Dzieje Apostolskie 18:13 – znaczenie i zastosowanie

Te słowa padają przed sądem w Koryncie, zaraz po tym, jak Żydzi wspólnie przyprowadzili Pawła. Oskarżyciele nie wskazują konkretnego czynu ani krzywdy. Mówią: „Ten namawia ludzi, aby czcili Boga niezgodnie z Prawem.” Zarzut dotyczy więc samego sposobu wielbienia Boga, a nie tylko tego, co Paweł robi. Szczególnie boli, gdy ktoś przez rok i sześć miesięcy głosił tam słowo Boże, a teraz słyszy, że jego wiara jest podejrzana. Ton tego oskarżenia pokazuje, jak łatwo wiarę ocenia się z zewnątrz. W samym zdaniu nie pada żaden konkretny czyn, jest tylko przekonanie, że ktoś zbacza z drogi. Serce słyszy w tym cichy ciężar człowieka, którego intencje zostają przekręcone, zanim ktokolwiek zechce ich wysłuchać. Warto jednak pamiętać, że wcześniej, w nocy, w widzeniu, Pan powiedział Pawłowi, że ma w tym mieście wiele ludu, jak czytamy w Dziejach Apostolskich 18:10. Te słowa nie zapowiadają wyroku po myśli oskarżonego. Przypominają natomiast, że oskarżenie ludzi nie jest ostatnim słowem o tym, kim są przed Bogiem i co Bóg w nich czyni.

Dzieje Apostolskie 18:13 zapisuje nie rozstrzygnięcie sprawy, lecz zarzut przeciwników Pawła: „Ten namawia ludzi, aby czcili Boga niezgodnie z Prawem”. Słowo „Prawo” odnosi się tu do żydowskiego porządku religijnego; oskarżyciele przedstawiają nauczanie Pawła jako zagrożenie dla wierności temu porządkowi. Sam werset nie potwierdza jednak, że Paweł rzeczywiście nakłaniał do bezbożności ani że zarzut był trafny. Pokazuje, jak spór o znaczenie wiary został ujęty w języku oskarżenia. Kontekst sądowy dopowiada ważne rozróżnienie. Paweł głosił w Koryncie przez półtora roku, a teraz zostaje postawiony przed Gallionem. W następnym wersecie prokonsul uznaje, że przedstawiona sprawa dotyczy słów, nazw i żydowskiego Prawa, nie zaś przestępstwa, którym powinien się zająć. Nie rozstrzyga tym samym, która interpretacja religijna jest prawdziwa; odmawia sądowi rzymskiemu roli arbitra w wewnętrznym sporze. Werset odsłania więc różnicę między treścią nauczania a sposobem, w jaki przeciwnicy je opisują. Oskarżenie może brzmieć jak obrona świętego porządku, a mimo to pozostawać przedmiotem sporu, nie ustalonym faktem.

Te słowa padają z ust oskarżycieli, a nie narratora. Żydzi z Koryntu przyprowadzili Pawła przed prokonsula Galliona i zarzucili mu, że „namawia ludzi, aby czcili Boga niezgodnie z Prawem”. Zarzut dotyczy samego kultu, czyli tego, co w religii najpoważniejsze. Warto zauważyć, jak ten zarzut działa. Oskarżyciele nie wskazują żadnego czynu, tylko sposób wielbienia. Oddają więc sądowi sprawę, którą rzymski urzędnik nie jest w stanie rozstrzygnąć. Gallio odsyła ją do nich samych, bo uznaje, że chodzi o słowa, nazwy i ich Prawo. W Dziejach Apostolskich 18:13 widać więc, jak łatwo spór o wiarę przenosi się na salę sądową. Tekst nie rozstrzyga, kto ma rację w kwestii Prawa. Pokazuje natomiast, że nie każde oskarżenie wypowiedziane w imieniu Boga staje się sprawiedliwym wyrokiem. Paweł zostaje tu uwolniony nie dlatego, że wygrał dyskusję teologiczną, lecz dlatego, że sędzia odmawia w niej udziału. Najbardziej uderza pewność oskarżycieli, którzy mówią w imieniu Prawa. Gorliwość bywa najgroźniejsza wtedy, gdy wygląda na wierność.

W Dziejach Apostolskich 18:13 przeciwnicy Pawła przedstawiają jego nauczanie jako nakłanianie ludzi, by czcili Boga niezgodnie z Prawem. To oskarżenie, nie rozstrzygnięcie o winie. Werset odsłania chwilę, w której spór o wiarę zostaje wniesiony przed sąd, a słowa o czci dla Boga nabierają ciężaru publicznego zarzutu. Paweł głosił w Koryncie przez długi czas, umocniony obietnicą obecności Boga. Teraz jednak jego nauczanie zostaje opisane przez tych, którzy występują przeciw niemu. Między tymi dwiema perspektywami nie ma łatwego skrótu: odwaga wiary nie sprawia, że każdy spór od razu staje się czytelny dla sądu ani że oskarżenie jest prawdą. Gallio uznaje później, że przedstawiona sprawa dotyczy słów i Prawa, i odmawia jej rozstrzygania jako przestępstwa. Sala sądowa staje się więc progiem, przy którym widać granice ludzkiej władzy nad sprawami wiary. Nie każdy osąd potrafi objąć to, komu człowiek oddaje cześć ani dlaczego. Ten werset pozostawia oskarżenie w zawieszeniu. Przypomina, że prawda o wierności Bogu nie zawsze mieści się w cudzym opisie, a doczesny werdykt nie jest miarą całej rzeczywistości.