były dziełem ludzkich rąk (Dzieje Apostolskie 7:41). Nie miały innego miejsca, w którym mogłyby się ukazać, niż własne sanktuaria. Jedyny prawdziwy i żywy Bóg nie potrzebuje jednak świątyni. Niebo jest Jego tronem, na którym spoczywa, a ziemia podnóżkiem Jego stóp, nad którym panuje (Dzieje Apostolskie 7:49-50). Jaki dom można Mu zbudować, który dorównywałby temu, co już posiada? Gdzie jest miejsce Jego odpoczynku? Po co miałby potrzebować domu, w którym mógłby odpoczywać albo się objawiać? Czyż Jego ręka nie stworzyła tego wszystkiego?

Dzieła Boga ukazują Jego wieczną moc i boską naturę (List do Rzymian 1:20). Są tak wyraźnie widoczne dla wszystkich ludzi, że ci, którzy oddają cześć innym bogom, nie mają wymówki. Świat jest świątynią Boga, w której daje się poznać, a zarazem miejscem, w którym oddaje Mu się cześć. Ziemia jest pełna Jego chwały, dlatego jest Jego świątynią (Księga Izajasza 6:3). Ziemia jest i będzie pełna uwielbienia dla Niego, a wszystkie krańce ziemi będą się Go bać (Księga Psalmów 67:7; Księga Habakuka 3:3). Z tego powodu jest Jego świątynią.

Nie było więc żadną obrazą dla tego świętego miejsca, choć mogli tak to odbierać, stwierdzenie, że Jezus zburzy tę świątynię i ustanowi inną, do której zostaną dopuszczone wszystkie narody (Dzieje Apostolskie 15:16-17). Nie wydałoby się to dziwne nikomu, kto rozumiał przytoczony przez Szczepana fragment Pisma (Księga Izajasza 66:1-3). Ukazuje on, że Bóg nie przywiązuje wielkiej wagi do zewnętrznej formy oddawania Mu czci, a także wyraźnie zapowiada zarówno odrzucenie niewierzących Żydów, jak i przyjęcie do Kościoła pokornych i skruszonych pogan.