2 Księga Królewska 17:7 – znaczenie i zastosowanie

Choć upadek królestwa dziesięciu plemion został opisany krótko, historyk szeroko wyjaśnia tutaj jego prawdziwą przyczynę. Nie obwinia wyłącznie czynników ludzkich, takich jak słabość Izraela, nieudolne przywództwo czy rosnąca potęga Asyrii. Wskazuje na pierwotną przyczynę: samego Pana. To Pan odsunął Izraela od siebie, choć posłużył się Asyrią jako narzędziem. Była to zagłada zesłana przez Wszechmocnego, a Asyria była jedynie rózgą Jego gniewu (Księga Izajasza 10:5).

To Pan odrzucił lud Izraela. W przeciwnym razie jego wrogowie nie zdołaliby go pokonać (Druga Księga Królewska 17:20). Kto wydał Jakuba na łup, a Izraela na pastwę rabusiów? Czy nie Pan? (Księga Izajasza 43:24). Nie dostrzegamy lekcji płynącej z sądów nad narodami, jeśli nie widzimy w nich działania Boga i nie zauważamy, jak wypełnia się Pismo. Autor starannie zaznacza, że Pan odsunął Izraela od swojej przychylności i z jego własnej ziemi, tak jak zapowiadał przez wszystkich swoich sług, proroków (Druga Księga Królewska 17:23). Prędzej przeminęłyby niebo i ziemia, niż miałoby nie spełnić się choć jedno słowo Boga.

Gdy porównujemy słowo Boga z Jego dziełami, widzimy, że nie tylko są ze sobą zgodne, ale też wzajemnie się objaśniają. Dlaczego jednak Bóg miałby zniszczyć lud, który powołał do istnienia przez cuda i umocnił swoim słowem? Czy chodziło jedynie o pokaz siły? Nie, był to sprawiedliwy sąd. Ludzie rozgniewali Go swoim grzechem. Ich zguba była skutkiem ich własnego złego postępowania, a ich nieprawość stała się dla nich karą.

Historyk wyjaśnia to dokładnie, aby było jasne, że Bóg nie wyrządził im krzywdy, a inni mogli usłyszeć tę przestrogę i odczuć bojaźń. Mamy dostrzec, co doprowadziło Izrael do zguby i pozbawiło go chwały. Był to grzech i nic innego: to on oddzielił ludzi od Boga. Tutaj bardzo przejmująco ukazana jest przyczyna spustoszenia Izraela.

Po pierwsze, autor pokazuje, co Bóg uczynił dla Izraela, by skłonić go do wiernej służby. Bóg dał mu wolność. Wyprowadził go spod władzy faraona, króla Egiptu, który go uciskał. Uznał Izraela za swój lud, jak ojciec uznaje syna, i wyzwolił go swoją potężną mocą. Skoro Bóg zerwał jego kajdany, Izrael był Mu winien wdzięczność i posłuszeństwo. Bóg, który ocalił go z Egiptu, nie wydałby go królowi Asyrii, gdyby nie jego grzech.

Po drugie, Bóg dał Izraelowi swoje Prawo i rządził nim jako król. Lud żył bezpośrednio pod Bożymi rządami. Nie mógł więc zasłaniać się niewiedzą o tym, co dobre i złe, bo Bóg wyraźnie ostrzegał go przed grzechami, o które teraz go oskarża, a zwłaszcza przed naśladowaniem okolicznych narodów (Druga Księga Królewska 17:15). Nie było też powodu, by wątpić, jakie obowiązki na nim spoczywają, bo były to przykazania i prawa Pana, jego Boga (Druga Księga Królewska 17:13). Nie pozostawiono miejsca na spór o to, czy należy ich przestrzegać. Bóg nie postąpił tak z innymi narodami (Księga Psalmów 147:19–20).

Po trzecie, Bóg dał Izraelowi ziemię. Wypędził przed nim narody (Druga Księga Królewska 17:8), aby zrobić miejsce dla Izraela. Narody te zostały usunięte z powodu kultu bożków, co powinno było ostrzec Izraelitów, by nie szli w ich ślady.

