Dzieje Apostolskie 24:8 – znaczenie i zastosowanie

Słowa Tertullosa w Dziejach Apostolskich 24:8 brzmią bardzo pewnie. Mówca nie streszcza zarzutów, lecz odsyła namiestnika wprost do oskarżonego: „Po przesłuchaniu go będziesz mógł sam od niego dowiedzieć się wszystkiego, o co go oskarżamy”. Oskarżyciele wydają się przekonani o swojej racji i nie widzą potrzeby, by dłużej wyjaśniać to, co uznali za oczywiste. Te słowa mają w sobie coś bolesnego dla każdego, kto stoi przed cudzym osądem. Ktoś, kto słyszy, że jego historia została już opowiedziana, zanim zdążył się odezwać, może poczuć się bardziej opisywany niż słuchany. Zarzuty padają, zanim zdąży się odezwać, a głos, który mógłby je wyjaśnić, zostaje odsunięty na później. Taki los mógłby spotkać każdego, kogo wielu ludzi uznało za winnego, zanim usłyszało jego słowa. Dzieje Apostolskie pokazują jednak, że taki obraz nie zamyka sprawy. W dalszej części rozdziału Paweł sam zabiera głos, opowiada o swojej drodze i o tym, po co przybył do Jerozolimy. Jego słowa dotyczą tego, kim jest i w czym pokłada nadzieję, a nie tylko odparcia zarzutów. Pozwala usłyszeć siebie, zanim ktokolwiek wyda wyrok na podstawie cudzych relacji.

W Dziejach Apostolskich 24:8 Tertullus kieruje do Feliksa zapewnienie: „Po przesłuchaniu go będziesz mógł sam od niego dowiedzieć się wszystkiego, o co go oskarżamy”. Brzmi to jak odwołanie do rzetelnego sprawdzenia sprawy: namiestnik ma przesłuchać Pawła i sam ocenić zarzuty. Jednak pewny ton oskarżyciela nie jest jeszcze dowodem ich prawdziwości. To rozróżnienie ma znaczenie w całej scenie. Tertullus przedstawia Pawła jako zagrożenie dla porządku, a następnie wskazuje na przesłuchanie jako sposób potwierdzenia oskarżeń. Żydzi przytakują, lecz samo zbiorowe potwierdzenie także nie rozstrzyga, czy zarzuty są słuszne. W kolejnych wersetach Paweł odpowiada, przedstawiając własną obronę i odwołując się do możliwych do sprawdzenia faktów. Werset pokazuje więc nie tyle potwierdzenie winy Pawła, ile retoryczny ruch oskarżyciela: przedstawia on swą relację jako coś, co wytrzyma próbę przesłuchania. Czytelnik zostaje postawiony między stanowczością oskarżenia a koniecznością jego zbadania. W narracji Dziejów Apostolskich prawda nie wynika z samej pewności mówcy; trzeba odróżnić twierdzenie od tego, co rzeczywiście można ustalić.

„Po przesłuchaniu go będziesz mógł sam od niego dowiedzieć się wszystkiego, o co go oskarżamy.” Tak w Dziejach Apostolskich 24:8 mówi Tertullos, mówca oskarżycieli, do namiestnika Feliksa. Zdanie brzmi rzeczowo i pewnie, a jednak zawiera zasadę wartą uwagi: prawda o człowieku ma wyjść na jaw w rozmowie z nim samym, a nie tylko z cudzych słów. Oskarżyciele wcześniej przedstawili jednak własną wersję wydarzeń, zanim oskarżony zabrał głos. Prośba o przesłuchanie brzmi uczciwie, lecz w ustach ludzi, którzy już ocenili sprawę, nabiera innego ciężaru. Tekst nie wyjaśnia, czy mówca mówi szczerze, dlatego lepiej nie zgadywać jego zamiarów. Widać natomiast, co wynika z samej zasady: sąd potrzebuje obu stron. Paweł w dalszej części rozdziału właśnie to czyni. Wymienia konkretne dni, miejsca i fakty, które można sprawdzić, a nie jedynie przyjąć na wiarę. Wiarygodność buduje się na tym, co da się zweryfikować. Na tym polega mądrość tego fragmentu: sprawiedliwość zaczyna się od wysłuchania człowieka, o którym się mówi.

W Dziejach Apostolskich 24:8 Tertullus zapewnia namiestnika Feliksa, że po przesłuchaniu Pawła będzie mógł sam poznać wszystkie zarzuty. To słowa oskarżyciela, nie potwierdzenie winy. Wcześniej mowa była o Pawle jako o człowieku szerzącym niepokój i próbującym zbezcześcić świątynię; teraz oskarżyciel odwołuje się do sądu i przedstawia oskarżenia jako sprawdzalne fakty. Pewny ton może porządkować opowieść, ale sam w sobie nie rozstrzyga, co jest prawdą. W tej scenie Paweł staje wobec władzy, a jego życie zostaje opisane cudzymi słowami. Za chwilę otrzyma możliwość obrony. Nie oznacza to, że wynik postępowania jest już przesądzony ani że wiara oszczędzi mu niepewności. Wierność Bogu nie zawsze usuwa człowieka z sali sądowej; może za to podtrzymywać go, gdy inni próbują zamknąć jego historię w oskarżeniu. Sąd przypomina tu wagę uważnego słuchania: zanim zapadnie osąd, trzeba dopuścić głos oskarżonego. Tertullus obiecuje, że Feliks sam się przekona. W tej obietnicy jest miejsce na prawdę, której nie da się zastąpić ani siłą, ani przekonującą mową.