Dzieje Apostolskie 17:27 – znaczenie i zastosowanie

W Dziejach Apostolskich 17:27 słychać coś, co zna wielu ludzi: szukanie w ciemności, gdy nie wiadomo, czy ktokolwiek odpowie. Apostoł Paweł mówi to do ludzi, którzy przy jednym z ołtarzy umieścili napis „Nieznanemu Bogu”. Zdanie „aby szukali Boga, czy nie znajdą Go niejako po omacku” nie opisuje pewności, lecz tęsknotę, która idzie w nieznane. Poszukiwanie po omacku bywa samotne, bo nie widać drogi i nie wiadomo, czy wysiłek ma sens. Dlatego kolejne słowa brzmią tak łagodnie: „Bo w rzeczywistości jest On niedaleko od każdego z nas”. Apostoł nie obiecuje, że poszukiwanie będzie szybkie ani łatwe. Mówi natomiast, że Bóg nie jest daleko, nawet wtedy, gdy ludzka ręka jeszcze błądzi. Wcześniej w tym samym fragmencie czytamy, że Bóg sam daje wszystkim życie i oddech, więc bliskość nie zależy od tego, czy człowiek najpierw zasłuży na nią pewnym krokiem. Może właśnie w tym leży najdelikatniejszy sens tego wersetu. Szukanie zaczyna się często od niepewności, a nie od jasnej wiary, i właśnie w niepewności człowiek nie jest zupełnie sam. Bóg nie czeka, aż poszukiwanie będzie bez błędów, bo jest już blisko, zanim ktokolwiek odnajdzie właściwe słowa.

Paweł przemawia w Atenach do ludzi, którzy czczą Boga, nie znając Go, i wskazuje ołtarz poświęcony „Nieznanemu Bogu”. W tym kontekście stwierdzenie, że ludzie mają szukać Boga i niejako błądzić po omacku, nie przedstawia Boga jako odległej zagadki, do której można dotrzeć wyłącznie dzięki własnemu wysiłkowi. Paweł zarazem mówi, że Bóg „jest niedaleko od każdego z nas”. Kluczowe rozróżnienie dotyczy więc ludzkiego poznania i Bożej obecności: człowiek może szukać niepewnie, a Bóg pozostaje blisko. Poprzednie wersety podkreślają, że to On daje wszystkim życie i oddech; nie potrzebuje świątyń ani ludzkiej służby. Poszukiwanie nie oznacza zatem, że Bóg czeka na odnalezienie jak nieznany przedmiot. Oznacza raczej, że ludzie, choć żyją dzięki Niemu, mogą nie rozumieć, kim jest, i mylić Go z dziełem własnych rąk. Bliskość Boga nie jest tu obietnicą, że każdy już Go zna ani że każda droga religijna prowadzi do tej samej prawdy. W dalszej części mowy Paweł wzywa do nawrócenia i wskazuje na zmartwychwstałego Jezusa. „Niedaleko” określa więc dostępność Boga, nie nieważność odpowiedzi na Jego wezwanie.

Ateńczykom Paweł mówi o Bogu, który ustalił czasy i granice zamieszkania ludzi. Cel tego ustalenia wyraża słowami: „aby szukali Boga, czy nie znajdą Go niejako po omacku. Bo w rzeczywistości jest On niedaleko od każdego z nas”. Szukanie nie jest tu pomysłem człowieka. Jest odpowiedzią na to, że Bóg chce być odnajdywany. Obraz po omacku dobrze pasuje do kogoś, kto w ciemnym pokoju macając ścianę szuka klamki. Może się męczyć i błądzić, a klamka jest bliżej, niż mu się wydaje. Apostoł nie opisuje takiego szukania jako losu bez wyjścia. Mówi o tym, że Bóg nie jest daleko i nie ukrywa się przed tym, kto Go szuka. W Dziejach Apostolskich 17:27 poszukiwanie i bliskość stoją obok siebie i żadne z nich nie unieważnia drugiego. Człowiek może szukać z niepewnością, a jednak nie szuka w próżni. Ta prawda chroni przed dwiema pokusami: przekonaniem, że poszukiwania są bezsensowne, i zarozumiałością, że ktoś już wszystko znalazł. Bliskość Boga daje kierunek i spokój w drodze, nawet gdy droga jest długa.

Paweł przemawia w Atenach do ludzi, którzy wznieśli ołtarz „Nieznanemu Bogu”. Nie wyśmiewa ich tęsknoty ani nie przedstawia Boga jako jednego z wielu bóstw. Ukazuje Stwórcę, od którego wszyscy otrzymują życie i oddech, a potem mówi, że Bóg jest blisko każdego człowieka. W Dziejach Apostolskich 17:27 bliskość ta łączy się z ludzkim szukaniem: ludzie mają szukać Boga, choćby jak po omacku. Ten obraz nie obiecuje, że każdy bez trudu rozpozna Boga ani że każde poszukiwanie od razu przyniesie jasność. Oddaje raczej kruchość ludzkiego poznania. Ktoś może wyciągać rękę w półmroku, nie wiedząc jeszcze, czego dotknie. Nie oznacza to jednak, że Bóg pozostaje daleki albo obojętny. W dalszej części mowy Paweł wzywa do nawrócenia i wskazuje na Jezusa, którego Bóg wskrzesił z martwych. Poszukiwanie nie kończy się więc na niepewnym przeczuciu ani na ludzkim wyobrażeniu Boga. W tej niepewności pozostaje nadzieja: Ten, którego człowiek szuka, już podtrzymuje jego życie i nie jest daleko.