2 List do Tymoteusza 3:8 – znaczenie i zastosowanie

Ten werset zostawia po sobie niepokój. Autor przypomina dwa imiona, Jannes i Jambres, które w tradycji łączy się z egipskimi magami przeciwstawiającymi się Mojżeszowi. Ludzie, o których mowa, przeciwstawiają się prawdzie, a list nazywa ich „ludźmi o spaczonym umyśle, którzy nie zdali egzaminu z wiary”. Słowa te są surowe, a przy tym dotykają czegoś bolesnego, bo prawda bywa lekceważona przez tych, którzy powinni ją najlepiej znać. Zdanie kończy się jednak wyraźną zapowiedzią: „Ale dalszego postępu nie osiągną”. Tekst nie opisuje, jak długo potrwa zamieszanie ani ile zranień zostawi po sobie fałsz. Mówi o granicy, której ci ludzie nie przekroczą. Kilka wersów dalej dopowiedziane jest, że ich bezmyślność stanie się jawna dla wszystkich, tak jak stała się jawna wcześniej dla tamtych. Cała uwaga pozostaje więc przy tym, że opór wobec prawdy ma swój koniec, nawet jeśli w danym czasie wydaje się głośny i silny. Ten fragment nie wyjaśnia każdego sporu i nie odpowiada na wszystkie pytania o to, dlaczego ktoś sprzeciwia się prawdzie. Pokazuje jednak, że takie sprzeciwy nie mają ostatniego słowa.

W 2 Liście do Tymoteusza 3:8 Paweł zestawia przeciwników prawdy z Jannesem i Jambresem, znanymi z żydowskiej tradycji jako przeciwnicy Mojżesza. Obraz podkreśla powtarzalność pewnego konfliktu: sprzeciw wobec Bożego działania może przybierać postać religijnego nauczania, a nie tylko otwartego odrzucenia wiary. „Spaczony umysł” i „niezdanie egzaminu z wiary” opisują tu ludzi, których rozeznanie i postępowanie rozmijają się z prawdą. Nie chodzi o zwykłe pytania czy chwilowe niezrozumienie. W poprzednich wersetach Paweł mówi o pozorze pobożności pozbawionym jej mocy oraz o nauczycielach, którzy nie dochodzą do poznania prawdy. W tym kontekście problemem jest trwały rozdźwięk między religijną formą a życiem i nauczaniem. Zapowiedź, że nie osiągną dalszego postępu, nie oznacza, że zło natychmiast zniknie. Werset 9 dopowiada, że ich bezmyślność stanie się jawna. To ograniczenie ich powodzenia i ujawnienie prawdy, nie obietnica wolności od konfliktów dla wszystkich wierzących. Paweł wskazuje więc, że wpływ może być czasowy, lecz pozór nie unieważnia prawdy ani nie pozostaje na zawsze nierozpoznany.

Ten wers nawiązuje do Jannesa i Jambresa, których według tradycji łączy się z egipskimi mędrcami i czarownikami z Księgi Wyjścia 7:11. Sam List nie podaje ich historii, więc nie warto budować na tym szczegółowych wniosków. Mocniej działa to, co apostoł mówi o ludziach, którzy przeciwstawiają się prawdzie. Nazywa ich „ludźmi o spaczonym umyśle”, którzy „nie zdali egzaminu z wiary”. To ostre słowa, ale apostoł pisze je do zaufanego ucznia, w trosce o wspólnotę. Najważniejsze w tym fragmencie jest jednak zdanie o granicy: „Ale dalszego postępu nie osiągną”. Opór może być głośny i przez pewien czas przyciągać uwagę. Apostoł nie obiecuje jednak, że zajdzie daleko. Następny wers mówi, że ich bezmyślność stanie się jawna dla wszystkich. Prawda ma w sobie zdolność wychodzenia na światło, a fałsz w końcu zostaje odsłonięty. Dla wierzącego, który trwa przy Słowie, to powód do spokoju. Nie musi on wygrywać każdego sporu, bo czas sam pokazuje, co ma trwałość.

Wzmianka o Jannesie i Jambresie przywołuje opór wobec Mojżesza: także w czasach Tymoteusza są ludzie, którzy przeciwstawiają się prawdzie. Paweł nie opisuje tu zwykłej różnicy zdań. Mówi o ludziach, których umysł jest spaczony, a wiara nie wytrzymała próby. Pozór pobożności może więc trwać obok odrzucenia jej mocy; religijny język sam w sobie nie świadczy jeszcze o wierności Bogu. Zdanie „Ale dalszego postępu nie osiągną” nie obiecuje, że zło od razu przestanie działać ani że wierzący unikną trudności. Rozdział mówi o trudnych czasach, a później także o prześladowaniach. Werset dziewiąty dopowiada natomiast, że bezmyślność przeciwników stanie się jawna. Ich wpływ nie jest ostateczną miarą prawdy. Można pomyśleć o cieniu, który przez chwilę zasłania drogę, lecz nie zmienia jej kierunku. Słowa Pawła nie zachęcają do triumfu nad przeciwnikami, ale do trzeźwego rozpoznania, gdzie pobożność jest tylko powierzchnią. W perspektywie wiary ostateczne znaczenie ma nie hałas oporu, lecz prawda, której Bóg nie porzuca.