Następnie historyk przechodzi do tego, co Izrael uczynił przeciw Bogu, mimo wszystkich zobowiązań. Ogólnie rzecz biorąc, Izraelici grzeszyli przeciwko Panu, swojemu Bogu (Druga Księga Królewska 17:7). Postępowali niegodziwie (Druga Księga Królewska 17:9) i robili to potajemnie. Byli tak przywiązani do grzesznych praktyk, że gdy nie mogli uprawiać ich jawnie, czynili to w ukryciu, ze wstydu albo ze strachu. Świadczyło to o praktycznym niedowiarstwie, jak gdyby sądzili, że Bóg nie widzi tego, co ukryte, i nie będzie tego osądzał.

Dopuszczali się też zła jawnie, wbrew Bożemu Prawu, jakby chcieli rozgniewać Pana (Druga Księga Królewska 17:11). Odrzucili Boże prawa i Jego przymierze (Druga Księga Królewska 17:15). Nie chcieli być związani ani Jego przykazaniem, ani zobowiązaniem, które sami przyjęli. Skoro odrzucili jedno i drugie, Bóg słusznie odrzucił także ich (Druga Księga Królewska 17:20). Porzucili wszystkie przykazania Pana, swojego Boga (Druga Księga Królewska 17:16), odchodząc od drogi i zadań, które te przykazania im wyznaczały. W końcu zaprzedali się czynieniu zła w oczach Pana, czyli całkowicie oddali się grzechowi, jak niewolnicy sprzedani do służby. Kurczowo trzymając się grzechu, tak zatwardzili serca, że z moralnego punktu widzenia nie byli już zdolni do nawrócenia.

Mówiąc dokładniej, wymienionym tu grzechem jest bałwochwalstwo. Izraelici z pewnością popełniali też wiele innych grzechów moralnych i łamali wszystkie przykazania dotyczące wzajemnego traktowania się ludzi. Autor wspomina jednak tylko o bałwochwalstwie, bo ten grzech najłatwiej ich usidlał i najgłębiej obrażał Boga. Był duchowym cudzołóstwem, złamaniem przymierza z Bogiem i otwierał drogę wszelkiemu innemu złu. Dlatego raz po raz powraca jako grzech, który doprowadził ich do zguby.

Izraelici bali się innych bogów (Druga Księga Królewska 17:7), to znaczy oddawali im cześć i okazywali szacunek, jak gdyby ci bogowie naprawdę mieli moc ich ukarać. Postępowali według zwyczajów narodów, sprzecznych z Bożymi przykazaniami (Druga Księga Królewska 17:8), i czynili to, co czynili poganie (Druga Księga Królewska 17:11). Naśladowali okoliczne narody (Druga Księga Królewska 17:15), porzucając szczególne powołanie, które miało ich odróżniać od innych. Ci, których pouczał Bóg, zaczęli uczyć się od narodów pozostawionych w ciemności.

Naśladowali również praktyki bałwochwalczych królów Izraela (Druga Księga Królewska 17:8) i wszystkie grzechy Jeroboama, pierwszego króla północnego królestwa (Druga Księga Królewska 17:22). Gdy królowie rościli sobie prawo do zmieniania kultu Boga i dodawania do tego, co ustanowił, lud się na to godził. Wyglądało na to, że sądzili, iż rozkazy władców mogą usprawiedliwić nieposłuszeństwo wobec Boga.

W każdym mieście wznosili miejsca kultu na wyżynach (Druga Księga Królewska 17:9). Nawet jeśli na wsi stała tylko wieża strażnicza albo szałas pasterski, urządzali tam takie miejsce i stawiali ołtarz. Jeśli zaś było to ufortyfikowane miasto, dodawali ten fałszywy kult jako kolejny sposób obrony.

Po tym, jak opuścili jedyne wybrane przez Boga miejsce, zaczęli wznosić niezliczone miejsca kultu na wyżynach. Każdy szedł tam za własnym pomysłem i czcił boga, którego sobie wybrał. W ten sposób rzeczy święte traktowano jak pospolite, a ich ołtarze stały się jak stosy kamieni w bruzdach pola (Księga Ozeasza 12:11).

Ustawiali też posągi i poświęcone pale, a być może drewniane bożki, bo tak można rozumieć hebrajskie słowo. Niektórzy sądzą, że chodzi o wizerunki Asztarty, fałszywej bogini. Tak czy inaczej, było to sprzeczne z drugim przykazaniem (Druga Księga Królewska 17:10). Służyli bożkom (Druga Księga Królewska 17:12), dziełom własnych rąk i wytworom własnych umysłów, choć Bóg bardzo wyraźnie im tego zakazał.

Na każdym miejscu kultu na wyżynach palili kadzidło, oddając cześć obcym bogom, a tym samym hańbiąc prawdziwego Boga (Druga Księga Królewska 17:11). Zwrócili się ku marności. Bożki nazywa się marnością, ponieważ nie mogą ani pomóc, ani zaszkodzić, i trudno wyobrazić sobie coś bardziej bezużytecznego. Ci, którzy je czczą, sami stają się do nich podobni: puści i bezwartościowi (Druga Księga Królewska 17:16). Ich kult był głupi i poniżający, a całe ich życie stało się przez niego równie puste.

Oprócz rzeźbionych i odlanych z metalu posągów, w tym dwóch cielców, czcili całe zastępy niebieskie, czyli słońce, księżyc i gwiazdy. Nie chodzi tu o aniołów, bo tak nisko już upadli, że nie potrafili wznieść myśli tak wysoko. Służyli też Baalowi, fałszywemu bogu czczonemu przez narody, często przedstawianemu pod postacią bohaterskich postaci, które ubóstwiano (Druga Księga Królewska 17:16).

Przeprowadzali swoje dzieci przez ogień na znak, że oddają je bożkom. Posługiwali się również wróżbiarstwem i zaklęciami, szukając wskazówek u czczonych przez siebie bogów. Odwrócili się w ten sposób od zaufania Bogu i zaczęli szukać odpowiedzi w mrocznych, zakazanych praktykach.

Bóg nie pozostawił ich bez ostrzeżenia. Przez wszystkich proroków i widzących, jak nazywano wówczas proroków, przemawiał przeciw nim, wskazywał ich grzech i wzywał, by odwrócili się od złych dróg (Druga Księga Królewska 17:13). Czytamy o prorokach działających za kolejnych królów. Choć Izraelici porzucili ustanowioną przez Boga wspólnotę kapłańską, On nadal nie pozostawił ich bez proroków, którzy wciąż uczyli ich o Panu. Wszystko to jednak poszło na marne (Druga Księga Królewska 17:14).

Nie chcieli słuchać. Uparcie stawiali opór i trwali w bałwochwalstwie. Byli podobni do swoich przodków, którzy nie chcieli poddać się Bożemu jarzmu, bo Mu nie wierzyli i nie ufali Jego obietnicom. Nawiązuje to przynajmniej częściowo do ich przodków na pustyni. To samo niedowiarstwo, które nie pozwoliło tamtemu pokoleniu wejść do Kanaanu, teraz wypędzało z ziemi również ten lud.

Bóg ukarał ich za grzech. Rozgniewał się na nich (2 Księga Królewska 17:18), ponieważ w sprawach kultu jest Bogiem zazdrosnym i głęboko obraża Go, gdy ludzie oddają stworzeniom cześć należną wyłącznie Jemu. Zsyłał na nich cierpienia i wydawał ich w ręce łupieżców (2 Księga Królewska 17:20) za czasów sędziów, Saula i wielu późniejszych królów. Miał nadzieję, że te kary ich opamiętają i skłonią do zmiany. Jednak gdy upomnienia nie wykorzeniły ich głupoty, Bóg najpierw oddzielił Izrael od domu Dawida, pod którego władzą mógł zaznawać pomyślności.

Podział osłabił Judę, a zarazem doprowadził do zepsucia Izraela, bo Izraelici ustanowili królem człowieka, który odciągnął ich od Pana i skłonił do ciężkiego grzechu (2 Księga Królewska 17:21). Był to sąd nad całym narodem i skutek wcześniejszego bałwochwalstwa. W końcu Bóg odrzucił Izrael całkowicie (2 Księga Królewska 17:18, 2 Księga Królewska 17:23), nie pozostawiając nadziei na powrót z wygnania.

Wśród tych wydarzeń pojawia się też oskarżenie Judy (2 Księga Królewska 17:19). Mieszkańcy Judy również nie przestrzegali przykazań Boga. Nie byli jeszcze tak zepsuci jak Izrael, ale postępowali jego drogą. To pogłębiało winę Izraela, bo jego zło rozprzestrzeniło się na Judę (Księga Ezechiela 23:11). Ci, którzy sprowadzają grzech na naród lub rodzinę, przynoszą wraz z nim nieszczęście i odpowiadają za wszelką krzywdę, która z tego wynika.